Dergiler / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 77

TOPLU EYLEM HAKKININ DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜ

The Digital Transformation of the Right to Collective Action

Mehtap Yücel Bodur(Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi)0000-0002-9761-7765
Sayfa
893–928
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Atipik eylem biçimleri olarak; dijital grevler, flashmob, e-posta bombardımanı, toplu telefon aramaları, sosyal medya kampanyaları, web sitesi yorumlarıyla protesto, dijital farkındalık kampanyaları, sunuculara aşırı yüklenme, cyberpicketing gibi kavramların kabulü dijital eylemler bakımından yakın gelecekte bir düzenleme ihtiyacını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte çalışma hayatında da hızlı bir değişim olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bilgi teknolojilerinin gelişmesi, dijitalleşmenin yaygınlaşması pek çok alanda olduğu gibi sendikal hakların kullanımında etkili olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Atipik eylem biçimleri olarak; dijital grevler, flashmob, e-posta bombardımanı, toplu telefon aramaları, sosyal medya kampanyaları, web sitesi yorumlarıyla protesto, dijital farkındalık kampanyaları, sunuculara aşırı yüklenme, cyberpicketing gibi kavramların kabulü dijital eylemler bakımından yakın gelecekte bir düzenleme ihtiyacını göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dijital grev · toplu eylem hakkı · dijital eylem

Özet

Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte çalışma hayatında da hızlı bir değişim olmuştur. Bilgi teknolojilerinin gelişmesi, dijitalleşmenin yaygınlaşması pek çok alanda olduğu gibi sendikal hakların kullanımında etkili olmuştur. Atipik eylem biçimleri olarak; dijital grevler, flashmob, e-posta bombardımanı, toplu telefon aramaları, sosyal medya kampanyaları, web sitesi yorumlarıyla protesto, dijital farkındalık kampanyaları, sunuculara aşırı yüklenme, cyberpicketing gibi kavramların kabulü dijital eylemler bakımından yakın gelecekte bir düzenleme ihtiyacını göstermektedir. Dijital grev için kanuni grevin unsurları yerine getirilmelidir. Yeni eylem biçimlerinin mevcut hukuki kategoriler içinde nasıl değerlendirileceği hukuk literatüründeki yeni sorunlardandır. Sendikaların, değişen koşullara ayak uydurabilmek amacıyla eylem araçlarını güncellemeleri, örgütlenme özgürlüğünün bir parçasıdır. Bu sorunların çözümünde toplu eylem hakkının uluslararası yorumu yol gösterici olacaktır. şiddet veya sabotaj içermeyen dijital protestolar sendikal eylem özgürlüğü içinde görülmeli, ancak işverenin temel haklarını ağır biçimde ihlal eden aşırı yöntemler korunmamalıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında ifade özgürlüğüne getirilen sınırlamaların demokratik toplumda gerekli olması, dar yorumlanması ve zorunlu bir toplumsal ihtiyaca cevap vermesi yönündeki kısıtlamalar dijital toplu eylem hakkı bakımından da geçerlidir. Dijital toplu eylemlere getirilecek sınırlamalar bakımından özellikle caydırıcı etki yoluyla toplu eylem hakkının işlevsizleşmesinin önüne geçilmelidir.

Abstract

With the advance of technology, working life has undergone rapid change as well. The development of information technologies and the spread of digitalization have, as in many other fields, had an impact on the exercise of trade union rights. The recognition of concepts such as digital strikes, flashmobs, e-mail bombardment, mass telephone calls, social media campaigns, protest through website comments, digital awareness campaigns, server overloading, and cyberpicketing, as atypical forms of action, points to a need for regulation in the near future with respect to digital forms of action. For a digital strike to be legal, the elements of a legal strike must be fulfilled. How these new forms of action are to be assessed within existing legal categories is among the novel problems in the legal literature. The updating of unions’ instruments of action in order to keep pace with changing conditions is part of the freedom of association. In resolving these problems, the international interpretation of the right to collective action will serve as a guide. Digital protests that involve neither violence nor sabotage should be regarded as falling within the freedom of trade union action; however, extreme methods that gravely infringe the employer’s fundamental rights should not be protected. The European Court of Human Rights’ rulings that restrictions on freedom of expression must be necessary in a democratic society, interpreted narrowly, and respond to a compelling social need, also apply to the right to digital collective action. Regarding restrictions on digital collective actions, measures should be taken to prevent the right to collective action from becoming ineffective, particularly through the chilling effect. Keywords

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bodur, M. Y. (2026). TOPLU EYLEM HAKKININ DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜ. Adalet Dergisi, Sayı: 77, 893–928. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.2050181

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (72)

  1. Allen K, ‘Digital Dissent: Examining the Legal Implications of Cyberpickets’ (2025) 52(2) Rutgers Law Record 161-191
  2. Alpagut G, ‘Toplu Eylem Hakkı ve Sınırları – Yargıtay’ın Konuya İlişkin Bir Kararının Düşündürdükleri’ (2016) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası – Prof. Dr. Fevzi Şahlanan’a Armağan C II Özel Sayı 851-875
  3. Alpagut G, ‘6356 Sayılı Kanunun Avrupa Konseyi, AB ve ILO Normlarına Uyumu Açısından Değerlendirilmesi’ iç Ali Güzel ve Deniz Ugan Çatalkaya (edr), İş Hukukunda Güncel Sorunlar (3) (Seçkin Yayıncılık 2013) 113-147
  4. Arıcı K, Türk İş Hukuku-II Toplu İş İlişkileri Hukuku (Gazi Kitabevi 2022)
  5. Aykaç HB, ‘Platform Ekonomisi Çalışması: İş Hukukunda Yarattığı Sorunlar Üzerine Bir Değerlendirme’ (2020) (44) Sicil İş Hukuku Dergisi 69-95
  6. Başbuğ A, Toplu İş İlişkileri ve Hukuk (Şeker İş Yayınları 2012)
  7. Bingöl Y ve Tanrıver N, ‘Bilgi Çağında Değişen Sosyal Hareketler: Sanal Eylemler’ (2011) 6(1) Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi 131-141
  8. Birben E, ‘Yargı Kararları Işığında Toplu Eylem Hakkı Bakımından Ölçülülük Denetimi’ iç İş Hukukunda Yeni Yaklaşımlar II (Beta 2018) 1-30
  9. Boyacı B N, Dijital Emek Platformları ve Sendikalar (Türk Metal Sendikası Araştırma ve Eğitim Merkezi 2020)
  10. Callsen R, ‘Praxisbeispiele atypischer Arbeitskampfformen‘, iç Britta Rehder, Olaf Deinert ve Raphaël Callsen, Arbeitskampfmittelfreiheit und atypische Arbeitskampfformen (HSI-Schriftenreihe Bd 1, 2012) 21-35
  11. Caniklioğlu N, ‘Siyasi Grev ve Benzeri Eylemlerin Yasaklanmasına İlişkin Anayasal Düzenlemenin Kaldırılması ve Sonuçları’ (2010) (59) MESS Mercek Dergisi 118-123
  12. Caniklioğlu N, ‘6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda Toplu İş Uyuşmazlıklarının Çözümüne İlişkin Hükümlerde Yapılan Değişiklikler’ iç Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Bilgilendirme Semineri (TİSK 2013) 63-89
  13. Çelik Ç, İş Hukukunda Toplu Eylem Hakkı (Seçkin 2026)
  14. Däubler W, 'Streik und andere Kampfformen der Arbeitnehmer in Deutschland – Rechtliche Rahmenbedingungen', (Vien 2019)
  15. De Stefano V, ‘Non-Standard Work and Limits on Freedom of Association: A Human Rights-Based Approach’ (2017) 46(2) Industrial Law Journal 185-207
  16. Deinert O, ‘Fazit’ iç Britta Rehder, Olaf Deinert ve Raphaël Callsen, Arbeitskampfmittelfreiheit und atypische Arbeitskampfformen (HSI-Schriftenreihe Bd 1, 2012) 36-90
  17. Doğan S, ‘Toplu Eylem Hakkı ve Siyasi Grev Bağlamında Bir Yargıtay Kararı İncelemesi’ (2014) (40) Çalışma ve Toplum Dergisi 305-333
  18. Dulay Yangın D, İş Mücadelesine Hâkim Olan İlkeler – Karşılaştırmalı Bir İnceleme (On İki Levha 2021)
  19. Dursun Ateş S, ‘Kolektif Bir Olgu Olarak Sessiz İstifa: Toplu Eylem Hakkı Kapsamında Bir Değerlendirme’ Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2025) 8(2) 928-992
  20. Ekmekçi Ö ve Yiğit E, Toplu İş Hukuku (7. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2025)
  21. Engin M, ‘İnsan Haklarına İlişkin Uluslararası Hukuk ve Türk Hukuku Anayasa m. 90 Son Cümle Hükmü ve Toplu Eylemler Üzerine’ (2015) 5(2) Sosyal Güvenlik Dergisi 9-36
  22. Eyrenci Ö, Feshin Geçerliliğinin Denetiminde Ölçülülük İlkesi, İş Güvencesi ve İşe İade Davaları (Kadir Has Üniversitesi Yayınları 2010) 33-52
  23. Gökalp İE, ‘İletişim Teknolojileri ve Sendika’ (2013) Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 4(7) 63-74
  24. Gülmez M, ‘“Örgütlenme ÖzgürSÜZlüğü” Cephesinde Yeni Bir Şey Yok! Olacağı da Yok!’ (2013) 2(37) Çalışma ve Toplum 13-40
  25. Günbattı NN, Konum Tabanlı Dijital Platform Çalışanlarının Temel Hakları (Yetkin Yayınları 2023)
  26. Kar B, ‘Ölçülülük İlkesinin İş Güvencesinde Uygulanması’ (2009) (15) Sicil İş Hukuku Dergisi 60-69
  27. Kaya PA ve Güler C, ‘Uluslararası İnsan Hakları Hukukunda Toplu Eylem Hakkı’ (2015) (68) Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi 105-126
  28. Kılıçoğlu M, ‘Toplu Eylem ve Grev Hakkının Uluslararası Hukuk Penceresinden Değerlendirilmesi’ (2020) 4(67) Çalışma ve Toplum Dergisi 2405-2440
  29. Kılıçoğlu M ve Şenocak K, ‘İş Güvencesinde Ölçülülük İlkesinin İçeriği ve Ultima Ratio Prensibinin Ölçülülük İlkesi İçerisindeki Konumu’ iç Osman Güven Çankaya’ya Armağan (Kamu İş 2010) 181-211
  30. Küçük D, Türk İş Hukuku Bakımından Platform Çalışanları (Adalet Yayınevi 2023)
  31. Linsenmaier W, in: Erfurter Kommentar zum Arbeitsrecht (24. Auflage 2024) GG Art. 9
  32. Manav Özdemir E, Türk Hukukunda Grevin İş Sözleşmesine Etkisi (Turhan Kitabevi 2016)
  33. Narmanlıoğlu Ü, İş Hukuku II – Toplu İş İlişkileri (Beta 2016)
  34. Note, ‘The Cyberpicket: A New Frontier for Labor Law’ (2023) 136 Harvard Law Review 2108-2129
  35. Öktem Songu S, Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru Kararlarında Sendika Hakkı (Beta Yayıncılık 2020)
  36. Öztürk B, ‘Karşılaştırmalı Hukuk ve Türk Hukukunda Grev (Toplu Eylem) Hakkının Değerlendirilmesi: Üç Farklı Yargıtay Kararı Işığında Toplu Eylem Hakkı’ (2016) 4(51) Çalışma ve Toplum Dergisi 1793-1836
  37. Özveri M, Sendikal Haklar – 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Yasası (Birleşik Metal-İş Yayınları 2012)
  38. Özveri M, ‘Barışçıl Toplu Eylem Hakkı’ iç Hasan Tahsin Benli ve diğerleri (edr), Sosyal Politika İktisat Yazıları – Prof. Dr. Seyhan Erdoğdu’ya Armağan (Mülkiyeliler Birliği Vakfı Yayınları 2020) 250-264
  39. Rehder B, ‘Atypische gewerkschaftliche Arbeitskampfformen aus sozialwissenschaftlicher Perspektive’ iç Britta Rehder, Olaf Deinert ve Raphaël Callsen, Arbeitskampfmittelfreiheit und atypische Arbeitskampfformen (HSI-Schriftenreihe Bd 1, 2012) 6-20
  40. Saygıner BC, Uluslararası Sözleşmeler ve Yargı Kararları Işığında Türk İş Hukukunda Toplu Eylem Hakkı (Adalet Yayınevi 2021)
  41. de Souza e Silva A ve Frith J, ‘Locative Mobile Social Networks: Mapping Communication and Location in Urban Spaces’ (2010) 5(4) Mobilities 484-505
  42. Sur M, İş Hukuku – Toplu İlişkiler (13. Bası, Turhan Kitabevi 2026)
  43. Sur M, ‘6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda Grev Hakkı’ (2012) (28) Sicil İş Hukuku Dergisi 163-171
  44. Süngü F, ‘Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru Kararlarında ‘Chilling Effect’ Kavramı’ (2022) 39(1) İnsan Hakları Yıllığı 105-134
  45. Szigetvari T ve Gohmert KM, ‘Virtual Industrial Action: What Employers in Germany Should Expect’ (Freshfields – Technology Quotient, 16 Temmuz 2021) erişim 1.5.2026
  46. Şahin Emir A, Grev ve Lokavta Yargısal Müdahale ve Kanun Dışılığının Tespiti Davası (Adalet Yayınevi 2023)
  47. Şahlanan F, Toplu İş Hukuku (On İki Levha Yayıncılık 2020)
  48. Tolu Yılmaz H, Dijital Platform Çalışanlarının Hukuki Statüsü (On İki Levha, 2023)
  49. Tuncay AC, Savaş Kutsal B ve Bozkurt Gümrükçüoğlu Y, Toplu İş Hukuku (8. Bası, Beta 2023)
  50. Tutal E, ‘Türk Hukukunda Grev Hakkı ve Uluslararası Belgelerde Görünümü’ (2013) 4(15) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 431-460
  51. Uçar A ve Ekinci A, ‘Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararları Çerçevesinde Türk Hukukunda Toplu Eylem Hakkı: Kapsam ve Sınırlarına İlişkin Bir İnceleme’ (2020) 5(1) Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3337-3382
  52. Ugan Çatalkaya D, ‘Demokratik ve Barışçıl Toplu Eylem Hakkının Kullanılması İş Sözleşmesini Fesih Nedeni Olabilir mi Sorusuna Yanıt Arayışı: Yargıtayın Zorlu Görevi’ (2023) 3(78) Çalışma ve Toplum 2069-2120
  53. Ugan Çatalkaya D, İş Hukukunda Ölçülülük İlkesi (Beta Yayınevi 2019)
  54. Vergis F, ‘Hybrid Action for a Hybrid World: Collective Freedoms and the Challenges of Digital Work Fragmentation’ iç Julia López López (ed), Remote Work and Labor Institutions (Cambridge University Press 2026) 59-80
  55. Welskop F, ‘Streikrecht 3.0? – Streiken im digitalen Zeitalter’ (kliemt.blog, 22 Kasım 2022) erişim 10.4.2026
  56. Yıldız GB, ‘Türk İş Hukukunda Orantılılık İlkesi’ iç Prof. Dr. M. Polat Soyer’e Armağan I (2013) 15 Özel Sayı DEÜHFD 681-707
  57. Yücel Bodur M, ‘İşverenin İşletmesel Karar Alma Özgürlüğü’ İş ve Hayat Dergisi (2015) 1(2) 137-167
  58. Yücel Bodur M, Sendika Üyeliği (Adalet Yayınevi 2026)
  59. Elektronik ve Diğer Kaynaklar
  60. ‘Betriebsverfassungsrecht: Digitales Zugangsrecht für Gewerkschaften’ (ad-hoc-news.de) erişim 1.5.2026
  61. ‘Digitaler Warnstreik in der Siemens-Niederlassung’ (IG Metall Leipzig) erişim 12.4.2026
  62. hensche.de erişim 8.3.2026
  63. ILO, Trade Unions in Transformation: Technological Change and Digitalisation (ILO 2023) erişim 2.3.2026
  64. Lexpera Hukuk Bilişim Sistemi
  65. Microsoft, 'İçerik için ağ bant genişliğini yönetme' erişim 20.5.2026
  66. National Labor Relations Board erişim 1.5.2026
  67. Örgütlenme Özgürlüğüne Dair Emsal Kararlar (Anayasa Mahkemesi) erişim 4.3.2026
  68. ‘Picketing’ (Cornell Law School – Legal Information Institute, Wex) erişim 1.5.2026
  69. ‘Picketing from Home’ (Isthmus) erişim 13.4.2026
  70. ‘Support Us’ (Wirecutter Union) erişim 20.5.2026
  71. ‘Virtuelle Protestdemo blockiert invensys Konzern für Stunden’ erişim 15.4.2026.
  72. ‘6 Types of AI Content Moderation and How They Work’ (David Weldon) erişim 20.5.2026