Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma, yapay zekânın tahkimde meşru bir verimlilik aracı olarak kalabilmesinin, hakemin karar verme yetkisinin yapay zekâya devredilmemesine ve tarafların usûlî güvencelerinin korunmasına bağlı olduğunu savunmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Tahkim, uyuşmazlık çözümünde teknolojik yeniliklerin en erken denendiği alanlardan biridir ve yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı bakımından da benzer bir eğilim gözlenmektedir. 2025-2026 döneminde ilk kurumsal yapay zekâ karar destek aracı kullanıma alınmış ve hakemlerin yapay zekâ kullanımı ilk kez iptal davalarına konu olmuştur. Bu çalışmada, yapay zekânın tahkim yargılamasının hangi aşamalarında, hangi hukukî sınırlar içinde ve hangi usûlî güvenceler çerçevesinde kullanılabileceği incelenmektedir. Çalışmada öncelikle yapay zekâ kavramı ve taraf iradesi ile usûl serbestisi ilkesinin bu bağlamdaki belirleyici rolü ele alınmakta; ardından Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü, kurumsal bağlayıcı olmayan hukuk (yumuşak hukuk-soft law) metinleri ve Türk hukukundaki düzenlemeler incelenmektedir. Tahkim yargılamasında hakem seçimi, duruşmaların yönetimi, delillerin ibrazı ve tanık beyanları gibi aşamalardaki kullanım biçimleri değerlendirildikten sonra, hakem kararının verilmesinde yapay zekânın destekleyici, tahmin edici ve otonom işlevleri Amerikan Tahkim Derneği (AAA) tarafından milletlerarası uyuşmazlıkların çözümünü yönetmek üzere oluşturulan Milletlerarası Uyuşmazlık Çözüm Merkezi (ICDR)’nin ilk kurumsal uygulaması örneğinde tartışılmaktadır. Son olarak hukukî dinlenilme hakkı, tarafların eşitliği, gizlilik ve yapay zekâ kullanımını açıklama yükümlülüğü gibi usûlî güvenceler içtihatlar ışığında incelenmektedir. Çalışma, yapay zekânın tahkimde meşru bir verimlilik aracı olarak kalabilmesinin, hakemin karar verme yetkisinin yapay zekâya devredilmemesine ve tarafların usûlî güvencelerinin korunmasına bağlı olduğunu savunmaktadır.
Abstract
Arbitration has long been among the fields in which technological innovations are tested earliest, and a similar trend is now observed with respect to artificial intelligence. In the 2025-2026 period, the first institutional AI decision-support tool was put into use, and arbitrators’ use of artificial intelligence became the subject of setting-aside proceedings for the first time. This study examines the stages of arbitral proceedings in which artificial intelligence may be used, the legal limits applicable to such use, and the procedural safeguards it requires. The study first addresses the concept of artificial intelligence and the decisive role played by party autonomy and procedural freedom in this context, before turning to the European Union AI Act, institutional soft-law instruments, and the relevant Turkish legal framework. After evaluating the forms of AI use in arbitrator appointment, hearing management, evidence production, and witness testimony in arbitral proceedings, the study discusses the supportive, predictive, and autonomous functions of artificial intelligence in rendering arbitral awards, taking the AAA-ICDR’s first institutional application as a case study. Finally, procedural safeguards — including the right to be heard, equality of the parties, confidentiality, and disclosure obligations — are examined in light of case law. The study argues that artificial intelligence can remain a legitimate efficiency tool in arbitration only insofar as the arbitrator’s non-delegable decision-making authority and the parties’ procedural guarantees are preserved.