KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 30 Sayı: 3

Türkiye'de pamuk üretiminin ekonomik belirleyicileri: Fiyatların ve tarımsal desteklerin uzun ve kısa vadeli etkileri

Economic determinants of cotton production in Türkiye: Long-run and short-run effects of prices and agricultural supports

Halil İbrahim Yılmaz(AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIM EKONOMİSİ BÖLÜMÜ)0000-0002-4956-1496
Enver Ken(AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, TARIM EKONOMİSİ (DR))0000-0001-7472-3883
Ferit Çobanoğlu(AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIM TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ)0000-0002-7706-2993
Sayfa
1153–1169
Yayın Tarihi
2026-09-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar, pamuk üretimi ile temel ekonomik belirleyicileri arasında istikrarlı bir uzun vadeli ilişkinin varlığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de pamuk üretiminin ekonomik belirleyicilerini ortaya koymak amacıyla reel pamuk fiyatlarının, reel pamuk desteklerinin ve reel buğday desteklerinin uzun ve kısa dönemli etkilerini incelemektedir. 2004-2024 dönemini kapsayan yıllık veriler, Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) sınır testi yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Reel pamuk fiyatlarının üretimin en güçlü belirleyicisi olduğu ve fiyatlardaki %1'lik bir artışın pamuk üretiminde yaklaşık %0,60'lık bir artışa yol açtığı bulunmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, pamuk üretimi ile temel ekonomik belirleyicileri arasında istikrarlı bir uzun vadeli ilişkinin varlığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2004-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Tarımsal destekler · fiyat teşvikleri · arz tepkisi

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de pamuk üretiminin ekonomik belirleyicilerini ortaya koymak amacıyla reel pamuk fiyatlarının, reel pamuk desteklerinin ve reel buğday desteklerinin uzun ve kısa dönemli etkilerini incelemektedir. 2004-2024 dönemini kapsayan yıllık veriler, Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) sınır testi yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, pamuk üretimi ile temel ekonomik belirleyicileri arasında istikrarlı bir uzun vadeli ilişkinin varlığını göstermektedir. Reel pamuk fiyatlarının üretimin en güçlü belirleyicisi olduğu ve fiyatlardaki %1'lik bir artışın pamuk üretiminde yaklaşık %0,60'lık bir artışa yol açtığı bulunmuştur. Reel pamuk destekleri de pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermekte olup, destek politikalarının gelir istikrarı ve risk azaltma mekanizmaları yoluyla üretim sürdürülebilirliğine katkıda bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, reel buğday desteklerinin pamuk üretimini olumlu yönde etkilediği bulunmuştur. Buğday desteklerindeki %1'lik bir artış, uzun vadede pamuk üretimini yaklaşık %0,24 oranında artırmakta olup, bu da tarımsal faaliyetler arasında tamamlayıcı ilişkilerin ve Türk tarımındaki dolaylı politika etkilerinin varlığını göstermektedir. Kısa vadeli tahminler, fiyat teşviklerinin üretimi olumlu yönde etkilediğini, destek politikalarının ise gecikmeli uyum etkileri gösterdiğini ortaya koymaktadır. Hata düzeltme katsayısı, kısa vadeli sapmaların ardından uzun vadeli dengeye doğru hızlı bir yakınsamayı doğrulamaktadır. Genel olarak, bulgular, Türkiye'de pamuk üretimini sürdürmede piyasa teşviklerini, destek mekanizmalarını ve tarımsal faaliyetler arasındaki etkileşimleri birlikte ele alan tarım politikalarının önemini vurgulamaktadır.

Abstract

This study aims to identify the economic determinants of cotton production in Türkiye by examining the long-run and short-run effects of real cotton prices, real cotton support payments, and real wheat support payments. Annual data covering the period 2004–2024 were analyzed using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach. The results indicate a stable long-run relationship between cotton production and its key economic determinants. Real cotton prices were found to be the strongest determinant of production, with a 1% increase in prices leading to an approximately 0.60% increase in cotton output. Real cotton support also has a positive and statistically significant effect, suggesting that support policies contribute to production sustainability through income stabilization and risk-reduction mechanisms. In addition, real wheat supports were found to have a positive effect on cotton production. A 1% increase in real wheat support leads to an approximately 0.24% increase in cotton production in the long run, indicating complementary relationships among agricultural activities and indirect policy effects within Turkish agriculture. Short-run estimates show that price incentives positively affect production, whereas support policies display delayed adjustment effects. The error-correction coefficient confirms a rapid convergence toward the long-run equilibrium following short-run deviations. Overall, the findings highlight the importance of agricultural policies that jointly consider market incentives, support mechanisms, and interactions among agricultural activities in sustaining cotton production in Türkiye.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, H. İ., Ken, E., Çobanoğlu, F. (2026). Türkiye'de pamuk üretiminin ekonomik belirleyicileri: Fiyatların ve tarımsal desteklerin uzun ve kısa vadeli etkileri. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, Cilt: 30 Sayı: 3, 1153–1169. https://ajindex.com/articles/1348279

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Askari, H., & Cummings, J. T. (1977). Estimating agricultural supply response with the Nerlove model: A survey. International Economic Review, 18(2), 257–292. DOI: https://doi.org/10.2307/2525749
  2. Baffes, J. (2004). Cotton: Market setting, trade policies, and issues (Policy Research Working Paper No. 3218). Washington, DC: World Bank.
  3. Baran, F. O., & Kaynak, M. A. (2015). İkinci ürün koşullarında farklı ekim zamanlarının pamuğun (Gossypium hirsutum L.) bazı erkencilik ve agronomik özellikleri üzerine etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(1), 23–31.
  4. Basal, H., Karademir, E., Goren, H. K., Sezener, V., Dogan, M. N., Gencsoylu, I., & Erdogan, O. (2019). Cotton production in Turkey and Europe. In K. Jabran & B. S. Chauhan (Eds.), Cotton production (pp. 297–321). Hoboken, NJ: John Wiley & Sons. DOI: https://doi.org/10.1002/9781119385523.ch14
  5. Bilgili, M. E., Yılmaz, H., Akkoyun, S., Vurarak, Y., & Gül, M. (2018). Factors affecting cotton production decisions of farmers: Eastern Mediterranean Region, Turkey. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 18(2), 41–51.
  6. Cevheri, C. İ., & Şahin, M. (2020). Dünya’da ve Türkiye’de pamuk üretiminin tekstil sektörü açısından önemi. Harran Üniversitesi Mühendislik Dergisi, 5(2), 71–81. DOI: https://doi.org/10.46578/humder.736777
  7. Chabi Simin Najib, D., Fei, C., Dilanchiev, A., & Romaric, S. (2022). Modeling the impact of cotton production on economic development in Benin: A technological innovation perspective. Frontiers in Environmental Science, 10, 926350. DOI: https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.926350
  8. Debertin, D. L. (2012). Agricultural production economics (2nd ed.). Lexington, KY: University of Kentucky, Department of Agricultural Economics. DOI: https://doi.org/10.22004/ag.econ.158319
  9. Diallo, T., & Yılmaz, H. (2026). Econometric analysis of cotton production in Mali: Evaluation of the effects of support policies using a VECM model. Journal of International Development, 38(1), 125–139. DOI: https://doi.org/10.1002/jid.70021
  10. Ghaffar, A., Habib ur Rahman, M., Ali, H. R., Haider, G., Ahmad, S., Fahad, S., & Ahmad, S. (2020). Modern concepts and techniques for better cotton production. In S. Ahmad & M. Hasanuzzaman (Eds.), Cotton production and uses: Agronomy, crop protection, and postharvest technologies (pp. 589–628). Singapore: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-981-15-1472-2_29
  11. Imran, M. A., Ali, A., Ashfaq, M., Hassan, S., Culas, R., & Ma, C. (2018). Impact of climate smart agriculture (CSA) practices on cotton production and livelihood of farmers in Punjab, Pakistan. Sustainability, 10(6), 2101. DOI: https://doi.org/10.3390/su10062101
  12. International Cotton Advisory Committee (ICAC). (2025). Cotton production data. Retrieved May 8, 2026, from: https://icacdatabook.de.r.appspot.com/DataPortal/NodeData?year=2024
  13. Karademir, E., Karademir, Ç., & Ekinci, R. (2007). Pamukta erkencilik, verim ve lif teknolojik özelliklerin kalıtımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 17(2), 67–72. Ken, E., & Çobanoğlu, F. (2024). The effect of alternative product prices on production balance: Empirical findings on the production of oilseed crops in Türkiye. Journal of Agriculture Faculty of Ege University, 61(2), 175–187. DOI: https://doi.org/10.20289/zfdergi.1440254
  14. Ken, E., Çobanoğlu, F., Semerci, A., & Yılmaz, H. İ. (2026). The economics of white gold: Dynamics in global cotton production and Türkiye’s position. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(1), 95–105. DOI: https://doi.org/10.25308/aduziraat.1906803
  15. Khan, M. A., Wahid, A., Ahmad, M., Tahir, M. T., Ahmed, M., Ahmad, S., & Hasanuzzaman, M. (2020). World cotton production and consumption: An overview. In S. Ahmad & M. Hasanuzzaman (Eds.), Cotton production and uses: Agronomy, crop protection, and postharvest technologies (pp. 1–7). Singapore: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-981-15-1472-2_1
  16. Malinga, L. (2021). The importance and economic status of cotton production. Academia Letters, Article 2317. DOI: https://doi.org/10.20935/AL2317
  17. Mamingi, N. (1997). The impact of prices and macroeconomic policies on agricultural supply: A synthesis of available results. Agricultural Economics, 16(1), 17–34. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1574-0862.1997.tb00438.x
  18. Ministry of Agriculture and Forestry (MAF). (2019). Pamuk kitabı (2nd ed.). Retrieved February 25, 2025, from: https://aydin.tarimorman.gov.tr/Belgeler/ İl%20Müdürlüğü%20Basılı%20Yayınlar/AYDIN%27IN%20DÖRT%20EFESİ/PAMUK%20KİTABI.pdf
  19. Narayan, P. K. (2005). The saving and investment nexus for China: Evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979–1990. DOI: https://doi.org/10.1080/00036840500278103
  20. National Cotton Council of Türkiye. (2024). Turkish cotton sector report 2023. Türkiye: National Cotton Council of Türkiye. Retrieved May 1, 2026, from: https://www.upk.org.tr/User_Files/pdf/PAMUK%20SEKTÖR%20RAPORU-2023.pdf
  21. Nerlove, M. (1958). The dynamics of supply: Estimation of farmers’ response to price (Vol. 2). Baltimore, MD: Johns Hopkins Press.
  22. Nix, A., Paull, C., & Colgrave, M. (2017). Flavonoid profile of the cotton plant, Gossypium hirsutum: A review. Plants, 6(4), 43. DOI: https://doi.org/10.3390/plants6040043
  23. Nkoro, E., & Uko, A. K. (2016). Autoregressive distributed lag (ARDL) cointegration technique: Application and interpretation. Journal of Statistical and Econometric Methods, 5(4), 63–91.
  24. OECD. (2020). Agricultural policy monitoring and evaluation 2020. Paris, France: OECD Publishing. DOI: https://doi.org/10.1787/928181a8-en
  25. OECD. (2023). Agricultural policy monitoring and evaluation 2023: Adapting agriculture to climate change. Paris, France: OECD Publishing. DOI: https://doi.org/10.1787/b14de474-en
  26. Özüdoğru, T. (2021). Dünya ve Türkiye’de pamuk üretim ekonomisi. Tekstil ve Mühendis, 28(122), 149–161. Retrieved from: https://izlik.org/JA92WN89KY
  27. Özüdoğru, T., & Miran, B. (2015). Türkiye’de farklı destekleme politikalarının pamuk arzı üzerine etkileri. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 1(2), 9–19. Retrieved from: https://izlik.org/JA65YF79WU
  28. Palabıçak, M. A., & Ödemiş, G. (2026). Examination of changes in production decisions and market behavior of cotton farmers during the economic crisis; the example of 2018 Türkiye economic crisis. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(2), 888–904. DOI: https://doi.org/10.33462/jotaf.1782730
  29. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. DOI: https://doi.org/10.1002/jae.616
  30. Sadoulet, E., & de Janvry, A. (1995). Quantitative development policy analysis. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.
  31. Salam, A., & Tufail, S. (2016). Economic efficiency and distortions to incentives in production of cotton and rice crops in Punjab. NUST Journal of Social Sciences and Humanities, 2(1), 29–49. DOI: https://doi.org/10.51732/njssh.v2i1.9
  32. Sardar Shahraki, A., Ali Ahmadi, N., & Safdari, M. (2019). Economic analysis of price shocks of production inputs and their impact on cotton price in Iran: The application of panel data vector auto-regression (PVAR) model. Environmental Energy and Economic Research, 3(1), 23–36. DOI: https://doi.org/10.22097/eeer.2019.159908.1052
  33. Singh, I., Squire, L., & Strauss, J. (1986). Agricultural household models: Extensions, applications, and policy. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.
  34. Solakoglu, E. G., Er, S., & Solakoglu, M. N. (2013). Technical efficiency in cotton production: The role of premium payments in Turkey. Transition Studies Review, 20, 285–294. DOI: https://doi.org/10.1007/s11300-013-0286-2
  35. Srivastava, S. K., Chand, R., & Singh, J. (2017). Changing crop production cost in India: Input prices, substitution and technological effects. Agricultural Economics Research Review, 30, 171–182. DOI: https://doi.org/10.5958/0974-0279.2017.00032.5
  36. Karademir, E., Karademir, Ç., & Ekinci, R. (2007). Pamukta erkencilik, verim ve lif teknolojik özelliklerin kalıtımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 17(2), 67–72.