KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Aydın Türklük Bilgisi / 2020 / Cilt: 6 - Sayı: 2

XX ASRNING TURKIY DUNYONING IKKI BUYUK INTELLEKTUALI: ISMOIL GASPRINSKIY VA MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY

Zaynabidin ABDİRASHİDOV
Sayfa
89–119
Yayın Tarihi
2020-10-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Behbudiyning Gasprinskiy bilan shaxsiy munosabatlari tahlili esa Turkiston jadidchiligi tarixini yoritish, uning yo’nalish va faoliyatini aniq belgilashda xizmat qiladi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Turkistonda jadidchilik harakati va yangi ziyolilarning shakllanishida Ismoil Gasprinskiyning faoliyati, ayniqsa, u nashr qilgan “Tarjimon” gazetasi muhim rol o‘ynadi.
📊
Temel Bulgular & Veri:Turkiston jadidlarining Gasprinskiyga bo‘lgan munosabatini aniqlash ularning ijodi va faoliyatini batafsil tahlil qilishni taqozo etadi.
💡
Sonuç & Katkı:Behbudiyning Gasprinskiy bilan shaxsiy munosabatlari tahlili esa Turkiston jadidchiligi tarixini yoritish, uning yo’nalish va faoliyatini aniq belgilashda xizmat qiladi.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Jadidchilik · Ismoil Gasprinskiy · Mahmudxo‘ja Behbudiy

Özet

Öz Turkistonda jadidchilik harakati va yangi ziyolilarning shakllanishida Ismoil Gasprinskiyning faoliyati, ayniqsa, u nashr qilgan “Tarjimon” gazetasi muhim rol o‘ynadi. Turkiston jadidlarining Gasprinskiyga bo‘lgan munosabatini aniqlash ularning ijodi va faoliyatini batafsil tahlil qilishni taqozo etadi. Shu jihatdan olib qaralganda, Behbudiy turkistonlik jadidlar orasida Gasprinskiy bilan mustahkam aloqa o‘rnatgan va “Tarjimon”da faol ishtirok etganligi bilan ajralib turadi. Behbudiy o‘z faoliyatida bevosita Gasprinskiy yo‘lini tanladi. U Gasprinskiyning til birligi g‘oyasini keng targ‘ib qildi va quvvatladi. Turkiston jadidchiligi mohiyatini anglashda Behbudiyning Gasprinskiy bilan ta’lim, ayniqsa siyosiy yo‘nalishdagi hamkorligini tadqiq qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Behbudiy XX asr boshidagi Turkistonning yirik siyosiy arbobi sifatidagi qarashlari Gasprinskiy fikrlari bilan hamohang bo‘lganligini yana bir dalili sifatida uning sotsializmga bo‘lgan munosabatida ko‘rinadi. Behbudiyning Gasprinskiy bilan shaxsiy munosabatlari tahlili esa Turkiston jadidchiligi tarixini yoritish, uning yo’nalish va faoliyatini aniq belgilashda xizmat qiladi.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ABDİRASHİDOV, Z. (2020). XX ASRNING TURKIY DUNYONING IKKI BUYUK INTELLEKTUALI: ISMOIL GASPRINSKIY VA MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY. Aydın Türklük Bilgisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 89–119. https://ajindex.com/articles/134624

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Abdirashidov, Zaynabidin. 2008. “Tatar hayatindan bin ikinci gece yahut kadi’nin iftirasi”. Türk Dili ve Edebiyatı Arastırmaları Dergisi Sayı / Number: 14, Ocak / January: 193-202. ‘Abd al-Raḥmān Sa’dī. 1923. “Behbūdī va uning tegarasīga yiğilgan yāzūvchilar”. Turkistān, 10.12.1923.
  2. Baldauf, Ingeborg. 2001. XX asr o‘zbek adabiyotiga chizgilar. Toshkent: Ma’naviyat. Bauer, Otto. 1907. Die Nationalitätenfrage und die Sozialdemokratie. Vienna: Ignaz Brand. [Makhmūdhwadja] Behbūdī. 1907. “Gazīta nadur?” Tujjār, 11.11.1907. [Makhmūdhwadja] Behbūdī. 1917. “Ḥaq alinūr, berilmas”. Ḥaqīqat, 22. [Makhmūdhwadja] Behbūdī. 1906. “Khayr al-umūri avṣatuhā”. Khurshīd, 6. Blaut, James M. 1987. The National Question. Decolonizing the Theory of Nationalism. London/New Jersey: Zed Books Ltd. Davis, Horace B. 1967. Nationalism and Socialism: Marxist and Labor Theories of Nationalism to 1917. New York / London: Monthly Review Press. [Ğasprinskī, Ismā‘īl.] “Dīl, dīl, dīl”. 1905. Tarcūmān, 103. Ğasprinskī, Ismā‘īl. 1302. Avrūpā madaniyatina bīr naẓar-i muvāzana. Konṣṭantiniya: Maṭba‘a-i Abū al-Żiyā. [Ğasprinskī, Ismā‘īl.] “Ğazīta nadir?” 1883. Tarcūmān, 2. Ḥājī Mu‘īn. 1923. “Makhmūdhwadja Behbūdī”. Uchqun, 1. [Makhmūdhwadja Behbūdhwadja.] “Ḥaqīqat ḥar tarafdan ẓuhūr īdar”. 1906. Tarcūmān, 48. [Ğasprinskī, Ismā‘īl.] “I‘āna”. 1904. Tarcūmān, 16. [Ğasprinskī, Ismā‘īl.] “Ishtirākiyunin qawā‘id-i aṣliyalari”. 1906. Tarcūmān, 67. [Ğasprinskī] Ismā‘īl. 1906a. “‘Umūmiy lisān-i adab”. Tarcūmān, 37. [Ğasprinskī] Ismā‘īl. 1911. “Bīr taklif yāki sart sūzi majhūldir”. Tarcūmān, 42. [Ğasprinskī] Ismā‘īl. 1908. “Bukhārāda na kūrdim?” Tarcūmān, 21. [Ğasprinskī] Ismā‘īl. 1906b. “Maẕhab-i ishtirākiyūn”. Tarcūmān, 68, 69, 70, 72, 74, 75, 76. [Ğasprinskī] Ismā‘īl. 1895. “Tanqīd yāki ūlcāv”. Tarcūmān, 44. [Ğasprinskī, Ismā‘īl.] “Jawāb”. 1904. Tarcūmān, 96. Karimov, Naim (ed.). 2005. Ismoil Gasprinskiy va Turkiston. Toshkent: Sharq, Khalid, Adeeb. 1993. The politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Tsarist Central Asia. Ph.D. diss., University of Wisconsin-Madison. Kocaoğlu, Timur (ed.). 2001. The Reform Movements and Revolutions in Turkistan (1900-1924).
  3. SOTA, Haarlem, [Ğasprinskī, Ismā‘īl.] “Lisān mas’alasi”. 1905. Tarcūmān, 90. Makhmūdhwadja Behbūdhwadja. 1910. “Samarqanddan maktub”. Tarcūmān, 41. Makhmūdhwadja Behbūdī. 1906a. Kitāb-i muntakhab-i jughrāfiya-i ‘umūmī. Tashkent. Makhmūdhwadja Behbūdī. 1906b. “Waḥdat-i lisān – dīl birligi”. Tarcūmān, 61. Makhmūdhwadja Behbūdī. 1914. “Qasdi safar