Dergiler / Kurdiname / 2025 / Sayı: 12

Belgefîlmê “Bîr”î Ser o Anlîzêko Semîyotîk

A semiotic analysis of the documentary "Bîr (Well)"

Murat Başaran(DİCLE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4859-7443
Sayfa
138–146
Yayın Tarihi
2025-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Genellikle gerçek şahitlerden söylemlerin yer aldığı belgeselde birçok yerde çeşitli sembol ve metaforların kullanımı ile anlatı güçlendirilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Belgesel sineması, tarihi anlatılar veya toplumu etkileyen gerçek olayları görsel-işitsel bir şekilde sunan bir türdür.
📊
Temel Bulgular & Veri:BÎR belgeseli 1990’lı yıllardaki faili meçhul cinayetlere odaklanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Genellikle gerçek şahitlerden söylemlerin yer aldığı belgeselde birçok yerde çeşitli sembol ve metaforların kullanımı ile anlatı güçlendirilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Belgesel · Göstergebilim · Analiz

Özet

Belgesel sineması, tarihi anlatılar veya toplumu etkileyen gerçek olayları görsel-işitsel bir şekilde sunan bir türdür. Her ne kadar belgeseller objektif bir bakış açısıyla olayları yansıtmayı iddia etseler de yönetmenin bakış açısı, anlatı dili ve karakter tercihleri belgesellere yeni bir perspektif oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı da BÎR belgeselinin göstergebilimsel analizini yapmak ve yukarıda bahsedilen durumların bu belgeseldeki izlerini sürmektir. BÎR belgeseli 1990’lı yıllardaki faili meçhul cinayetlere odaklanmaktadır. Bu odaklanma 1995 yılında Mardin’in Dargeçit (Kerboran) ilçesinde gözaltına alınarak kaybedilen yedi kişinin hikayeleri üzerinden hafıza, gerçeklik ve şahitlik kavramlarını irdelemektedir. Belgeselde kayıplar şahsi bir kayboluştan ziyade kolektif bir hafızanın parçaları olarak sunulmakta ve bu olaylar gerçek tanıklar ve hak savunucularının şahitlikleriyle anlatılmaktadır. Genellikle gerçek şahitlerden söylemlerin yer aldığı belgeselde birçok yerde çeşitli sembol ve metaforların kullanımı ile anlatı güçlendirilmektedir.

Abstract

Documentary cinema is a genre that presents historical narratives or real events affecting society in an audiovisual way. Although documentaries claim to reflect events from an objective perspective, the director's perspective, narrative language and character preferences create a new perspective for documentaries. The aim of this study is to conduct a semiotic analysis of the documentary BÎR and to trace the above-mentioned situations in this documentary. The documentary BÎR focuses on unsolved murders in the 1990s. This focus examines the concepts of memory, reality and witnessing through the stories of seven people who were detained and disappeared in the Dargeçit (Kerboran) district of Mardin in 1995. In the documentary, the disappearances are presented as parts of a collective memory rather than a personal disappearance, and these events are told through the testimonies of real witnesses and rights advocates. In the documentary, which generally includes statements from real witnesses, the narrative is strengthened in many places with the use of various symbols and metaphors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Başaran, M. (2025). Belgefîlmê “Bîr”î Ser o Anlîzêko Semîyotîk. Kurdiname, Sayı: 12, 138–146. https://doi.org/10.55106/kurdiname.1658386

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Altay, V. (Yöneten). (2019). Bîr (Well) [Sinema Filmi]. 2 15, 2025 tarihinde https://zagrosfestival.com/bir/
  2. Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  3. Çelebi, T. (2009). Reha Erdem Sinemasına Göstergebilim Açısından Bakış: Beş Vakit Filminin Göstergebilimsel Bağlamda İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
  4. Güneş, A. (2013). Göstergebilim tarihi. Humanities Sciences, 8(4), 332-348.
  5. Halbwachs, M. (2017). Kolektif Hafiza. Ankara: Heretik Basin Yayin.
  6. Hall, S. (2017). TEMSİL - Kültürel Temsiller ve Anlamlandırma Uygulamaları-. (İ. Dündar, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  7. Karaman, E. (2017). Roland Barthes Ve Charles Sanders Peirce’ın Göstergebilimsel Yaklaşımlarının Karşılaştırılması. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi 34, 25-36.
  8. Lakoff, G., & Johnson, M. (2015). Metaforlar (Hayat, Anlam ve Dil). (G. Y. Demir, Çev.) Istanbul: lthaki Yayınlari.
  9. Özdemir, Y. D. (2014). Balkan Gezisinden Notlar 26 Haziran-02 Temmuz 2013. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, 157-168.
  10. Panofsky, E. (2012). Ikonoloji Araştirmalari. Istanbul: Pinhan Yayincilik.
  11. Purçak, M. E. (2019). Kuyu Metaforu Bağlamında Kader Kuyusu Romanında Mekân Ve Bellek İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. The Journal of Mesopotamian Studies C: 4/1, 23-50.
  12. Saussure, F. d. (1998). Genel Dilbilim Dersleri. (P. D. Vardar, Çev.) Istanbul: Multilingual.
  13. Tanrivermiş, Ş. (2022). Belgesel Sinemada Gerçeklik Temsilinin Etik İlkelerle İnşası ve Metafor Kullanımı: Kuyu. International Journal of Kurdish Studies 8 (2), 293-309.
  14. TDK. (2025, 3 5). https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
  15. Umunç, C. (2022). Sinemada Temsil, Göstergebilim ve Sembol: “PK” Filmi Örneği. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi - Sayı 57, 88-111. Wikipedia. (2025, 3 5). Wikipedia.org. Afiş: https://tr.wikipedia.org/wiki/Afi%C5%9F#cite_note-1 adresinden alındı
  16. Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.