Dergiler / Kurdiname / 2025 / Sayı: 13

Hüseyin-i Kurd-i Şebisteri Farsça Matbu Metninin Kürtçe Sözlü Versiyonuyla Yapı Unsurları Açısından Karşılaştırılması

Comparison of the Persian Printed Text of Hüseyin-i Kurd-i Şebisteri with its Kurdish Oral Version in terms of Structural Elements

Ayhan Yıldız(MARDIN ARTUKLU UNIVERSITY)0000-0002-8763-4182
Mehmet Dağlar(IĞDIR ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ)
Sayfa
116–131
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolayısıyla bu metinlerin üzerinde daha geniş ve derinlikli çalışmaların yapılması halinde daha iyi sonuçların elde edileceğini, bu önemli metnin İslam tarihi bilimine de yarayacağını öngörmekteyiz.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Elimizde Hüseyn-i Kurd-i Şebısteri’nin Farsça matbu metni ve Kürtçe folklorik bir metni bulunmaktaydı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu iki metnin birbirleriyle benzer ve birbirlerinden farklı yönlerinin neler olduğunu, araştırmamızın sorunu olarak belirledik. “Bu iki metin arasında ne gibi benzerlik veya farklılıklar vardır?” soruların cevaplarını bulmak amacıyla yazılı literatürde saha araştırmasına başladık.
💡
Sonuç & Katkı:Dolayısıyla bu metinlerin üzerinde daha geniş ve derinlikli çalışmaların yapılması halinde daha iyi sonuçların elde edileceğini, bu önemli metnin İslam tarihi bilimine de yarayacağını öngörmekteyiz.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Karşılaştırmalı Edebiyat · Farsça Yazılı Edebiyat · Kürtçe Sözlü Edebiyat

Özet

Elimizde Hüseyn-i Kurd-i Şebısteri’nin Farsça matbu metni ve Kürtçe folklorik bir metni bulunmaktaydı. Bu iki metnin birbirleriyle benzer ve birbirlerinden farklı yönlerinin neler olduğunu, araştırmamızın sorunu olarak belirledik. “Bu iki metin arasında ne gibi benzerlik veya farklılıklar vardır?” soruların cevaplarını bulmak amacıyla yazılı literatürde saha araştırmasına başladık. Birkaç araştırmacının, sadece Farsça matbu metnin üzerinde Farsça ve İngilizce akademik makalelerini gördük. Türkçe’de böyle bir çalışmaya rastlamadık. Bu alandakî boşluğu gördüğümüzden, alana faydası olacağı fikriyle konuyu araştırmaya başladık. Karşılaştırmalı Edebiyat Biliminin disiplinine göre bu iki farklı metni yapıca incelemek istedik. Araştırma sürecinin sonucunda Farsça metnin Kürtçe metinden yapı unsurlarından bazılarında ortak; bazılarında farklı oduğunu tespit ettik. Farsça metinde mezhepsel reflekslerin önemli yer aldığını gördüğümüz halde, Kürtçe sözlü metinde genel olarak sadece gayr-ı müslimlere karşı İslami-dini reflekslerin asıl unsurlar olduğunu müşahede ettik. Dolayısıyla bu metinlerin üzerinde daha geniş ve derinlikli çalışmaların yapılması halinde daha iyi sonuçların elde edileceğini, bu önemli metnin İslam tarihi bilimine de yarayacağını öngörmekteyiz.

Abstract

We had a Persian printed text of Hüseyn-i Kurd-i Şebısteri and a Kurdish folkloric text. We identified the similarities and differences between these two texts as the problem of our research. In order to find the answers to the questions ‘What similarities or differences are there between these two texts?’ we started field research in the written literature. We saw academic articles in Persian and English by several researchers only on the Persian printed text. Since we saw the gap in this field, we started to research the subject with the idea that it would be beneficial to the field. We wanted to examine these two different texts structurally according to the discipline of Comparative Literature. As a result of the research process, we found that the Persian text has some structural elements in common with the Kurdish text and some are different from it. While we have seen that sectarian reflexes have an important place in the Persian text, we have observed that in the Kurdish oral text, in general, only Islamic-religious reflexes against non-Muslims are the main elements. Therefore, we foresee that better results will be obtained if more extensive and in-depth studies are carried out on these texts, and that this important text will also be useful for the science of Islamic history.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yıldız, A., Dağlar, M. (2025). Hüseyin-i Kurd-i Şebisteri Farsça Matbu Metninin Kürtçe Sözlü Versiyonuyla Yapı Unsurları Açısından Karşılaştırılması. Kurdiname, Sayı: 13, 116–131. https://doi.org/10.55106/kurdiname.1787884

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Afshari, M. (2021). Stories and Tales Entertainment as Literature. E. Yarshater içinde, A History of Persian Literature, Volume V, 429. New York: Columbia University.
  2. Aktaş, Ş. (1991). Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
  3. Aktaş, Ş. (2005). Edebi Metinleri Çözümleme Metodolojisi ve Yapı-Tema İlişkisi Üzerine. Docplayer, 125.
  4. Aktaş, Ş. (2005). Edebi Metinleri Çözümleme Metodolojisi ve Yapı-Tema İlişkisi Üzerine. Docplayer.
  5. Ateşsewda, M. A. (1384). Ber Ress-i Saxt-i Dastan-ı ‘Amıyane-i Hüseyn-i Kurd-i Şebusterî. Mecelle-i Zeban ü Edebiyat-i Farsi, 3(8), 84.
  6. Azizifer, E. A. (2019). Cestarî der Tipşahan-i Şinasî der Farsî ‘Amiyane-ihay Qisse: Mevrid-i Pıjühane: Semk-i ‘Eyar, Darabname ü Qısse-i Hüseyn Kurd Şebusterî. Du Mahnae-i Ferheng ve Edebiyat-i ‘Amme, 7(25), 158.
  7. Başçı, V., “Safevilerde İdeolojik Bir Propaganda Anlatısı: Hüseyin Kürd-i Şebüsterî Halk Hikâyesinin Karakter Merkezli Rol-Kimlik Analizi” Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2025,
  8. Bayburtlu, Y. S. (2019). Metin Yapılarının İnceleme ve Eleştirmedeki Önemi. Kesit Akademi Dergisi, 5(18), 185.
  9. Boratav, P. N. (1969). 100 Soruda Türk Edebiyatı. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
  10. Boyajian-Sureniants, V. (2007). A Baluchi Episode From the Hüseyn-Kord-e Shabestari. Iran & the Caucasus, 249–254.
  11. Boyajian-Sureniants, V. (2007). A Baluchi Episode From the Hüseyn- Kord-e Shabestari Cyle.
  12. Çetişli, İ. (2004). Metin Tahlillerine Giriş/2, Hikâye-Roman-Tiyatro. Ankara: Akçağ.
  13. Emir Abbas A. (1398). Cestarî der Tipşahan-i Şinasî der Farsî ‘Amiyane-ihay Qisse: Mevrid-i Pıjühane: Semk-i ‘Eyar, Darabname ü Qısse-i Hüseyn Kurd Şebusterî. Du Mahnae-i Ferheng ve Edebiyat-i ‘Amme, 7(25).
  14. Eyvazi, P. T. (2022). Representation of the Political Religious and Cultural Claims of Safavid Governance in the Folk Tale of Hossein Kord Shabestari. Classical Persian Literature, Institute for Humanities and Cultural Studies.
  15. Johnson, R. S. (2004). The Hyderabad Connection in the Hoseyn-e Kord. Deccan Studies, II(2), 73–85.
  16. Johnson, R. S. (2007). Yuzbashi-yi Kurd Bacheh and ‘Abd al-Mu’min Khan the Uzbek: A Tale of Revenge in the Dastan of Husayn-i Kurd. Muraqqa’e Sharqi.
  17. Köse, N. (1996). Türk Halk Hikâyelerinde Yapı (Structure). Ankara: Millî Folklor Yayınları.
  18. Marzolph, U. (1999). A Treasury Formulaic Narrative: The Persian Popular Romance Hosein-e Kord. Oral Tradition, 14(2).
  19. Penderî, Z. D. (1380). Ber Ressi Unsur-i Riwayet der Qisse-i Hüseyn Kurd-ı Şebusterî. Şimare-i Hevdehim, Payîz, 143.
  20. Siruri, N. H. (1399). Zeval-ı Şahsiyet-i Ayyar der Dastan-ı Hüseyn Kürd Şebusterî. Motun-ı Pejuheş-i Edebi, 22(85), 137.
  21. Xalliyeva, G. (2020). Karşılaştırmalı Edebiyat. (Çev. Şirzad Atamurad). Mersin: Mer Ak Yayınları.
  22. Yıldız, A. (2017). Hunera Vegotina Bedew a Devkî û Nivîskî 1. Van: Lorya.
  23. Zadegan, H. (1386). Hoseyné Kordé Şebusterî. Tahran.