Dergiler / Kurdiname / 2025 / Sayı: 13

The Importance Of The Kurdish Ethnic Community In The People's Resistance Movement In Western Azerbaijan, Karabakh, Zangazur (1920-1930s)

Sayfa
106–115
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalede dikkate çekilen en önemli yeniliklerden biri de Batı Azerbaycan, Karabağ ve Zengezur halk direniş harekatının 20. yüzyılın 20-30'lu yıllarına Kürt etnik toplumunun katılımı perspektifinden yaklaşılmasıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Azerbaycan Halk Direniş Harekatı'nın tarihine bakıldığında, onun çok karmaşık ve derin yönleri olduğu anlaşılmaktadır. 1920'li ve 1930'lu yıllarda yaşanan çalkantılı mücadele dönemi, çok yönlü olarak analiz edilme potansiyeline sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu yönelimlerden biri de Kürt ulusal azınlığının harekatın gelişimindeki etkisini dikkate alarak konuyu tartışma konusu yapmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Makalede dikkate çekilen en önemli yeniliklerden biri de Batı Azerbaycan, Karabağ ve Zengezur halk direniş harekatının 20. yüzyılın 20-30'lu yıllarına Kürt etnik toplumunun katılımı perspektifinden yaklaşılmasıdır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kürt · kaçak · etnik azınlık

Özet

Azerbaycan Halk Direniş Harekatı'nın tarihine bakıldığında, onun çok karmaşık ve derin yönleri olduğu anlaşılmaktadır. 1920'li ve 1930'lu yıllarda yaşanan çalkantılı mücadele dönemi, çok yönlü olarak analiz edilme potansiyeline sahiptir. Bu yönelimlerden biri de Kürt ulusal azınlığının harekatın gelişimindeki etkisini dikkate alarak konuyu tartışma konusu yapmaktır. Bilindiği üzere, çok eski çağlardan beri, esas olarak Batı Azerbaycan, Zengezur ve Karabağ'ı kapsayan bölgelere yerleşmiş olan Kürtler, 20. yüzyılın 1920 ve 1930'lu yıllarında genişleyen halk direniş harekatının aktif katılımcıları olmuşlardır. Onların desteğiyle buranın daşnaklara ve yeni kurulan Sovyet iktidarına karşı savunulması kısa sürede başarıyla gerçekleştirildi. Halk direnişinin kaçak harekatı usulüyle yaygınlaşmasında bir dizi Kürt halk kahramanlarının da belirleyici bir etkisinin olduğunu belirtmek gerekir. 20. yüzyılın 1920'li yılların sonu ile 1930'lu yılların başında kolektifleştirmeye karşı direniş süreçlerinde de mücadele aynı kararlılıkla sürdürüldü. Bu durum elbette resmi çevrelerde yaygın bir hoşnutsuzluğa ve Sovyet Rusyası'nın birtakım yıkıcı faaliyetlere girişmesine yol açtı. Ancak hükümetin çok yönlü faaliyetlerine ve çabalarına rağmen, en sevdiği siyasal hamlelerden biri olan ulusal münakaşayı körükleyerek yerel halk ile Kürt azınlık arasındaki bağları koparma isteği gerçekleştirilememiştir. Makalede dikkate çekilen en önemli yeniliklerden biri de Batı Azerbaycan, Karabağ ve Zengezur halk direniş harekatının 20. yüzyılın 20-30'lu yıllarına Kürt etnik toplumunun katılımı perspektifinden yaklaşılmasıdır.

Abstract

When looking at the history of the Azerbaijani people's resistance movement, it is possible to understand that it has quite complex and profound aspects. The period of the tumultuous struggle, which coincided with the 1920s-1930s, has the potential to be analyzed from many aspects. One of these aspects is the fact that the issue has become an object of discussion, taking into account the influence of the Kurdish national minority on the development of the movement. As we know, since ancient times, the Kurds, who have settled mainly in the regions covering the territories of Western Azerbaijan, Zangezur, and Karabakh, became active participants in the popular resistance movement that expanded in the 20s and 30s of the 20th century. As a result of their support, the defense of this place against the Dashnaks and the newly formed Soviet government was successfully carried out in a short time. It should be noted that a number of Kurdish originated heroes also had a decisive influence on the expansion of the popular resistance through the kachagh movement. The struggle continued with the same determination in the late 1920s and early 1930s of the 20th century, when the resistance processes against collectivization began. This, of course, caused widespread discontent in official circles and led Soviet Russia to engage in some kind of disruptive activity. However, despite the government's multi-directional activities and attempts, it was not possible to realize its desire to break the ties between the local population and the Kurdish minority by inciting national hatred as one of its favorite political moves. One of the most important innovations brought to attention in the article is the approach to the 20-30s of the 20th century of the Western Azerbaijan, Karabakh, and Zangezur people's resistance movement from the perspective of the participation of the Kurdish ethnic community.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Adishova, S. (2025). The Importance Of The Kurdish Ethnic Community In The People's Resistance Movement In Western Azerbaijan, Karabakh, Zangazur (1920-1930s). Kurdiname, Sayı: 13, 106–115. https://doi.org/10.55106/kurdiname.1747280

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Azərbycan Respublikası Dövlət Arxivi [ARDA], fond 27, siyahı 4, sax. vah 89, vərəq 17.
  2. Azərbycan Respublikası Dövlət Arxivi [ARDA], fond 27, siyahı 4, sax.vah 91, vərəq 2.
  3. Azərbycan Respublikası Dövlət Arxivi [ARDA], fond 27, siyahı 4, sax.vah 91, vərəq 7.
  4. Azərbycan Respublikası Dövlət Arxivi [ARDA], fond 27, siyahı 4, sax.vah 91, vərəq 8.
  5. Arzumanlı, V. & Mustafa, N. (1998). Tarixin qara səhifələri: Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq. Qartal nəşriyyatı.
  6. Ələkbərli, Ə. (1996). Abbasqulu bəy Şadlinski. Sabah nəşriyyatı.
  7. Heydərov, N. (1972). Zəngəzur dağlarında. Azərnəşr.
  8. Mustafa, N. (2018). Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti işığında. Ulu.
  9. Mustafa, N., Qurbanov, A. & Əlili E. (2018). Erməni saxtakarlığı. Yalan üzərində qurulan tarix. Strateji Araşdırmalar Mərkəzi.
  10. Mustafa, N. (2018). XX əsrdə erməni rəsmi dairələrinin kürdlərə qarşı həyata keçirdiyi deportasiya, repressiya və terror aktları haqqında (etnosiyasi analiz). Strateji Təhlil, 1-2 (23-24), 125-134.
  11. Nərimanoğlu, H. (2012). Zəngəzurda doğuldular, Anadoluda əbəriyyətə qovuşdular. YEK Production.
  12. Odlu Yurt. (1929, Temmuz). s. 5.
  13. Odlu Yurt. (1929, İkinciteşrin). s. 9.
  14. Odlu Yurt. (1930, İkincikanun). s. 11.
  15. Агабеков, Г. (1996). Секретный террор. Записки разведчика. Терра—Книжный Клуб.
  16. Аристова, Т. (1966). Курды Закавказья (Историко-этнографический очерк). Наука.
  17. Лерх, П. И. (1856). Исследования об иранских курдах и их предках северных халдеях. Имп. Акад. Наук.
  18. Партизаны на поводке. http://www.hist.ru/kurdy.html
  19. Советская деревня глазами ВЧК—ОГПУ—НКВД. 1918—1939. Документы и материалы. Т. 3. 1930–1934 гг. Кн. 1. М.: РОССПЭН, 2003. (283). Запись сообщения по прямому проводу в ОГПУ из Тифлиса от Л. П. Берия и Гульбис о ликвидации бандгрупп в Закавказье. 23 ноября 1930 г. // ЦА ФСБ РФ. Ф. 2. Оп. 8. Д. 145. Л. 162—165. Заверенная копия.
  20. «Совершенно секретно»: Лубянка — Сталину о положении в стране (1922–1934 гг.). Т. 10, ч. 2. М., 2017. (169). Сводка ОО ОГПУ № 4 о борьбе с политическим бандитизмом в СССР, по данным на 1 декабря 1933 г. — 1 января 1934 г. // ЦА ФСБ РФ. Ф. 3. Оп. 1. Д. 95. Л. 40–52. Подлинник.
  21. Чатоев, X. M. (1965). Курды Советской Армении. Изд-во Академии наук Армянской ССР.
  22. McDowall, D. (1996). A Modern History of the Kurds. New York: I.B. Tauris.