KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yeni Medya / 2026 / Sayı: 20

Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi

Participatory Surveillance and Wearable Technologies: The Impact of Smartwatches on Privacy, Data Ownership, and Self-Management

Mustafa Gültepe(GİRESUN ÜNİVERSİTESİ, ALUCRA MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0003-3113-1276
Sayfa
120–139
Yayın Tarihi
2026-06-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular; (1) dijital öz-izleme ve öz-disiplin, (2) mahremiyetin rasyonalizasyonu ve yeniden tanımlanması, (3) veri ekonomisi ve toplumsal etkiler olmak üzere üç ana tema altında toplanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte akıllı saat kullanıcılarının; cihazların sunduğu sağlık ve konfor avantajları ile kişisel veri güvenliği/mahremiyet riskleri arasındaki algısal müzakereyi derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu amaç doğrultusunda, en az bir yıllık kullanıcı deneyimine sahip 13 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler abdüktif tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular; (1) dijital öz-izleme ve öz-disiplin, (2) mahremiyetin rasyonalizasyonu ve yeniden tanımlanması, (3) veri ekonomisi ve toplumsal etkiler olmak üzere üç ana tema altında toplanmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:13 katılımcı
⚙️Değişkenler:katılmcı gözetim · gözetim kapitalizmi · giyilebilir teknolojiler

Özet

Bu çalışma, giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte akıllı saat kullanıcılarının; cihazların sunduğu sağlık ve konfor avantajları ile kişisel veri güvenliği/mahremiyet riskleri arasındaki algısal müzakereyi derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel problematiği, akıllı saat kullanımının sunduğu rasyonel faydaların, katılımcı gözetim süreçlerini nasıl görünmez kıldığı ve normalleştirdiği üzerine inşa edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, en az bir yıllık kullanıcı deneyimine sahip 13 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler abdüktif tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular; (1) dijital öz-izleme ve öz-disiplin, (2) mahremiyetin rasyonalizasyonu ve yeniden tanımlanması, (3) veri ekonomisi ve toplumsal etkiler olmak üzere üç ana tema altında toplanmıştır. Çalışma sonucunda katılımcıların, dijital sistemlerin teşvik ettiği ideal kullanıcı normlarını içselleştirdikleri ve mahremiyet kaygılarını bir fayda-maliyet dengesi çerçevesinde ikincil konuma ittikleri saptanmıştır. Bu çalışma, akıllı saatlerin bireyi sürekli veri üreten bir özneye dönüştürürken katılımcı gözetim ilişkilerini gündelik yaşamın doğal bir parçası haline getirdiğini ortaya koyarak; mahremiyet, veri mülkiyeti ve dijital etik tartışmalarına özgün bir katkı sunmaktadır.

Abstract

This study aims to examine in depth the perceptual negotiation that smartwatch users construct between the health and convenience benefits offered by wearable technologies and the associated risks to personal data security and privacy. The central research problem is built upon the question of how the rational benefits provided by smartwatch use contribute to rendering participatory surveillance processes invisible and normalized in everyday life. To this end, semi-structured in-depth interviews were conducted with 13 participants who had at least one year of smartwatch usage experience, and the data were analyzed using an abductive thematic analysis approach. The findings are organized around three main themes: (1) digital self-tracking and self-discipline, (2) the rationalization and redefinition of privacy, and (3) the data economy and its social implications. The results indicate that participants internalize ideal user norms promoted by digital systems and tend to relegate privacy concerns to a secondary position within a benefit–cost calculus. Overall, the study demonstrates that smartwatches transform individuals into continuously data-producing subjects while embedding participatory surveillance relations into the naturalized routines of everyday life. In doing so, the study offers an original contribution to ongoing debates on privacy, data ownership, and digital ethics.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gültepe, M. (2026). Katılımcı Gözetim ve Giyilebilir Teknolojiler: Akıllı Saatlerin Mahremiyet, Veri Mülkiyeti ve Öz-Yönetim Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya, Sayı: 20, 120–139. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1750050

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Aktaş, İ. (2022). Giyilebilir teknolojilerin lojistik faaliyetlerde kullanımının ve etkilerinin değerlendirilmesi. Beykoz Akademi Dergisi, 10(2), 258-273. https://doi.org/10.14514/beykozad.1177256
  2. Albrechtslund, A. (2008). Online social networking as participatory surveillance. First Monday, 13(3). https://doi.org/10.5210/fm.v13i3.2142
  3. Andrejevic, M. (2007). iSpy: Surveillance and power in the interactive era. University Press of Kansas.
  4. Andrejevic, M. (2011). The work that affective economics does. Cultural Studies, 25(4-5), 604-620. https://doi.org/10.1080/09502386.2011.600551
  5. Baker D. A. (2020). Four ironies of self-quantification: Wearable technologies and the quantified self. Science and Engineering Ethics, 26(3), 1477–1498. https://doi.org/10.1007/s11948-020-00181-w
  6. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
  7. Bergström, A. (2015). Online privacy concerns: A broad approach to understanding the concerns of different groups for different uses. Computers in Human Behavior, 53, 419–426. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.025
  8. Canali, S., Schiaffonati, V., & Aliverti, A. (2022). Challenges and recommendations for wearable devices in digital health: Data quality, interoperability, health equity, fairness. PLOS Digital Health, 1(10), e0000104. https://doi.org/10.1371/journal.pdig.0000104
  9. Castells, M. (2010). The rise of the network society (2. baskı). Wiley-Blackwell.
  10. Cılızoğlu, M. D. & Topal, Ç. (2024). Wearable technologies and the self-optimization of human bodies: the case of smartwatch. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1815-1834.
  11. https://doi.org/10.18037/ausbd.1512489
  12. Couldry, N., & Hepp, A. (2017). The mediated construction of reality. Polity.
  13. Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The costs of connection: How data is colonizing human life and appropriating it for capitalism. Stanford University Press.
  14. Creswell, J. W. (2017). Research design: qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5. baskı). SAGE Publications.
  15. Çaycı, A. E., & Çaycı, B. (2016). Gözetim toplumunda dijital mahremiyetin dönüşümü. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 43, 1–18.
  16. Del Busso, L., Brottveit, G., Løkkeberg, S. T., & Gluppe, G. (2021). Women’s embodied experiences of using wearable digital self-tracking health technology: A review of the qualitative research literature. Health Care for Women International, 43(12), 1355–1379. https://doi.org/10.1080/07399332.2021.1884682
  17. Dereli, A. N., & Dereli, A. B. (2025). Nitel veri analizinde yapay zekâ: Halkla ilişkiler ve reklam araştırmalarında
  18. MAXQDA AI Assist'in kullanımı. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 15(4), 1656– 1668. https://doi.org/10.7456/tojdac.1736055
  19. Fotopoulou, A., & O’Riordan, K. (2017). Training to self-care: Fitness tracking, biopedagogy and the healthy consumer. Health Sociology Review, 26(1), 1–15. https://doi.org/10.1080/14461242.2016.1184582
  20. Frick, N. R. J., Wilms, K. L., Brachten, F., Hetjens, T., Stieglitz, S., & Ross, B. (2021). The perceived surveillance of conversations through smart devices. Electronic Commerce Research and Applications, 47, Article 101046. https://doi.org/10.1016/j.elerap.2021.101046
  21. Fuchs, C. (2017). Social media: A critical introduction (2. Baskı). Sage Publications.
  22. Göktürk, I., & Akın, S. N. (2023). Gözetim toplumu sonrası mahremiyetin izdüşümü. The Journal of Social Sciences. 171-192. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.71400
  23. Gubbi, J., Buyya, R., Marusic, S., & Palaniswami, M. (2013). Internet of things (IoT): A vision, architectural elements, and future directions. Future Generation Computer Systems, 29(7), 1645–1660. https://doi.org/10.1016/j.future.2013.01.010
  24. Kaya, P. H., & Küçükkara, E. (2025). Digital transformation in health: wearable technology. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 35-52. https://doi.org/10.5281/zenodo.15424554
  25. Lazar, A., Koehler, C., Tanenbaum, J., & Nguyen, D. H. (2015). Why we use and abandon smart devices. Proceedings of the 2015 ACM International Joint Conference on Pervasive and Ubiquitous Computing, 635– 646. https://doi.org/10.1145/2750858.2804288
  26. Lupton, D. (2016). The quantified self: A sociology of self-tracking. Polity Press.
  27. Lyon, D. (2018). The culture of surveillance: Watching as a way of life. Polity Press.
  28. Mann, S. (1997). Wearable computing: a first step toward personal imaging. Computer, 30, 25-32.
  29. Marwick, A. E. (2012). The public domain: Social surveillance in everyday life. Surveillance & Society, 9(4), 378–393. https://doi.org/10.24908/SS.V9I4.4342
  30. Marwick, A. E. (2014). Status update: Celebrity, publicity, and branding in the social media age. Yale University Press.
  31. McStay, A. (2024). Automated empathy: decoding technologies that gauge intimate life. Oxford University Press.
  32. Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
  33. Noy, C. (2008). Sampling knowledge: The hermeneutics of snowball sampling in qualitative research. International Journal of Social Research Methodology, 11(4), 327–344. https://doi.org/10.1080/13645570701401305
  34. Okatan, B. (2021). Giyilebilir teknolojiye karşı gençlerin tutumlarını etkileyen faktörlerin teknoloji kabul modeli kapsamında değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(2), 491-506.
  35. Radanliev, P. (2025). Privacy, ethics, transparency, and accountability in AI systems for wearable devices. Frontiers in Digital Health, 7, 1431246. https://doi.org/10.3389/fdgth.2025.1431246
  36. Reeder, B., & David, A. (2016). Health at hand: A systematic review of smart watch uses for health and wellness. Journal of biomedical informatics, 63, 269–276. https://doi.org/10.1016/j.jbi.2016.09.001
  37. Rose, N. (1999). Powers of freedom: Reframing political thought. Cambridge University Press.
  38. Rubeis, G. (2023). Liquid health: Medicine in the age of surveillance capitalism. Social Science & Medicine,
  39. 322, 115810. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2023.115810
  40. Saldana, J. (2022). Nitel araştırmacılar için kodlama el kitabı (A. Tüfekci Akcan & S. N. Şad, Çev.). Pegem Akademi.
  41. Serçek, S., & Korkmaz, M. (2023). Sporda giyilebilir teknoloji üzerine sistematik bir literatür taraması. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 77-92.
  42. Sharon, T. (2017). Self-tracking for health and the quantified self: Re-articulating autonomy, solidarity, and authenticity in an age of personalized healthcare. Philosophy & Technology, 30(1), 93–121. https://doi.org/10.1007/s13347-016-0215-5
  43. Sharon T. (2021). Blind-sided by privacy? Digital contact tracing, the Apple/Google API and big tech's newfound role as global health policy makers. Ethics and information technology, 23(Suppl 1), 45–57. https://doi.org/10.1007/s10676-020-09547-x
  44. Swan, M. (2012). Sensor mania! The internet of things, wearable computing, objective metrics, and the quantified self 2.0. Journal of Sensor and Actuator Networks, 1(3), 217–253. https://doi.org/10.3390/jsan1030217
  45. Trottier, D. (2012). Social media as surveillance: Rethinking visibility in a converging world. Ashgate.
  46. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. Baskı). Seçkin Kitabevi.
  47. Zuboff, S. (2015). Big other: Surveillance capitalism and the prospects of an information civilization. Journal of Information Technology, 30(1), 75–89. https://doi.org/10.1057/jit.2015.5
  48. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. Public Affairs.