KARABAĞ SAVAŞI’NIN AZERBAYCAN SİNEMASINDAKİ SUNUMU: NABAT FİLMİ ÖRNEĞİ

Özet

Hukuki olarak Azerbaycan sınırları içerisinde yer alan Dağlık Karabağ, 25 yıldır Ermenistan’ın haksız işgali altında bulunmaktadır. Uluslararası örgütlerin ve bazı ülkelerin devreye girmesi sonucu imzalanan antlaşmayla ateşkes sağlanmış ancak bugüne kadar sorunun çözümüne yönelik herhangi bir uzlaşma söz konusu olmamıştır. Yaklaşık 30 bin kişinin yaşamını yitirdiği Karabağ Savaşı ve Ermenistan’ın Dağlık Karabağ’ı işgalinin ardından 700 bine yakın Azerbaycan Türkü topraklarını terk etmek zorunda kalmıştır. Azerbaycan’ın en önemli uluslararası sorunu olarak tüm çevrelerin duyarlılık gösterdiği Dağlık Karabağ konusu Azerbaycan sinemasında da çeşitli boyutlarıyla birçok kez ele alınmıştır. Geçmişi uzun yıllara dayanan sorununun Ermenistan ile Azerbaycan arasında sıcak çatışmaya dönüştüğü ilk yıllardan itibaren birçok yönetmen filmleri aracılığıyla konuya değinmişlerdir. Bu filmlerin bazılarında seyirciye savaş ve savaş ortamında yaşananlar doğrudan aktarılırken bazılarında da belirli kişiler ve olaylar üzerinden dolaylı olarak aktarılmıştır. Elçin Musaoğlu’nun yönetmenliğini yaptığı “Nabat”, bu anlamda dikkat çeken filmlerden biridir. Soruna yaklaşım, anlatım ve savaşı sunum biçimi itibariyle diğer örneklerden oldukça farklı bir filmdir. Birçok ülkede ve uluslararası çok sayıda festivalde gösterimi yapılmış, önemli başarılar elde etmiştir. Nabat, köyünü terk etmemekte direnen ve savaştan kaynaklanan zor koşullar altında yaşam mücadelesi veren yaşlı bir kadının/bir ananın hikâyesi üzerinden Karabağ Savaşı’nın yıkıcı, yok edici boyutunu anlatmaktadır. Cephenin gösterilmediği hatta uzaktan gelen top atışı seslerinden başka savaşa ait hiçbir unsurun yer almadığı filmde savaş olgusu genel olarak ele alınmıştır. Bütün savaşların kaybedeni ve mağduru kadın/ana üzerinden her savaşta yaşananların aslında birbirinin aynı olduğu vurgulanmış, filmde savaşın kendisinden çok insanların hayatında yarattığı tahribat gösterilmeye çalışılmıştır.