Dergiler / Kulliye / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 2

1970'lerde Milliyetçilik ve Anti - Komünizm; Töre Dergisi Üzerine Bir İnceleme

Nationalism and Anti - Communism in the 1970s: An Analysis of Töre

Yunus Şahbaz(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ)0000-0003-0911-7654
Dergi
Kulliye
Sayfa
308–327
Yayın Tarihi
2026-07-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, anti-komünizmin dergide yalnızca bir tehdit algısı değil, milliyetçi düşüncenin sınırlarını belirleyen ve entelektüel pozisyonları yapılandıran kurucu bir referans olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, 1970’li yıllarda Türk milliyetçiliğinin entelektüel düzeyde nasıl kurgulandığını, anti-komünizmi kurucu bir ideolojik eksen olarak merkeze alarak incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, dönemin etkili milliyetçi dergilerinden biri olan Töre’yi, milliyetçi düşüncenin üretildiği ve dolaşıma sokulduğu örgütlü bir entelektüel mahfil olarak ele almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, anti-komünizmin dergide yalnızca bir tehdit algısı değil, milliyetçi düşüncenin sınırlarını belirleyen ve entelektüel pozisyonları yapılandıran kurucu bir referans olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türk siyasal hayatı · Türk milliyetçiliği · Töre

Özet

Bu makale, 1970’li yıllarda Türk milliyetçiliğinin entelektüel düzeyde nasıl kurgulandığını, anti-komünizmi kurucu bir ideolojik eksen olarak merkeze alarak incelemektedir. Çalışma, dönemin etkili milliyetçi dergilerinden biri olan Töre’yi, milliyetçi düşüncenin üretildiği ve dolaşıma sokulduğu örgütlü bir entelektüel mahfil olarak ele almaktadır. Türkiye’de milliyetçilik literatürünün büyük ölçüde siyasal partiler ve örgütlenmeler üzerinden şekillenmiş olması, dergi çevreleri ve fikir mahfillerini görece görünmez kılmıştır. Bu makale, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlayarak Töre’de anti-komünist söylemin hangi temalar etrafında kurulduğunu ve milliyetçi aydın kimliğinin bu söylem üzerinden nasıl tanımlandığını analiz etmektedir. Araştırma, Töre dergisinin 1971–1981 yılları arasındaki 120 sayısına dayanan nitel içerik analizine dayanmaktadır. Bulgular, anti-komünizmin dergide yalnızca bir tehdit algısı değil, milliyetçi düşüncenin sınırlarını belirleyen ve entelektüel pozisyonları yapılandıran kurucu bir referans olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, 1970’ler Türk milliyetçiliğini anti-komünizm ekseninde şekillenen bir düşünsel formasyon olarak yeniden değerlendirmeye katkı sunmaktadır.

Abstract

This article examines the ways in which Turkish nationalism was conceptualised at the intellectual level during the 1970s, with anti-communism positioned as a central ideological axis. It approaches Töre, one of the influential nationalist journals of the period, as an organised intellectual forum in which nationalist thought was produced and circulated. Existing scholarship on nationalism in Turkey has predominantly focused on political parties and organised movements, a tendency that has rendered journal-based intellectual circles largely invisible. Seeking to address this gap, the article analyses the key themes through which anti-communist discourse was constructed in Töre and explores how the figure of the nationalist intellectual was articulated through this discourse. The study is based on a qualitative content analysis of 120 issues of Töre magazine published between 1971 and 1981. The findings demonstrate that anti-communism functioned not merely as a response to a perceived threat, but as a foundational reference point that delineated the boundaries of nationalist thought and structured intellectual positions. In this respect, the article contributes to a re-evaluation of Turkish nationalism in the 1970s as an intellectual formation shaped around the axis of anti-communism.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şahbaz, Y. (2026). 1970'lerde Milliyetçilik ve Anti - Komünizm; Töre Dergisi Üzerine Bir İnceleme. Kulliye, Cilt: 7 Sayı: 2, 308–327. https://doi.org/10.48139/aybukulliye.1862539

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (59)

  1. Arık, İ. A. (1971). Aydının ihaneti ve zihni yapı, Töre, (5), 26-30.
  2. Arıkan, B. (2002). Turkish ultra-nationalists under review: A study of the Nationalist Action Party. Nations and Nationalism, 8(3), 357–376. DOI: https://doi.org/10.1111/1469-8219.00055.
  3. Aron, R. (1971). Bir üniversite profesörünün düşünceleri (Çev. Birol Emil). Töre, (5), 31-34.
  4. Aytürk, İ., Yılmaz, H. R., Güler, G. & Gürbüz, E. (2025). Türkiye’nin Milliyetçilik Haritası. Toplum Çalışmaları Enstitüsü.
  5. Aytürk, İ. (2021). Yetmişli yıllarda ülkücü hareket ve komünizmle paramiliter mücadele. M. K. Kaynar Ed.) Türkiye’nin 1970’li Yılları içinde (441-460. ss.), İletişim Yayınları 2021. Aytürk, İ. (2017). The flagship institution of cold war Turcology. European Journal of Turkish Studies, (24), 1-21. Bora, T. (2002). Sunuş. Tanıl Bora (ed.). Modern Türkiye’de Siyasal Düşünce: Milliyetçilik içinde (15-22 ss.), İletişim Yayınları. Bora, T. & Can, K. (2022). Devlet-Ocak-Dergah. İletişim Yayınları.
  6. Bulut, E,. Ç. (2024). Muhafazakâr ve milliyetçi dergilere göre Türkiye’de anti-komünizm (1960-1965). Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, (48), 355-388. DOI: 10.18244/cttad.1433392
  7. Cengiz, F., Ç. (2024). Integral state against communism in the Cold War (1945-1980). Fulvio Bertuccelli (Ed.) Toward a Cultural History of the Cold War in Turkey Edited içinde (127-147 ss.). Sapienza Università Editrice.
  8. Churchill, W. (1977). Komünizm hakkında (Çev. Şevket Doğanay). Töre, (71), 15-26.
  9. Çakır, O. (2022) Adı Devlet Olsun- Devletli Yıllar. Ötüken Neşriyat.
  10. Demirtepe, N. (1977). Dündar Taşer yarışması roman armağanı töreni yapıldı. Töre, (72), 27-33.
  11. Dinçer, N. (1972). Milli kültürde dinin yeri ve milli şahsiyet. Töre, (16), 18-24.
  12. Ercilasun, A., B. (1976). Sol, barbar ve câhildir. Töre, (57), 18-19.
  13. Erken, A. (2014). Ideological construction of the politics of nationalism in Turkey: The Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), 1965–1980”. Nationalism and Ethnic Politics, (20)2, 200-220. DOI: 10.1080/13537113.2014.909159.
  14. Eröz, M. (1972). Töre. Töre, (13), 6-10.
  15. Eröz, M. (1973). Çeşitli ideolojiler karşısında Türk milliyetçiliği ve İslâmiyet”, Töre (21), 10-13.
  16. Gourisse, B. (2012). Electoral participation, penetration of the state, and armed violence in the Turkish political crisis of the second half of the 1970s: Contribution to the analysis of long-range political crisis”. Politix, (98) 2, 171–193.
  17. Gourisse, B. (2022). In the name of the state: The Nationalist Action Party (MHP) and the genesis of political violence during the 1970s”. Turkish Studies, (23)1, 56–76.
  18. Gözübüyük, K. (2018). Türkiye’de milliyetçilik ve Töre dergisi incelemesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  19. Güldal, M. (2025). Milliyetçi Muhafazakâr Neslin Çatısı: İlim Yayma Cemiyeti (1951-1981). İletişim Yayınları.
  20. Güngör, E. (1979). Ordu ve politika. Töre, (99), 13-15.
  21. Hacıeminoğlu, N. (1971). Milliyetçiliğe düşman akımlar. Töre (7), 14-21.
  22. Hacıeminoğlu, N. (1974). Kültür mandacıları. Töre, (36), 11-17.
  23. Heyd, U. (1979). Türk Ulusçuluğunun Temelleri (Çev. Kadir Günay). Kültür Bakanlığı Yayınları.
  24. Işınsu, E. (1974). Alparslan Türkeş’le bir konuşma: Kıbrıs, Yunanistan ve Türkiye. Töre, (39-40), 2-7.
  25. Işınsu, E. (1976). KGB (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Devlet Güvenlik Komitesi). Töre, (67), 12-18.
  26. Işınsu, E. (1998). Töre’yi hatırlarken. Türk Yurdu, 18(132), 55-56.
  27. Işınsu E. (1979). Türk tarihinde ağustos ayı hakkında- YILMAZ ÖZTUNA ile bir konuşma. Töre, (99), 5-12.
  28. İzbul, Y. (1978). Sosyalizm ve demokrasi. Töre, (83), 17-19.
  29. Kemâloğlu, S. (1976). Töre’nin fikir ve sanat hayatımızdaki yeri. Töre, (61), 8-13.
  30. Kenar, C. & Gürpınar, D. (2013). Cold War in the Pulpit: The Presidency of Religious Affairs and Sermons during the Time of Anarchy and Communist Threat. Cangül Örnek and Çağdaş Üngör (Ed.) Turkey in the Cold War: Ideology and Culture (21-46 ss.), Palgrave Macmillan.
  31. Kocaoğlu, C., Tuna. (2020). Soğuk savaş yıllarında Türkiye’de komünizm karşıtı propaganda kitaplarında anti-komünist söylem. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi. (2), 33-51.
  32. Krippendorff, K. (2013). Content Analysis. Sage Publications.
  33. Kushner, D. (1979). Türk Milliyetçiliğinin Doğuşu (Çev. Şevket Serdar Türer vd.). Kervan Yayınları.
  34. Landau, J. (1982). The Nationalist Action Party in Turkey. Journal of Contemporary History, (17), 587–606. Mansur, H. (1979). “Komünist öğretmenler eğitimde görev almalı mı?”. Töre, (95), 37-39.
  35. Mayring, P. (2004). Qualitative content analysis. Uwe Flick vd. (Ed.) A Companion to Qualitative (266-26, ss.) (Çev. Bryan Jenner). Sage Publications.
  36. Mendel, A., P. ‘BİLİMSEL SOSYALİZM’in yükselişi ve çöküşü (Çev. Fırat Asya). Töre, (47), 30-41.
  37. Meşe, E. (2024). Komünizmle Mücadele Dernekleri. İletişim Yayınları.
  38. Öksüz, İ. “Sadi Somuncuoğlu: Bir nirengi noktası”; https://www.karar.com/yazarlar/iskender-oksuz/sadi-somuncuoglu-bir-nirengi-noktasi-1592339
  39. Özkan, B. & Gürakar, T. (2022). Türkiye’nin Soğuk Savaş Düzeni. Tekin Yayıncılık.
  40. Örnek, C. (2015). Türkiye’nin Soğuk Savaş Düşünce Hayatı. Can Yayınları. Özdoğan, G., G. (2019). “Turan”dan “Bozkurt”a: Tek Parti Döneminde Türkçülük (1931-1946). İletişim Yayınları.
  41. Parla, T. (2018). Ziya Gökalp, Kemalizm ve Türkiye’de Korporatizm. Metis Yayınları.
  42. Sanlı, F., S. (2019). Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'nden Milliyetçi Hareket Partisi'ne. Ötüken Neşriyat.
  43. Selçuk, E., D. (2021). “Mücadeleciler”: Mücadele Birliği (1964-1980). İletişim Yayınları.
  44. Sökmen, C. (2017). Marmara Kıraathanesi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları.
  45. Şimşek, A. (2021). “Komünistin Eşkali”: Türkiye’de Antikomünizm (1945-1971). İletişim Yayınları.
  46. Taşkın, Y. (2019). Anti-Komünizmden Küreselleşme Karşıtlığına Milliyetçi-Muhafazakâr Entelijansiya. İletişim Yayınları.
  47. Töre. (1971a). Genel durum. Töre, (1), 22-23.
  48. Töre. (1971b). Sunuş. Töre, (1), 3 ve 40.
  49. Töre. (1973). Töre’den. Töre, (29-30), 4-5.
  50. Töre. (1974a). Genel durum. Töre, (33-34), 4-10.
  51. Töre. (1974b). Genel durum. Töre, (32), 4-10.
  52. Töre. (1975). Töre’den. Töre, (45), 2-4.
  53. Töre. (1980). Töre’den. Töre, (105), 2-3.
  54. Töre. (1977). Türk milliyetçiliğinin el kitabı. Töre, (76), 43.
  55. Tuğcugil, A. (1976a). İdeolojiler savaşı ve Türkiye.” Töre, (56), 2-12.
  56. Tuğcugil, A. (1976b). Türk milliyetçiliğinde metod.” Töre, (62), 2-8.
  57. Tuğcugil, A. (1977). Türk Milliyetçiliği Fikir Sistemi- Teori. Töre-Devlet Yayınevi.
  58. Tunalı, Y. (2011). Töre’nin töresi. Türk Yurdu, 31(285), 238-244.
  59. Türkdoğan, O. (1973). Türk jeo-politiğinin hedefleri. Töre, (21), 3-9.