Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBunların bir kısmında “siyâk” kavramını, ilgili pasajın öncesini veya sonrasını ifade eden bir metin içi bağlam manasında kullandığı tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Tefsir literatürü incelendiğinde herhangi bir âyetle ilgili birden fazla yorumla karşılaşılabilir. Çeşitli sebeplerden kaynaklanan bu farklı yorumlar karşısında ise bunlardan hangisinin tercih edilmesi gerektiğiyle ilgili bazı ölçütlerin geliştirilmesi söz konusu olmuştur. Tefsirinde tercih kriterlerine yer veren müfessirlerden biri de İbn Cüzey’dir (ö. 741/1340). Aynı zamanda bir Mâlikî fakîhi olan İbn Cüzey’in tercih ölçütleri arasında siyâka özel bir önem atfettiği görülmektedir. Bu çalışma, İbn Cüzey’in tefsirinde siyâkı ne manada kullandığını ve bu kullanımlarında siyâka ne gibi işlevler yüklediğini tespit etmeyi amaçlamıştır. Literatürde bazı müfessirlerin siyâk kullanımları hakkında farklı değerlendirmelerin yapıldığı görülmektedir. İbn Cüzey’in tefsirinde siyâkı hangi anlamda kullandığı ise özel olarak ele alınmamıştır. Dolayısıyla araştırmanın siyâk kavramının tarihi serüvenini belirleme açısından literatüre katkı sunması beklenmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman tarama ve içerik analizi tekniği kullanılan bu makalede, öncelikle İbn Cüzey’in tefsirinde geçen siyâk kelimeleri araştırılmıştır. Buna göre müellifin tefsirinde harf-i tarifsiz olarak otuz iki yerde siyâk kelimesini kullandığı; bunlardan ikisine mukaddimede, diğerlerine ise âyetlerin izahında yer verdiği görülmüştür. Bunların bir kısmında “siyâk” kavramını, ilgili pasajın öncesini veya sonrasını ifade eden bir metin içi bağlam manasında kullandığı tespit edilmiştir. Onun bazen siyâk kavramını, metin dışı bağlam anlamında kullandığı söylenebilir. İbn Cüzey, bu türdeki siyâk kullanımlarında zamirlerin kime ait olduğunu belirlemede siyâktan yararlanmıştır. Müfessirin kullanımlarında siyâk kavramına yüklediği işlevler ise şu şekilde özetlenebir: Siyâk, çeşitli cümlelerde geçen zamirlerle kimlerin kastedildiğini belirlemede ve müphem ifadeleri açıklamada işlev gören önemli bir tevil aracıdır. Yine metin dışı bağlam kapsamında değerlendirilebilecek olan tefsir rivayetlerini kabul etmeye veya reddetmeye yönelik de önemli bir kriterdir. Bunlara ek olarak fıkhî çıkarımlara vesile olan bir mahiyet de arz edebilmektedir.
Abstract
When the tafsīr literature is examined, it is possible to encounter multiple interpretations of a single verse. In the face of these differing interpretations, which arise from various causes, certain criteria have been developed to determine which of them should be preferred. One of the exegetes who discusses such criteria of preference in his tafsīr is Ibn Juzayy (d. 741/1340). It is observed that Ibn Juzayy, who was also a Mālikī jurist, attributes particular importance to siyāq among his criteria of preference. This study aims to determine in what sense Ibn Juzayy employs siyāq in his tafsīr and what functions he assigns to it in these usages. In the existing literature, different evaluations can be found regarding how some exegetes have used siyāq; however, the specific sense in which Ibn Juzayy uses siyāq in his tafsīr has not yet been addressed. Therefore, this study is expected to contribute to the field by identifying the historical development of the concept of siyāq. In this article, which employs qualitative research methods—particularly document analysis and content analysis—the occurrences of the word siyāq in Ibn Juzayy’s tafsīr are first examined. According to the findings, the author uses the word siyāq in its indefinite form thirty-two times; two of these occur in the introduction (muqaddima), while the rest are found in the explanations of verses. In some instances, the concept of siyāq is used in the sense of intra-textual context, referring to the preceding or following part of the relevant passage. It may also be said that Ibn Juzayy sometimes employs the concept in the sense of extra-textual context. Ibn Juzayy makes use of siyāq in such cases to determine the referents of pronouns. The functions he assigns to siyāq in his tafsīr may be summarised as follows: Siyāq is an important interpretive tool that serves to identify the referents of pronouns in various sentence structures and to clarify ambiguous expressions. It also functions as a significant criterion for accepting or rejecting tafsīr reports that can be evaluated within the scope of extra-textual context. In addition, siyāq may serve as a basis for legal inferences.