Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu durum, su kısıtı altında dahi, su tahsisi ve işletme kararlarının yüksek değerli ürün desenleri ile uyumlu olması halinde kooperatiflerin suyun ekonomik verimliliğini sürdürebileceğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Yarı kurak bölgelerde küçük ölçekli sulama teşkilatlarının performansı, yalnızca su yönetimi açısından değil, aynı zamanda bölgesel tarımsal üretimin, kırsal istihdamın ve kamu sulama yatırımlarının ekonomik geri dönüşünün sürdürülebilmesi açısından da önem taşımaktadır. İç Anadolu koşullarında, su kıtlığının sulamalı tarımı giderek daha fazla sınırlandırdığı dikkate alındığında, kooperatifler tarafından işletilen sulama tesislerinin performansının anlaşılması hem uygulamaya hem de politika geliştirmeye yönelik açıdan açık bir önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Eskişehir ili Mihalıççık ilçesinde kooperatifler tarafından işletilen gölet beslemeli borulu dört sulama tesisinde (Diközü, Dağcı, Ömerköy ve Bahtiyar) 2021–2025 dönemine ait sulama suyu kullanım etkinliği ve suyun ekonomik verimliliği değerlendirilmiştir. Sonuçlar, incelenen tesisler arasında su temin yeterliliği bakımından yıllar arası belirgin değişkenlik bulunduğunu göstermiştir. Tüm tesisler ve yıllar birlikte değerlendirildiğinde, su temin oranı %39 ile %118 arasında değişmiştir. Bununla birlikte, tek başına “yeterli” su temini ekonomik başarıyı getirmemiştir. En dikkat çekici bulgu Ömerköy Sulama Kooperatifi’nde ortaya çıkmıştır: çalışma dönemi boyunca su temin oranı sürekli düşük seyretmesine rağmen (%39–65), ekonomik performans güçlü kalmıştır. Nitekim, şebekeye alınan birim su hacmi başına gelir 0,47–0,73 ABD$ m⁻³ arasında değişmiş, sulanan birim alan başına gelir ise 2022–2024 döneminde 3.130–3.410 ABD$ ha⁻¹ düzeyine ulaşarak veri setindeki en yüksek değerler arasında yer almıştır. Bu durum, su kısıtı altında dahi, su tahsisi ve işletme kararlarının yüksek değerli ürün desenleri ile uyumlu olması halinde kooperatiflerin suyun ekonomik verimliliğini sürdürebileceğini göstermektedir. Dağcı Sulama Kooperatifi’nde ise su temin oranı çoğu yıl %100’ün üzerinde gerçekleşmesine rağmen (%103–118), ekonomik göstergeler orta-yüksek düzeylerde kalmıştır. Bahtiyar Sulama Kooperatifi ise yıllar arasında belirgin dalgalanmalar göstermiş ve 2022 yılında zirve değerlerine ulaşmıştır (şebekeye alınan birim su hacmi başına gelir = 0,89 ABD$ m⁻³; sulanan birim alan başına gelir = 3.542 ABD$ ha⁻¹). Genel olarak bulgular, kooperatif esaslı sulama işletmeciliğinin, ölçek bakımından çoğu zaman küçük olmasına rağmen, özellikle sulamanın yüksek değerli ve pazara yönelik üretim sistemlerini desteklediği koşullarda bölgesel tarım ekonomisine anlamlı katkılar sağlayabildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, kamu sulama yatırımlarından sürdürülebilir geri dönüşlerin sağlanabilmesi için düzenli izleme ve değerlendirme, veri izlenebilirliği ve gerektiğinde sulama ile su yönetimine yönelik hedefe dönük teknik destek büyük önem taşımaktadır. Yetersiz su yönetimi yalnızca kamu yatırımlarını zayıflatmakla kalmamakta, aynı zamanda bölgesel tarımsal üretim ve istihdam üzerinde geri döndürülmesi güç olumsuz etkilere de yol açabilmektedir.
Abstract
In semi-arid regions, the performance of small-scale irrigation organizations is important not only for water management but also for sustaining regional agricultural production, rural employment, and the economic return of public irrigation investments. Under Central Anatolian conditions, where water scarcity increasingly constrains irrigated agriculture, understanding how cooperative-operated irrigation schemes perform has clear practical and policy relevance. This study evaluates irrigation water-use efficiency and water economic productivity during the 2021–2025 period in four pond-fed, piped irrigation schemes operated by cooperatives in Mihalıççık District, Eskişehir Province, Türkiye (Diközü, Dağcı, Ömerköy, and Bahtiyar). The results show pronounced inter-annual variability in water supply adequacy across the studied schemes. Considering all schemes and years together, the water supply ratio ranged from 39% to 118%. However, “adequate” water supply alone did not explain economic success. The most notable finding emerged for the Ömerköy scheme: despite persistently low water supply ratio values throughout the period (39–65%), economic performance remained strong. Specifically, income per unit water taken into the network ranged between 0.47 and 0.73 US$ m⁻³, while income per unit irrigated area reached 3,130–3,410 US$ ha⁻¹ in 2022–2024, among the highest values in the dataset. This indicates that, even under water constraints, cooperatives can sustain the economic productivity of water when allocation and operational decisions are aligned with high-value crop patterns. In Dağcı, water supply ratio was mostly above 100% (103–118%), yet the economic indicators remained at moderate-to-high levels. Bahtiyar displayed substantial year-to-year fluctuations, peaking in 2022 (income per unit water taken into the network = 0.89 US$ m⁻³; income per unit irrigated area = 3,542 US$ ha⁻¹). Overall, the findings suggest that cooperative-based irrigation operation, although typically small in scale, can make meaningful contributions to the regional agricultural economy, especially where irrigation supports high-value and market-oriented production systems. Nonetheless, ensuring sustainable returns from public irrigation investments requires regular monitoring and evaluation, data traceability, and when needed targeted technical support in irrigation and water management. Poor water management not only undermines public investments but may also lead to difficult-to-reverse impacts on regional agricultural production and employment.The results show pronounced inter-annual variability in water supply adequacy across the studied schemes. Considering all schemes and years together, the water supply ratio ranged from 39% to 118%. However, “adequate” supply alone does not explain economic success. The most notable finding emerged for the Ömerköy scheme: despite persistently low water supply ratio throughout the period (39–65%), economic performance remained strong. Specifically, income per unit water taken into the network ranged between 0.47 and 0.73 US$ m⁻³, while income per unit irrigated area reached 3,130–3,410 US$ ha⁻¹ in 2022–2024, among the highest values in the dataset. This indicates that, even under water constraints, cooperatives can sustain the economic productivity of water when allocation and operational decisions are aligned with high-value crop patterns. In Dağcı, water supply ratio was mostly above 100% (103–118%), yet the economic indicators remained at moderate-to-high levels. Bahtiyar displayed substantial year-to-year fluctuations, peaking in 2022 (income per unit water taken into the network = 0.89 US$ m⁻³; income per unit irrigated area = 3,542 US$ ha⁻¹). Overall, the findings suggest that cooperative-based operation, although typically small in scale, can make meaningful contributions to the regional agricultural economy. Nonetheless, ensuring sustainable returns from public irrigation investments requires regular monitoring and evaluation, data traceability, and—when needed—targeted technical support in irrigation and water management. Poor water management not only undermines public investments but may also lead to difficult-to-reverse impacts on regional agricultural production and employment.