Dergiler / Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care / 2025 / Cilt: 19 Sayı: 4

Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Tıbbi Atıklara Yönelik Tutum ve Davranışları

Primary Health Care Workers' Attıtudes and Behaviors Toward Medical Waste

Ozan Özkol(Maltepe University)0009-0009-5778-7282
Kamer Gür(MARMARA UNIVERSITY)0000-0002-2424-323X
Emine Ekici(MALTEPE UNIVERSITY)0000-0001-7933-4107
Mehmet Akif Sezerol(Sultanbeyli İlçe Sağlık Müdürlüğü)0000-0001-6744-1343
Sayfa
344–350
Yayın Tarihi
2025-12-08
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Katılımcıların %77,3'ü kadın, %48,8'i lisans mezunu, yaş ortalaması 38,84±9,20, %37,2'si hemşire, %37,8'i hekim, %19,8'i ebeydi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş: Sağlık çalışanlarının tıbbi atıklara yönelik tutum ve davranışları halk sağlığı önemli bir endişe kaynağıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın evrenini İstanbul'un bir ilçesinde bulunan 24 aile sağlığı merkezi, 1 güçlendirilmiş göçmen sağlığı merkezi ve 1 ilçe sağlık müdürlüğünde çalışan 207 hemşire, doktor, ebe ve ATT oluşturdu.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Katılımcıların %77,3'ü kadın, %48,8'i lisans mezunu, yaş ortalaması 38,84±9,20, %37,2'si hemşire, %37,8'i hekim, %19,8'i ebeydi.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2025 · 172 katılımcı
⚙️Değişkenler:Tıbbi atık · Tutum · Davranış

Özet

Giriş: Sağlık çalışanlarının tıbbi atıklara yönelik tutum ve davranışları halk sağlığı önemli bir endişe kaynağıdır. Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık çalışanlarının tıbbi atıklara yönelik tutum ve davranışlarını belirlemektir. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın evrenini İstanbul'un bir ilçesinde bulunan 24 aile sağlığı merkezi, 1 güçlendirilmiş göçmen sağlığı merkezi ve 1 ilçe sağlık müdürlüğünde çalışan 207 hemşire, doktor, ebe ve ATT oluşturdu. Örneklem büyüklüğü G Power'da 172 olarak belirlenmiştir. Veriler Ocak-Şubat 2025 tarihleri arasında “Tanımlayıcı Bilgi Formu” ve “Tıbbi Atık Tutum ve Davranış Ölçeği” (TATDÖ) kullanılarak toplandı. 172 katılımcıya ulaşılmış ve veriler SPSS 27.0 programında analiz edildi. Etik kurul izni alındı. Bulgular: Katılımcıların %77,3'ü kadın, %48,8'i lisans mezunu, yaş ortalaması 38,84±9,20, %37,2'si hemşire, %37,8'i hekim, %19,8'i ebeydi. Yüzde 90,7'si 4 yıl ve üzeri mesleki deneyime sahipti ve %14'ü yöneticiydi. Katılımcıların %63,4'ü tıbbi atık konusunda eğitim aldı. Çalışmada yaş, cinsiyet, mesleki deneyim ve çalışma yerine göre TATDÖ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). Sonuç: Kadınların, 30 yaş ve üzeri katılımcıların, 4 yıldan fazla mesleki deneyime sahip olanların ve göçmen sağlık merkezi çalışanlarının tıbbi atıklara yönelik tutum ve davranışlarının diğerlerinden daha iyi olduğu bulundu. İşe yeni başlayan sağlık çalışanlarına tıbbi atık konusunda eğitim verilmesi önerilmektedir.

Abstract

Introduction: The attitudes and behaviors of healthcare workers towards medical waste represent a significant concern for public health. This study aimed to determine the attitudes and behaviors of primary healthcare workers towards medical waste. Method: The population of this descriptive study consisted of 207 nurses, doctors, midwives, and EMTs working in 24 family health centers, 1 enhanced migrant health center, and 1 district health directorate in a district of Istanbul. The sample size was determined to be 172 using G Power. Data were collected between January and February 2025 using a “Descriptive Information Form” and the “Medical Waste Attitude and Behavior Scale” (MWABS). A total of 172 participants were reached, and the data were analyzed using SPSS. Ethics committee approval was obtained. Results: 77.3% of the participants were female, 48.8% had a bachelor's degree, the mean age was 38.84±9.20, 37.2% were nurses, 37.8% were physicians, and 19.8% were midwives. 90.7% had 4 years or more of professional experience, and 14% were managers. Medical waste training was given to 63.4% of the participants. In the study, statistically significant differences were found between MWABS scores according to age, gender, professional experience, and place of work (p<0.05). Conclusion: It was found that women, participants aged 30 years and older, those with more than 4 years of professional experience, and migrant health center workers had better attitudes and behaviors towards medical waste than others. It is recommended that beginner healthcare workers be given training on medical waste.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özkol, O., Gür, K., Ekici, E., Sezerol, M. A. (2025). Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarının Tıbbi Atıklara Yönelik Tutum ve Davranışları. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, Cilt: 19 Sayı: 4, 344–350. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1677439

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. WHO. [Internet]. Medical waste. (cited 2024 Oct 25). Available from: https://www.who.int/india/health-topics/medical-waste
  2. Republic of Turkey Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change. 2022 medical waste bulletin. 2022. (cited 2024 Oct 25). Available from: https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/bulten-1-20240425162257.pdf
  3. WHO. [Internet]. Management of solid health-care waste at primary health-care centres: A decision-making guide. 2005. (cited 2024 Oct 25). Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/43123/9241592745.pdf?sequence=1&isAllowed=y
  4. Janik-Karpinska E, Brancaleoni R, Niemcewicz M, vd. Healthcare waste—a serious problem for global health. Healthcare. 2023;11(2):242.
  5. Alahmari MH, Alshagrawi S. Examining biomedical waste management knowledge and training level among health care professionals in Saudi Arabia. Am J Infect Control. 2024;52(9):1012-1019.
  6. Salubi LI, Maitanmi JO, Olowolafe AS, Ademola SA. Knowledge, attitude, and factors influencing health care (HCW) waste management among nurses in selected hospitals in Abeokuta, Ogun State. Int J Adv Res Med Surg Nurs. 2022;4(2):46-57.
  7. Mohammed SM, Othman N, Hussein AH, Rashid KJ. Knowledge, attitude and practice of health care workers in Sulaimani health facilities in relation to medical waste management. Kurdistan J Appl Res. 2017;2(2):143-150.
  8. Tiryakioğlu NK. Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of physicians, intern physicians and nurses in Ankara University Faculty of Medicine hospitals about medical waste. [Medical Specialization Thesis]. Ankara, Türkiye: Ankara University; 2017. p. 23-82.
  9. Akbolat M, Işık O, Dede C, Çimen M. Evaluation of medical waste knowledge levels of healthcare professionals. Acıbadem University Journal of Health Sciences. 2011;(3):131-140.
  10. Family Medicine Practice Regulation. Republic of Turkey Official Newspaper. 2013. (cited 2024 Oct 25). Available from: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=17051&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  11. Medical Waste Control Regulation. Republic of Turkey Official Newspaper. 2017. (cited 2024 Oct 25). Available from: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=23273&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  12. Gonibeedu V, Sundar M, Santhosh HC, Mallikarjuna Swamy D. Outcome of biomedical waste management training among staff nurses of primary health centers of Hassan district. Int Q Community Health Educ. 2021;41(3):349-353.
  13. Mooayad AR, Haitham EB. Assessment of Knowledge, Attitudes and Practices of Health-Care Providers about Biomedical Waste Management in Primary Health Centers in Erbil City. J Pharm Negative Results. 2022:3130-3138.
  14. Dalui A, Banerjee S, Roy R. Assessment of knowledge, attitude, and practice about biomedical waste management among healthcare workers during COVID-19 pandemic in a health district of West Bengal. Indian J Public Health. 2021;65(4):345-351.
  15. Ashwini S, Hiremath B. Knowledge, attitude and practices of paramedical workers and support staff in a private tertiary care hospital regarding biomedical waste management. Int J Med Sci Public Health. 2017;1. (Internet). Available from: https://doi.org/10.5455/ijmsph.2017.1060901062017
  16. Uskun E, Akçam FZ, Öztop R. Development of Attitude and Behavior Scale Towards Medical Waste: A Methodological Study. Flora Journal of Infectious Diseases and Clinical Microbiology. 2023;28(2):238-252.
  17. Doğan P, Aktaş S. Knowledge levels of nursing students regarding hospital waste management. Kocatepe Medical Journal. 2017;18(3):94-99. Available from: https://doi.org/10.18229/kocatepetip.344668
  18. Yücedağ M, Baksi A. Examination of medical waste application situations of health workers. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences. 2019;11(1):52-67. (Internet). Available from: https://doi.org/10.5336/nurses.2018-61087
  19. Konya P, Uzakgider M, Yavuz H, Yağın T, Aydın Z, Özkan İ. Knowledge level of health institution employees on waste management: a university hospital example. Kocatepe Medical Journal. 2023;24(4):407-411. Available from: https://doi.org/10.18229/kocatepetip.1174375
  20. Boz MK, Çimen M. Evaluation of the knowledge levels of healthcare professionals on medical waste management. Journal of Health Academicians. 2021;8(4):296-303.
  21. Elevli SŞ. The role of healthcare workers in medical waste management: A state hospital sample [Master Thesis]. Avrasya University, Trabzon, Türkiye; 2018. p. 28-33.
  22. Karmakar N, Datta SS, Datta A, Nag K. A cross-sectional study on knowledge, attitude and practice of biomedical waste management by healthcare personnel in a tertiary care hospital of Agartala, Tripura. Natl J Res Community Med. 2016;5:189-195.
  23. Jalal SM, Akhter F, Abdelhafez AI, Alrajeh AM. Assessment of Knowledge, Practice and Attitude about Biomedical Waste Management among Healthcare Professionals during COVID-19 Crises in Al-Ahsa. Healthcare. 2021;9(6):747. doi:10.3390/healthcare9060747
  24. Nwosu I, Ekpechu J, Njemanze V, Semidara B, Eyisi E, Ohuruogu B, Okoli C. Assessment of awareness, attitude, and consequences of healthcare waste among health workers at health facilities in southeast nigeria. Sage Open. 2024;14(1). (Internet). Available from: https://doi.org/10.1177/21582440241229598
  25. Shekoohiyan S, Parsaee F, Ghayour S. Assessment of knowledge, attitude and practice about biomedical waste management among healthcare staff of Fasa educational hospitals in COVID-19 pandemic. Case Stud Chem Environ Eng. 2022;6:100207.
  26. Thirunavukkarasu A, Alhazmi A, Dar UF, Alruwaili AM, Alsharari SD, Alazmi FA, Alarjan AM. Knowledge, attitude and practice towards bio-medical waste management among healthcare workers: a northern saudi study. Peerj. 2022;10:e13773. (Internet). Available from: https://doi.org/10.7717/peerj.13773
  27. Akkajit P, Romin H, Assawadithalerd M, Al-Khatib IA. Assessment of Knowledge, Attitude, and Practice in respect of Medical Waste Management among Healthcare Workers in Clinics. J Environ Public Health. 2020;2020:1–12. doi:10.1155/2020/8745472
  28. Bizuneh Y, Ferede Y, Berhe Y, Alemu W, Zeleke T. Assessment of knowledge, attitude, and practice regarding medical waste management among operation room personnel in a tertiary hospital. Ann Med Surg (Lond). (Internet). Available from: https://doi.org/10.1097/ms9.0000000000002212
  29. Karenzi J, Korukire N, Basheija D, Hakizimana I, Ineza M, Mukangendo M, M’Lurhe A. Occupational health risks associated with medical waste management practices among health professionals working in three district hospitals in rwanda. Rwanda J Med Health Sci. 2020;2(3):252. (Internet). Available from: https://doi.org/10.4314/rjmhs.v2i3.7
  30. Gümüş G, Keti EP, Dinçer NÜ. What Do Nurses Working in Primary Health Care Services Know About Medical Waste Management?. Black Sea J Health Sci. 2024;7(3):106-112.