Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışmanın odağında ise bir sultan sarayının bile korunamamasının arkasındaki sebeplere dikkat çekilmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
İstanbul Kadıköy’de, Marmara Üniversitesi Göztepe Yerleşkesi ile Atatürk Fen Lisesi’nin kurulduğu alanda, yakın bir geçmişe kadar varlığını sürdürmüş, son dönem padişahlarından V. Murad’ın av köşkü ya da sultan sarayı olarak hafızalarda yer edinmiş bir sultan çiftliği bulunmaktadır. Her ne kadar günümüz yoğun kentsel dokusunda kaybolmuş olsa da geçmişte bu alan, Kurbağalıdere Çiftlik-i Hümayun olarak geçen, Kurbağalıdere kenarından başlayıp Fikirtepe Höyüğünü de içine alan geniş bir kırsal arazinin parçasıdır. Bu arazide önce Kurbağalıdere tarafında ilk çiftlik düzeni oluşturulmuş, ardından V. Murad’ın (1840-1904) şehzadelik döneminde Kurbağalıdere kenarındaki çiftlik alanından yaklaşık üç kilometre uzaklıkta Fikirtepe’de, yeni bir çiftlik alanı kurulmuştur. Çevre duvarlarıyla tanımlı bu çiftlik alanda, ahşap saray olarak tanımlanabilecek köşk ve kasırlar yer almıştır. Alanın tarihsel geçmişine bakıldığında, çiftliğin özgün sınırları 1950’lere kadar korunurken, içerisindeki birçok yapı yıkılmıştır. Hızla etkinliği gösteren imar hareketleri kapsamında, çiftlik çevresi yapılarla dolmuştur. 1960’larda çiftlik alanının eğitim yerleşkesi olarak kullanılmasıyla, çiftliğin içinde de yeni yapılar inşa edilmiştir. Bu tarihlerde dönemin koruma örgütü tarafından korunması yönünde kararı olmasına rağmen, ana köşk yıktırılmıştır. 1980’lerde, çevre duvarlarının müdahale görmesiyle çiftliğin üst ölçekteki varlığı kentin yeni dokusunda kaybolmuştur. Günümüzdeki karşılığı kültürel peyzaj olan, içerisinde doğal ve kültürel değerlerin bir arada olduğu bu çiftlik alanından geriye yalnız hamam ve ismini verdiği sokaklar kalmıştır. V. Murad Av Köşkü’nün çok da uzak olmayan bir geçmişte kayboluşu, kartografik bir okuma olarak hava fotoğraflarından takip edilmektedir. Bu çalışmada bu okumaya dayanarak, bir sultan çiftliğinden eğitim yerleşkesine dönüşüm süreci ele alınmaktadır. Çalışmanın odağında ise bir sultan sarayının bile korunamamasının arkasındaki sebeplere dikkat çekilmektedir.
Abstract
In Istanbul, there were çiftliks, several sultans established throughout the nineteenth century to serve as rural properties, encompassing impressive mansions, pavillions including natural and architectural properties. Although numerous imperial farms were built particularly on the Kadıköy side, even traces of them have been lost in the current urban environment. One notable example of the çiftliks was Kurbağalıdere Çiftlik-i Humayun consisting of the mansions built in different times. The first one was constructed in the vicinity of Kurbagalıdere. Then, Sultan Murad V (1840-1904) established new properties in a topographically elevated place, presently known as Fikirtepe. Presently, this area is nestled within the boundaries of Marmara University Göztepe Campus and Atatürk High School of Science. Through the inspection of its past, the area was neglected for an extended period. The assets in the area were demolished one by one till the 1960s. Within the rapid urbanization, its surroundings were changed. While its original boundaries were preserved till the 1970s, its pattern had been entirely lost on the urban view by the 1980s. Only the bath, which has undergone an contreversial restoration, and some fragments of the walls have remained from this farm area, where natural and cultural values coexist. All the changes and eventually the disappearance of this imperial farm can be traced from aerial photographs. Based on this cartographic information, this study examines the transformation process from an imperial farm to an educational campus. It explores into the reasons behind failure to preserve even a sultan palace.