Dergiler / TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi / 2025 / Sayı: 32

İznik Roma Tiyatrosu Koruma ve Restorasyon Çalışmaları

CONSERVATION AND RESTORATION PROJECTS IN THE ROMAN THEATRE OF NICAEA

Ali Kazım Öz(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-3005-323X
Nezihat Köşklük Kaya(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2124-3314
Sayfa
111–124
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, müdahaleleri koruma, sağlamlaştırma ve kısmi tamamlamayla sınırlı tutup, ziyaretçi yönetimi ile birlikte anıtlaştırma şeklinde genel koruma yaklaşımı oluşturulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Antik dönemde Bithynia bölgesi sınırları içinde yer alan Nikaia kentinin kronolojisi Arkaik Dönem’den günümüze kadar izlenebilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Stratejik konumu sayesinde her dönemde bölgenin en önemli kentleri arasında yer almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, müdahaleleri koruma, sağlamlaştırma ve kısmi tamamlamayla sınırlı tutup, ziyaretçi yönetimi ile birlikte anıtlaştırma şeklinde genel koruma yaklaşımı oluşturulmuştur.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:İznik · Tiyatro · Restorasyon

Özet

Antik dönemde Bithynia bölgesi sınırları içinde yer alan Nikaia kentinin kronolojisi Arkaik Dönem’den günümüze kadar izlenebilmektedir. Stratejik konumu sayesinde her dönemde bölgenin en önemli kentleri arasında yer almıştır. Günümüzde İznik ilçe merkezinin konut dokusu içinde kalan, en iyi korunmuş yapıların başında İznik Roma Tiyatrosu gelmektedir. Roma Dönemi mimari karakterine uygun tonozlu alt yapısı ve inşaat sürecinin tarihsel kaynaklarda geçmesi gibi özellikleri nedeniyle Türkiye’deki ender tiyatrolar arasındadır. 1980-2022 yılları arasında kazı çalışmaları büyük ölçüde tamamlanan tiyatronun, Restorasyon ve Çevre Düzenleme Projesi 2022-2023 yıllarında uygulanmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin katkılarıyla hazırlanan projede, çağdaş restorasyon ilkeleri bağlamında uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla hazırlanan mimari belgeleme yöntemleri ile yapısal bozulmalar tespit edilmiş ve analizlerle netleştirilen koruma müdahaleleri uygulanmıştır. Sonuç olarak, müdahaleleri koruma, sağlamlaştırma ve kısmi tamamlamayla sınırlı tutup, ziyaretçi yönetimi ile birlikte anıtlaştırma şeklinde genel koruma yaklaşımı oluşturulmuştur. Böylece, antik tiyatronun çok katmanlı niteliğini vurgulayacak şekilde kültürel turizm odaklı kullanımını hedefleyen, bütünleşik alan yönetimi modeli kurgulanmıştır.

Abstract

The chronology of the city of Nicaea, located within the borders of Bithynia in ancient times, can be traced from the Archaic period to the present day. Thanks to its strategic location, it has always been one of the most important cities in the region. Today, the Roman Theatre of Nicaea is one of the well preserved structures within the residential structure of the Iznik district centre. It is one of the rarest theatres in Turkey as its vaulted substructure is in keeping with the architectural character of the Roman Period and its construction is mentioned in historical sources. After the excavation works were largely completed between 1980-2020, the restoration and landscaping project of the theatre was implemented in 2022-2023. The project, which has been prepared with the contributions of the Ministry of Culture and Tourism and the Bursa Metropolitan Municipality, has been carried out in the context of contemporary restoration principles. With the help of architectural documentation methods prepared for this purpose, structural deterioration was identified and conservation interventions clarified by analysis were implemented. As a result, the interventions were limited to conservation, consolidation and partial completion, and a general preservation approach was established in the form of monumentalisation together with visitor management. Thus, an integrated site management model has been designed to emphasise the multi-layered quality of the ancient theatre, aiming its use with a focus on cultural tourism.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öz, A. K., Kaya, N. K. (2025). İznik Roma Tiyatrosu Koruma ve Restorasyon Çalışmaları. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, Sayı: 32, 111–124. https://doi.org/10.22520/tubaked.1679299

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Bieber, M. (1961). The history of the Greek and Roman theater. Princeton University Press,
  2. Büyüköztürk, E. & Oral, M. (2020). Arkeolojik alanlarda üst örtü tasarım kriterleri. Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Dergisi, 7(51), 679-691.
  3. Çömert, R., Avdan, U., Tün, M. & Ersoy, M. (2012). Mimari belgelemede lazer tarama yönteminin uygulanması (Seyitgazi askerlik şubesi örneği). Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, 4, 1, 1-18.
  4. Duran, Z., Atik, M. E. & Çelik, M. F., (2017). Yersel fotogrametrik yöntem ile yersel lazer taramanın karşılaştırılması ve doğruluk analizi. Harita Dergisi, 158, 20-25.
  5. Ekin-Meriç, A., Öz, A. K., Köşklük-Kaya, N., Kaya, F. H. & Kardoruk, N. (2017). İznik Roma Tiyatrosu 2016 yılı kazı ve restorasyon çalışmaları. 39. Kazı Sonuçları Toplantısı, II, 285-300. Bursa.
  6. Ersen, A. (2013). Taş korumada son 20 yıldaki gelişmeler ve yenilikler. Restorasyon ve Konservasyon Çalışmaları Dergisi, 10, 3-19.
  7. Karakaş, A. S., Bozkurt, T. S., Sayın, B., Akçay, C. & Yıldızlar, B. (2015). Tarihi yapılarda restorasyon uygulamaları: Bir durum çalışması. 3rd International Symposium on Innovative Technologies in Engineering and Science, Valencia, A16, 1042-1051.
  8. Kargıner, Ş. & Keresteci, K. (1963). İznik – Nicaea. Özyurt Basımevi.
  9. Kuleli, A. E. (2017). İznik Roma Tiyatrosu Rölöve ve Raporu - İznik Roma Tiyatrosu Restitüsyon Projesi ve Raporu - İznik Roma Tiyatrosu Restorasyon Projesi ve Raporu. Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü Arşivi.
  10. Kuleli, A. E. (2025). Kültürel mirasın belgeleme çalışmalarında yersel lazer tarayıcı kullanımı: İznik Roma tiyatrosu örneği. XIX. Mimarlıkta Sayısal Tasarım Ulusal Sempozyumu, 48-58. Antalya.
  11. Öz, A. K. (2019). Son kazılar bağlamında İznik Roma Tiyatrosu’nun mimari özellikleri. Arkeoloji ve Sanat Dergisi, 161, 44-55.
  12. Öz, A. K. & Güner S. (2007). Uluslararası kültürel miras mevzuatı. Kültürel Mirasın Dostları Derneği (KÜMİD) Yayınları.
  13. Pliny (1915). Letters (W. Melmoth Trans.), Vol. II. Harward University Press,
  14. Pococke, R. (1745). A description of the east and some other countries, Vol. II, Part II, Observations on the island of the Archipelago, Asia Minor, Thrace, Greece and some other parts of Europe. W. Bowyer. Sayın, B., Şolt, A., Akçay, C., Yıldızlar, B. & Bozkurt, T. S., (2017). Tarihi Anıtsal Bir Yapıda Koruma Önerileri. Uluslararası Katılımlı 6. Tarihi Yapıların Korunması ve Güçlendirilmesi Sempozyumu, 1-9. Trabzon.
  15. Schneider, A. M. & Karnapp, W. (1938). Die stadtmauer von İznik (Nicaea). İstanbuler Forschungen, 9, Berlin.
  16. Sear, F. (2006). Roman theatres an architectural study. Oxford University Press.
  17. Stambolov, T. & van Asperen de Boer J. R. J. (1976). The deterioration and conservation of porous building materials in monuments. International Centre for the Study of the Preservatıon and the Restoration of Cultural Property.
  18. Strabon (2000). Antik anadolu coğrafyası (Geographika:XII-XIII-XIV), (A. Pekman Çev.). Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  19. Şahin, S. & Merkelbach, R. (1985). Katalog der antiken inschriften des museums von İznik (Nikaia), II, 3. Habelt.
  20. Tanaç-Zeren, M. & Uyar, O. (2010). Arkeolojik alanlarda koruma çatıları ve gezi platformlarının düzenlenmesi kriterleri. DEÜ Mühendislik Fakültesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(2), 55-64.
  21. Texier, C. (2002). Küçük Asya (Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi) (Ali Suat, Çev.). Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı.
  22. Yalman, B. (1981). İznik tiyatro kazısı 1980. 3. Kazı Sonuçları Toplantısı, 31-34. Ankara.
  23. Yalman, B. (1989). İznik Roma Tiyatrosu kazısı 1987. 10. Kazı Sonuçları Toplantısı, II, 339-382. Ankara.
  24. Yalman, B. (1993). İznik tiyatro kazısı 1991. 14. Kazı Sonuçları Toplantısı, II, 181-204. Ankara.
  25. Yalman, B. (2007). 2005 yılı tiyatro kazısı. 28. Kazı Sonuçları Toplantısı, II, 387-404. Ankara.