Dergiler / Türk Doğa ve Fen Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 3

Bingöl İlinde Satışa Sunulan Bazı Balık Türlerinde Ağır Metal Birikiminin Değerlendirilmesi

Assessment of Heavy Metal Accumulation in Some Fish Species Offered for Sale in Bingöl Province

Mehmet Reşit Taysı(Bingöl Üniversitesi Ziraat Fakültesi)0000-0002-1072-4059
Sayfa
72–77
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

ICP-MS (He-KED modu) ile analiz edilen alabalık, sazan, çipura ve levrek örneklerinde As, Cd, Cr, Ni ve Pb elementleri değişen düzeylerde tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sucul ortamlardaki ağır metal kirliliği, küresel ölçekte önemli bir çevre sorunu olarak kabul edilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma kapsamında, dört farklı balık türü (Levrek, Dicentrarchus labrax; Çipura, Sparus aurata; Aynalı sazan, Cyprinus carpio ve Gökkuşağı alabalığı, Oncorhynchus mykiss) Bingöl ilinde faaliyet gösteren bir ticari balık satıcısından temin edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:ICP-MS (He-KED modu) ile analiz edilen alabalık, sazan, çipura ve levrek örneklerinde As, Cd, Cr, Ni ve Pb elementleri değişen düzeylerde tespit edilmiştir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ağır metaller · Biyoakümülasyon · Balık kas dokusu

Özet

Sucul ortamlardaki ağır metal kirliliği, küresel ölçekte önemli bir çevre sorunu olarak kabul edilmektedir. Metal kirliliği, balık dokularında metal birikimine yol açar; bu durum, kirlenmiş balıkların tüketilmesi yoluyla insan sağlığı için ciddi riskler oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında, dört farklı balık türü (Levrek, Dicentrarchus labrax; Çipura, Sparus aurata; Aynalı sazan, Cyprinus carpio ve Gökkuşağı alabalığı, Oncorhynchus mykiss) Bingöl ilinde faaliyet gösteren bir ticari balık satıcısından temin edilmiştir. Öncelikle kadmiyum (Cd), krom (Cr), arsenik (As), kurşun (Pb) ve nikel (Ni) olmak üzere seçilen ağır metallerin analizi, indüktif kuplajlı plazma kütle spektrometrisi (ICP-MS) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. ICP-MS (He-KED modu) ile analiz edilen alabalık, sazan, çipura ve levrek örneklerinde As, Cd, Cr, Ni ve Pb elementleri değişen düzeylerde tespit edilmiştir. Türler arasında metal birikiminde önemli farklılıklar gözlemlenmiş olup, özellikle sazan ve levrek örneklerinde Cr, Ni ve Pb elementlerinde göreceli artışlar kaydedilmiştir. Bu bulgular, su ekosistemlerindeki ağır metal kirliliğinin besin zinciri yoluyla biyolojik dokulara aktarıldığını ve insan sağlığı için potansiyel bir risk oluşturduğunu göstermektedir.

Abstract

Heavy metal pollution in aquatic environments is considered a significant environmental problem on a global scale. Metal pollution leads to metal accumulation in fish tissues; this situation poses serious risks to human health through the consumption of contaminated fish. Within the scope of this study, four different fish species (Sea bass, Dicentrarchus labrax; Sea bream, Sparus aurata; Mirror carp, Cyprinus carpio and Rainbow trout, Oncorhynchus mykiss) were obtained from a commercial fish seller operating in Bingöl province. The analysis of selected heavy metals, primarily cadmium (Cd), chromium (Cr), arsenic (As), lead (Pb), and nickel (Ni), was performed using inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS). In trout, carp, sea bream, and sea bass samples analyzed by ICP-MS (He-KED mode), the elements As, Cd, Cr, Ni, and Pb were detected at varying levels. Significant differences in metal accumulation were observed between species, with relative increases in Cr, Ni, and Pb elements particularly noted in carp and sea bass samples. These findings indicate that heavy metal pollution in aquatic ecosystems is transferred to biological tissues through the food chain and poses a potential risk to human health.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Taysı, M. R. (2026). Bingöl İlinde Satışa Sunulan Bazı Balık Türlerinde Ağır Metal Birikiminin Değerlendirilmesi. Türk Doğa ve Fen Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 3, 72–77. https://doi.org/10.46810/tdfd.1932620

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Abdel-Baki A, Dkhil M, Al-Quraishy S. Bioaccumulation of some heavy metals in tilapia fish relevant to their concentration in water and sediment of Wadi Hanifah, Saudi Arabia. African Journal of Biotechnology. 2011;10(13):2541-7.
  2. Nargis A, Habib A, Harun HB, Sarker MSI, Jin R, Liu G, et al. Status of multielement in water of the river Buriganga, Bangladesh: Aquatic chemistry of metal ions in polluted river water. Emerging Contaminants. 2021;7:99-115.
  3. Erkan N, Bilen G. Effect of essential oils treatment on the frozen storage stability of chub mackerel fillets. Journal für Verbraucherschutz und Lebensmittelsicherheit. 2010;5(1):101-10.
  4. Suami RB, Sivalingam P, Kabala CD, Otamonga J-P, Mulaji CK, Mpiana PT, Poté J. Concentration of heavy metals in edible fishes from Atlantic Coast of Muanda, Democratic Republic of the Congo. Journal of Food Composition and Analysis. 2018;73:1-9.
  5. Zoroddu MA, Aaseth J, Crisponi G, Medici S, Peana M, Nurchi VM. The essential metals for humans: a brief overview. Journal of inorganic biochemistry. 2019;195:120-9.
  6. Singh R, Gautam N, Mishra A, Gupta R. Heavy metals and living systems: An overview. Indian journal of pharmacology. 2011;43(3):246-53.
  7. Akbora HD, Çiçek BA, Ayas D. Elemental Composition of Sediment and Surface Water in Polluted and Unpolluted Marine Areas in the Territorial Waters of Northern Cyprus. Thalassas: An International Journal of Marine Sciences. 2025;41(1):59.
  8. Vikas M, Dwarakish G. Coastal pollution: a review. Aquatic procedia. 2015;4:381-8.
  9. Flora SJS. 1 - Arsenic: Chemistry, Occurrence, and Exposure. In: Flora SJS, editor. Handbook of Arsenic Toxicology. Oxford: Academic Press; 2015. p. 1-49.
  10. Pilehvarian AA, Malekirad AA, Bolandnazar N-S, Rezaei M. Heavy metal bioaccumulation in different fish species in the coast of the Persian Gulf, Iran. Toxin reviews. 2015;34(4):215-9.
  11. Bashar A, Hasan NA, Haque MM, Rohani MF, Hossain MS. Effects of dietary silica nanoparticle on growth performance, protein digestibility, hematology, digestive morphology, and muscle composition of Nile tilapia, Oreochromis niloticus. Frontiers in Marine Science. 2021;8:706179.
  12. Tchounwou PB, Yedjou CG, Patlolla AK, Sutton DJ. Heavy metal toxicity and the environment. Molecular, clinical and environmental toxicology: volume 3: environmental toxicology. 2012:133-64.
  13. Hina B, Rizwani GH, Naseem S. Determination of toxic metals in some herbal drugs through atomic absorption spectroscopy. Pakistan journal of pharmaceutical sciences. 2011;24(3).
  14. Forti E, Salovaara S, Cetin Y, Bulgheroni A, Tessadri R, Jennings P, et al. In vitro evaluation of the toxicity induced by nickel soluble and particulate forms in human airway epithelial cells. Toxicology in vitro. 2011;25(2):454-61.
  15. Al-Hossainy AF, Mohamed AE, Hassan FS, Abd Allah M. Determination of cadmium and lead in perch fish samples by differential pulse anodic stripping voltammetry and furnace atomic absorption spectrometry. Arabian Journal of Chemistry. 2017;10:S347-S54.
  16. İspir Ü, Özcan M. Imidacloprid toxicity: effects on the clastogenic response of carp (Cyprinus carpio) fry. Applied Ecology and Environmental Research. 2021.
  17. López-Alonso M. Animal feed contamination by toxic metals. Animal feed contamination: Elsevier; 2012. p. 183-204.
  18. Özcan M, Şeker E, İspir Ü. Fenol'e Maruz Kalan Sazan (Cyprinus carpio)’ların Periferik Kan Eritrositlerindeki Anormalliklerin İncelenmesi. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences. 2022;9(3):518-23.
  19. FAO W. Compilation of legal limits for hazardous substances in fish and fishery products. Fish Circular. 1983;464:5-100.
  20. Directive C. 43/EC. Official journal of the European Communities. 2000.
  21. WHO. Heavy metals-environmental aspects. 1989.
  22. Sultana S, Hossain MB, Choudhury TR, Yu J, Rana MS, Noman MA, et al. Ecological and human health risk assessment of heavy metals in cultured shrimp and aquaculture sludge. Toxics. 2022;10(4):175.
  23. Hossain MB, Bhuiyan NZ, Kasem A, Hossain MK, Sultana S, Nur A-AU, et al. Heavy metals in four marine fish and shrimp species from a subtropical coastal area: accumulation and consumer health risk assessment. Biology. 2022;11(12):1780.
  24. Saha B, Mottalib MA, Al-Razee A. Heavy metals accumulation in different cultivated fish tissues through commercial fish feeds and health risk estimation in consumers in Bangladesh. Chemical Review and Letters. 2021;4(1):10-20.
  25. Mortuza MG, Al-Misned FA. Trace elements and heavy metals in five cultured and captured fishes from Rajshahi City, Bangladesh. Biomedical Sciences Today. 2015;1:1-9.
  26. Kırıcı M, Taysı M, Bengü A, İspir Ü. Murat Nehri’nde Yakalanan Capoeta Trutta (Heckel, 1843)’Nin Kas Dokusunda Bazi Metallerin Birikim Konsantrasyonlarinin Belirlenmesi. Erzincan University Journal of Science and Technology. 2014;6(1):111-21.
  27. Ilhak Oİ, Pınar K, Mehtap Ö. E. Heavy metal levels in some fish species sold at retail in Elazig. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi. 2012;26(2):99-103.
  28. Kadim MK, Risjani Y. Biomarker for monitoring heavy metal pollution in aquatic environment: An overview toward molecular perspectives. Emerging contaminants. 2022;8:195-205.
  29. Laxmi Priya S, Senthilkumar B, Hariharan G, Paneer Selvam A, Purvaja R, Ramesh R. Bioaccumulation of heavy metals in mullet (Mugil cephalus) and oyster (Crassostrea madrasensis) from Pulicat lake, south east coast of India. Toxicology and Industrial Health. 2011;27(2):117-26.
  30. Kamala-Kannan S, Batvari BPD, Lee KJ, Kannan N, Krishnamoorthy R, Shanthi K, Jayaprakash M. Assessment of heavy metals (Cd, Cr and Pb) in water, sediment and seaweed (Ulva lactuca) in the Pulicat Lake, South East India. Chemosphere. 2008;71(7):1233-40.
  31. Özcan M, İspir Ü. Monitoring of biochemical effects of phenol in the carp (Cyprinus carpio) fry. Aquatic Sciences and Engineering. 2021;37(1):8-11.