KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Demir Madeni Çevresinde Yayılış Gösteren Buğdaygil Yem Bitkisi Türlerinin Ağır Metal İçeriklerinin ve Fitoremediasyon Kapasitelerinin İncelenmesi: Bingöl-Avnik Örneği (Türkiye)

Examination of Heavy Metal Content and Phytoremediation Capacities of Poaceae Forage Plant Species Spreading Around Iron Mine: The Case of Bingöl-Avnik (Türkiye)

Çağrı Şahin(BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ)0009-0008-9661-9030
Hava Şeyma İnci(BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2670-401X
Sayfa
50–67
Yayın Tarihi
2026-04-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca maden alanı çevresinde örneklenen topraklarda tehlikeli bir kirliliğin söz konusu olmadığı düşünülmekle birlikte bazı türlerin toprak üstü organlarındaki yüksek konsantrasyonlar sebebi ile bu alanlarda hayvan otlatmalarına dikkat edilmelidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Bingöl ili, Genç ilçesinde bulunan Avnik demir madeninin çevresindeki doğal alanlarda yayılış gösteren buğdaygil yem bitkileri türlerinin ağır metal içeriklerinin araştırılması ve fitoremediasyon kapasitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu doğrultuda buğdaygiller familyasına ait (Poa bulbosa L., Bromus tectorum L., Aegilops neglecta, Calamagrostis pseudophragmites, Stipa capensis) 5 farklı tür toplanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca maden alanı çevresinde örneklenen topraklarda tehlikeli bir kirliliğin söz konusu olmadığı düşünülmekle birlikte bazı türlerin toprak üstü organlarındaki yüksek konsantrasyonlar sebebi ile bu alanlarda hayvan otlatmalarına dikkat edilmelidir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Fitoremediasyon · Buğdaygil · Yem bitkisi

Özet

Bu çalışmada Bingöl ili, Genç ilçesinde bulunan Avnik demir madeninin çevresindeki doğal alanlarda yayılış gösteren buğdaygil yem bitkileri türlerinin ağır metal içeriklerinin araştırılması ve fitoremediasyon kapasitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda buğdaygiller familyasına ait (Poa bulbosa L., Bromus tectorum L., Aegilops neglecta, Calamagrostis pseudophragmites, Stipa capensis) 5 farklı tür toplanmıştır. Bitkilerin kök, gövde, yaprak ve generatif kısımlarında alüminyum (Al), kobalt (Co), krom (Cr), bakır (Cu), demir (Fe), nikel (Ni), mangan (Mn) ve çinko (Zn) içerikleri belirlenmiştir. Translokasyon Faktörü (TF) ve Biyokonsantrasyon faktörü (BCF) hesaplanmıştır. B. tectorum’da TFCr, Mn, Ni>1, P. bulbosa ve S. capensis’te TFCu>1, A. neglecta ve C. pseudophragmites’te TFMn>1 olarak belirlenmesinden dolayı bu türlerin fitoekstraksiyonda potansiyel bir rolü olabileceği düşünülmektedir. Özellikle Cr metalinde, P. bulbosa, A. neglecta ve S. capensis için BCFkök>15 olduğundan bu türlerin fitostabilizasyonda (Cr) kullanılma durumları güçlenmektedir. Maden işletmesi çevresinden toplanan bu buğdaygil türlerinden TF ve BCF değerlerinin>1 olması bu metaller için fitoremediasyon açısından umut verici olduğu düşünülmekle birlikte farklı dozlarda yapılacak saksı denemelerinde daha net bilgiler elde edilecektir. Ayrıca maden alanı çevresinde örneklenen topraklarda tehlikeli bir kirliliğin söz konusu olmadığı düşünülmekle birlikte bazı türlerin toprak üstü organlarındaki yüksek konsantrasyonlar sebebi ile bu alanlarda hayvan otlatmalarına dikkat edilmelidir.

Abstract

This study aimed to investigate the heavy metal contents and evaluate the phytoremediation capacity of forage grasses distributed in the natural areas surrounding the Avnik iron mine in the Genç district of Bingöl province. Five different species of the Poaceae family (Poa bulbosa L., Bromus tectorum L., Aegilops neglecta, Calamagrostis pseudophragmites, Stipa capensis) were collected. Aluminum (Al), cobalt (Co), chromium (Cr), copper (Cu), iron (Fe), nickel (Ni), manganese (Mn) and zinc (Zn) contents were determined in roots, leaves, stems, and generative parts of the plants. Translocation Factor (TF) and Bioconcentration factor (BCF) were calculated. TFCr, Mn, Ni>1 were observed in B. tectorum; TFCu>1 was observed in P. bulbosa and S. capensis; and TFMn>1 was observed in A. neglecta and C. pseudophragmites, which may suggest a potential role in phytoextraction. Especially, BCFroot >15 was determined in P. bulbosa, A. neglecta, and S. capensis, supporting their suitability for phytostabilization of Cr. Although the TF and BCF values>1 of these Poaceae species collected from the area around the mining facility are thought to be promising in terms of phytoremediation for these metals, more clear information will be obtained in pot trials to be carried out at different doses. In addition, even though it is thought that there is no hazardous pollution in the soils sampled around the mine site, animal grazing should be cautious in these areas due to the high concentrations in the above-ground organs of some species.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şahin, Ç., İnci, H. Ş. (2026). Demir Madeni Çevresinde Yayılış Gösteren Buğdaygil Yem Bitkisi Türlerinin Ağır Metal İçeriklerinin ve Fitoremediasyon Kapasitelerinin İncelenmesi: Bingöl-Avnik Örneği (Türkiye). Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 50–67. https://doi.org/10.24180/ijaws.1808385

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (56)

  1. Adarve, M. J., Hernández, A. J., Gil, A., & Pastor, J. (1998). Boron, zinc, iron, and manganese content in four grassland species. Journal of Environmental Quality, 27(6), 1286-1293. https://doi.org/10.2134/jeq1998.00472425002700060003x
  2. Alaribe, F., & Agamuthu, P. (2015). Assessment of phytoremediation potentials of Lantana camara in Pb impacted soil with organic waste additives. Ecological Engineering, 83, 513-520. https://doi.org/10.1016/j.ecoleng.2015.07.001
  3. Allison, L. E., & Moodie, C. D. (1965). Carbonate. In A. G. Norman (Ed). Methods of Soil Analysis: Part 2 Chemical and Microbiological Properties (pp. 1379-1396). American Society of Agronomy. https://doi.org/10.2134/agronmonogr9.2.c40
  4. Andersson, M. E., & Brunet, J. (1993). Sensitivity to H-and Al ions limiting growth and distribution of the woodland grass Bromus benekenii. Plant and Soil, 153(2), 243-254. https://doi.org/10.1007/BF00012997
  5. Annan, K., Dickson, R. A., Amponsah, I. K., & Nooni, I. K. (2013). The heavy metal contents of some selected medicinal plants sampled from different geographical locations. Pharmacognosy Research, 5(2), 103. https://doi.org/10.4103/0974-8490.110539
  6. Antonkiewicz, J. (2010). Assessment of Chemical Composition of Bushgrass (Calamagrostis epigejos L.) Occurring on the Landfill Site of the Furnace Waste and Carbide Residue Lime. Part 2. Content of Iron, Cobalt Manganese, Aluminium and Silicon. Ecological Chemistry and Engineering A, 17(4-5), 359-368.
  7. Ashraf, S., Ali, Q., Zahir, Z. A., Ashraf, S., & Asghar, H. N. (2019). Phytoremediation: Environmentally sustainable way for reclamation of heavy metal polluted soils. Ecotoxicology and Environmental Safety, 174, 714-727. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2019.02.068
  8. Banowetz, G. M., Griffith, S. M., & El-Nashaar, H. M. (2009). Mineral content of grasses grown for seed in low rainfall areas of the Pacific Northwest and analysis of ash from gasification of bluegrass (Poa pratensis L.) straw. Energy & Fuels, 23(1), 502-506.
  9. Carmo, F. F., Kamino, L. H. Y., Junior, R. T., de Campos, I. C., do Carmo, F. F., Silvino, G.,. & Pinto, C. E. F. (2017). Fundão tailings dam failures: the environment tragedy of the largest technological disaster of Brazilian mining in global context. Perspectives in ecology and conservation, 15(3), 145-151. https://doi.org/10.1016/j.pecon.2017.06.002
  10. Chamba-Eras, I., Griffith, D. M., Kalinhoff, C., Ramírez, J., & Gázquez, M. J. (2022). Native hyperaccumulator plants with differential phytoremediation potential in an artisanal gold mine of the Ecuadorian Amazon. Plants, 11(9), 1186. https://doi.org/10.3390/plants11091186
  11. Chanu, L. B., & Gupta, A. (2016). Phytoremediation of lead using Ipomoea aquatica Forsk. in hydroponic solution. Chemosphere, 156, 407-411. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2016.05.001
  12. Davis, P. H. (1965-1985). Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Vol. 1-9. Edinburgh University Press., Edinburgh.
  13. Dellavalle, N. B. (1992). Determination of specific conductance in supernatant 1: 2 soil: water solution. Handbook on reference methods for soil analysis. Soil and Plant Analysis Council, Inc. Athens, GA, 44-50.
  14. Ertekin, E. N., Ertekin, İ., Bilgen, M. (2020). Effects of some heavy metals on germination and seedling growth of sorghum. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 23(6): 1608-1615. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.v23i54846.722592
  15. Evliya, H. (1964). Kültür Bitkilerinin Beslenmesi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları. No:10. Gee, G. W., & Bouder, J. W. (1986). Particle Size Analysis. In: A. Clute (Ed.) Methods of Soil Analysis. Part I Agronomy No:9. Madison, Wisconsin, USA: American Society of Agronomy.
  16. Ghori, N. H., Ghori, T., Hayat, M. Q., Imadi, S. R., Gul, A., Altay, V., & Ozturk, M. (2019). Heavy metal stress and responses in plants. International Journal of Environmental Science and Technology, 16(3), 1807-1828.
  17. Gökdere, H., Şahin, Ç., Erdem, S., Asutay, Z., & Arıgtekin, A. (2025). Maden sahası yakınlarında gelişen sakız geveni bitkisinin (Astragalus gummifer Labill.) bazı iz element içeriklerinin belirlenmesi. AgroScience and Technology Journal, 1(1), 1-8.
  18. Güner, A., Aslan, S., Ekim, T., Vural, M. & Babaç, M. T. (edlr.). (2012). Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler). Nezahat Gökyiğit Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını.
  19. Hasnaoui, S. E., Fahr, M., Keller, C., Levard, C., Angeletti, B., Chaurand, P., Triqui, Z. A., Guedira, A., Rhazi, L., Colin, F., & Smouni, A. (2020). Screening of native plants growing on a Pb/Zn mining area in eastern Morocco: Perspectives for phytoremediation. Plants, 9(11), 1458. https://doi.org/10.3390/plants9111458
  20. Hassani, A., Nouri, J., Mehregan, I., Moattar, F., & Sadeghi Benis, M. (2015). Phytoremediation of soils contaminated with heavy metals resulting from acidic sludge of Eshtehard Industrial Town using native pasture plants. Journal of Environmental and Earth Sciences, 5(2), 87-93.
  21. Hesami, R., Salimi, A., & Ghaderian, S. M. (2018). Lead, zinc, and cadmium uptake, accumulation, and phytoremediation by plants growing around Tang-e Douzan lead–zinc mine, Iran. Environmental Science and Pollution Research, 25(9), 8701-8714. https://doi.org/10.1007/s11356-017-1156-y
  22. Hosseinniaee, S., Jafari, M., Tavili, A., Zare, S., Cappai, G., & De Giudici, G. (2022). Perspectives for phytoremediation capability of native plants growing on Angouran Pb–Zn mining complex in northwest of Iran. Journal of Environmental Management, 315, 115184. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2022.115184
  23. JMP, (2018). Statistical Discovery from SAS, USA.
  24. Kacar, B. (2009). Toprak analizleri. Ankara, Nobel Yayın Dağıtım, p. 467.
  25. Karatassiou, M., Giannakoula, A., Tsitos, D., & Stefanou, S. (2021). Response of three Greek populations of Aegilops triuncialis (crop wild relative) to serpentine soil. Plants, 10(3), 516. https://doi.org/10.3390/plants10030516
  26. Karn, R., Ojha, N., Abbas, S., & Bhugra, S. (2021). A review on heavy metal contamination at mining sites and remedial techniques. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 796, No. 1, p. 012013). IOP Publishing. https://doi.org/10.1088/1755-1315/796/1/012013
  27. Khan, M. N., Ali, S., Akram, H., Jan, F., ul Haq, I., Shah, S. M., Adnan, M., Hanif, S. M., & Siddique, A. N. (2019). 31. Elemental analysis of five selected grasses of sub family Pooideae from University of Peshawar Campus, KP, Pakistan. Pure and Applied Biology (PAB), 8(2), 1296-1306. http://dx.doi.org/10.19045/bspab.2019.80072
  28. Ladislas, S., El-Mufleh, A., Gérente, C., Chazarenc, F., Andrès, Y., & Béchet, B. (2012). Potential of aquatic macrophytes as bioindicators of heavy metal pollution in urban stormwater runoff. Water, Air, & Soil Pollution, 223(2), 877-888. http://dx.doi.org/10.1007/s11270-011-0909-3
  29. Mahdavian, K., Ghaderian, S. M., & Torkzadeh-Mahani, M. (2017). Accumulation and phytoremediation of Pb, Zn, and Ag by plants growing on Koshk lead–zinc mining area, Iran. Journal of Soils and Sediments, 17(5), 1310-1320. https://doi.org/10.1007/s11368-015-1260-x
  30. Marschner, H. (1995). Mineral nutrition of higher plants (2nd ed). Academic, Great Britain.
  31. Miller, R. O. (1998). Microwave Digestion of Plant Tissue in a Closed Vessel. In: Y P Kaira (Eds) Handbook of Reference Methods for Plant Analysis CRC Boca Raton pp. 69-74.
  32. Mitrović, M., Pavlović, P., Lakušić, D., Djurdjević, L., Stevanović, B., Kostić, O., & Gajić, G. (2008). The potential of Festuca rubra and Calamagrostis epigejos for the revegetation of fly ash deposits. Science of the Total Environment, 407(1), 338-347. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2008.09.001
  33. Nelson, D. W., & Sommers, L. E. (1996). Total carbon, organic carbon and organic matter. In D. L. Sparks (Ed.). Methods of Soil Analysis. Part 3, Chemical Methods, Madison. https://doi.org/10.2136/sssabookser5.3.c34
  34. Nouri, M., Gonçalves, F., Sousa, J. P., Römbke, J. J., Ksibi, M., Pereira, R., & Haddioui, A. (2013). Metal and Phosphorus Uptake by Spontaneous Vegetation in an abandoned iron mine from a Semiarid Area in Center Morocco: Implications for Phytoextraction. Environmental Research, Engineering and Management, 64(2), 59-71. https://doi.org/10.5755/j01.erem.64.2.3866
  35. Ortakcı, G. (2020). Elazığ (Maden)'da işletmesi devam eden ve Amasya (Gümüşhacıköy)'da işletmesi bitmiş olan maden sahalarındaki bazı bitkilerde ağır metal bioakümülasyonları [Yüksek Lisans Tezi, Amasya Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  36. Padmavathiamma, P. K., & Li, L. Y. (2010). Phytoavailability and fractionation of lead and manganese in a contaminated soil after application of three amendments. Bioresource Technology, 101(14), 5667-5676. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2010.01.149
  37. Ranđelović, D., Jakovljević, K., Mihailović, N., & Jovanović, S. (2018). Metal accumulation in populations of Calamagrostis epigejos (L.) Roth from diverse anthropogenically degraded sites (SE Europe, Serbia). Environmental Monitoring and Assessment, 190(4), 183. https://doi.org/10.1007/s10661-018-6514-9
  38. Rhoades, J. D. (1996). Salinity: Electrical Conductivity and Total Dissolved Solids. in: Sparks, D.L., Page, P.A., Helmke, R.H., Loeppert, P.N., Soltanpour, M. A., Tabatabai, C. T., Johnston, M. E. Sumner. (Ed.), Methods of Soil Analysis. Part 3, Chemical Methods. https://doi.org/10.2136/sssabookser5.3.c14
  39. Sağlam, T. M. (2012). Toprak Kimyası. Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi. No:1, Tekirdağ.
  40. Salas-Moreno, M., & Marrugo-Negrete, J. (2020). Phytoremediation potential of Cd and Pb-contaminated soils by Paspalum fasciculatum Willd. ex Flüggé. International Journal of Phytoremediation, 22(1), 87-97. https://doi.org/10.1080/15226514.2019.1644291
  41. Salinitro, M., Tassoni, A., Casolari, S., de Laurentiis, F., Zappi, A., & Melucci, D. (2019). Heavy metals bioindication potential of the common weeds Senecio vulgaris L., Polygonum aviculare L. and Poa annua L. Molecules, 24(15), 2813. https://doi.org/10.3390/molecules24152813
  42. Sharma, R. K., & Agrawal, M. (2005). Biological effects of heavy metals: an overview. Journal of Environmental Biology, 26(2), 301-313.
  43. Sinegani, A. A. S., & Dastjerdi, F. S. (2009). The accumulation of Zinc and Nickel in Irankoh indigenous plant species on a contaminated land. Soil and Sediment Contamination, 18(4), 525-534. https://doi.org/10.1080/15320380902978953
  44. Sönmez, O., & Kılıç, F. N. (2021). Heavy metal pollution in soil and removal methods. Turkish Journal of Agricultural Engineering Research, 2(2), 493-507. https://doi.org/10.46592/turkager.2021.v02i02.020
  45. Sun, Z., Mou, X., Tong, C., Wang, C., Xie, Z., Song, H., Sun, W., & Lv, Y. (2015). Spatial variations and bioaccumulation of heavy metals in intertidal zone of the Yellow River estuary, China. Catena, 126, 43-52. https://doi.org/10.1016/j.catena.2014.10.037
  46. Sürmen, B., Kılıç, D. D., Kutbay, H. G., & Tuna, E. E. (2019). Doğal olarak yayılış gösteren Lepidium draba L. türünün fitoremediasyon yönteminde kullanılabilirliğinin araştırılması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 17, 491-499. https://doi.org/10.31590/ejosat.624424
  47. Şahin, Ç. (2025). Demir madeni işletmesi çevresindeki doğal alanlarda yayılış gösteren yem bitkisi türlerinin ağır metal içeriklerinin araştırılması ve fitoremediasyon kapasitelerinin değerlendirilmesi: Bingöl-Avnik örneği [Yüksek Lisans Tezi, Bingöl Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  48. Thomas, G. W. (1996). Soil pH and soil acidity. in: Sparks, D.L. A.L. Page, P.A. Helmke, R.H.
  49. Loeppert, P. N. Soltanpour, M. A. Tabatabai, C. T. Johnston, M. E. Sumner (Ed.), Methods of Soil Analysis. Part 3, Chemical Methods. SSSA Book Series 5. ISBN: 9780891188254, Madison, 1390.
  50. Tiodar, E. D., Chiriac, C. M., Pošćić, F., Văcar, C. L., Balázs, Z. R., Coman, C., Weindorf, D. C., Banciu, M., Krämer, U., & Podar, D. (2024). Plant colonizers of a mercury contaminated site: trace metals and associated rhizosphere bacteria. Plant and Soil, 502(1), 373-396. https://doi.org/10.1007/s11104-024-06552-7
  51. Ülgen, N. & Yurtsever, N. (1974). Türkiye Gübreler ve Gübreleme Rehberi. Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Teknik Yayınlar No:28.
  52. WHO/FAO (2007). Joint FAO/WHO Food Standard Programme Codex Alimentarius Commission 13th Session. Report of the Thirty-Eight Session of the Codex Committee on Food Hygiene, Houston, United States of America (07/30/13).
  53. Yan, A., Wang, Y., Tan, S. N., Mohd Yusof, M. L., Ghosh, S., & Chen, Z. (2020). Phytoremediation: A Promising Approach for Revegetation of Heavy Metal-Polluted Land. Frontiers in Plant Science, 11, 513099. https://doi.org/10.3389/fpls.2020.00359
  54. Yang, S., Liang, S., Yi, L., Xu, B., Cao, J., Guo, Y., & Zhou, Y. (2014). Heavy metal accumulation and phytostabilization potential of dominant plant species growing on manganese mine tailings. Frontiers of Environmental Science & Engineering, 8(3), 394-404. https://doi.org/10.1007/s11783-013-0602-4
  55. Yoon, J., Cao, X., Zhou, Q., & Ma, L. Q. (2006). Accumulation of Pb, Cu, and Zn in native plants growing on a contaminated Florida site. Science of the Total Environment, 368(2-3), 456-464. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2006.01.016
  56. Carmo, F. F., Kamino, L. H. Y., Junior, R. T., de Campos, I. C., do Carmo, F. F., Silvino, G.,. & Pinto, C. E. F. (2017). Fundão tailings dam failures: the environment tragedy of the largest technological disaster of Brazilian mining in global context. Perspectives in ecology and conservation, 15(3), 145-151. https://doi.org/10.1016/j.pecon.2017.06.002