KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 31 Sayı: 1

Ege Su Havzasında Hidroklimatik Değişkenliğin Uzun Vadeli Analizi: Çift IPTA Tabanlı Bir Yaklaşım

LONG-TERM ANALYSIS OF HYDROCLIMATIC VARIABILITY IN THE AEGEAN WATER BASIN: A DOUBLE IPTA-BASED APPROACH

Murat Cuma(SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7202-0957
Ahmet Iyad Ceyhunlu(SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ)0000-0003-3192-6132
Gökmen Çeribaşı(SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ)0000-0003-3145-418X
Tahir Akgül(SAKARYA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ)0000-0003-4826-9212
Sayfa
275–294
Yayın Tarihi
2026-04-10
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Artan Standart Sapma değerleri, iklimsel değişkenliğin ve aşırı olay riskinin yükseldiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye'nin batısında yer alan Ege Su Havzası'nda 1990–2024 yılları arasındaki sıcaklık ve yağış değişkenliğini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sıcaklık verileri her iki dönemde (1990–2007 ve 2007–2024) 45° referans çizgisinin üzerinde seyrederek artan bir eğilim göstermiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Artan Standart Sapma değerleri, iklimsel değişkenliğin ve aşırı olay riskinin yükseldiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Çift IPTA · Ege Su Havzası · İklim Değişikliği

Özet

Bu çalışma, Türkiye'nin batısında yer alan Ege Su Havzası'nda 1990–2024 yılları arasındaki sıcaklık ve yağış değişkenliğini incelemektedir. Bölgenin ekonomik ve ekolojik önemi nedeniyle seçilen çalışma alanında, Çift Yenilikçi Poligon Eğilim Analizi (Double IPTA) ve Man-Kenadall yöntemleri kullanılmıştır. Sıcaklık verileri her iki dönemde (1990–2007 ve 2007–2024) 45° referans çizgisinin üzerinde seyrederek artan bir eğilim göstermiştir. Yağış ve standart sapma (STD) değerleri ise düzensiz dalgalanmalar sergilemiştir. Mann-Kendall testi anlamlı bir eğilim ortaya koymazken, Double IPTA yöntemi mevsimsel ve mekansal düzeyde ısınma, soğuma ve yağış dağılımındaki değişimleri tespit etmiştir. Artan Standart Sapma değerleri, iklimsel değişkenliğin ve aşırı olay riskinin yükseldiğini göstermektedir. Bulgular, yerel mevsimsel dinamikleri dikkate alan havza bazlı uyum stratejilerinin gerekliliğini vurgulamaktadır.

Abstract

This study investigates long-term climatic variability in the Aegean Water Basin of Türkiye, focusing on temperature and precipitation dynamics between 1990 and 2024. study area selected due to the region's economic and ecological importance and the research employs the Double Innovative Polygon Trend Analysis (Double IPTA) method to assess seasonal and spatial trends across eight meteorological stations. In result, the Mann-Kendall test revealed no statistically significant trends, but Double IPTA identified nuanced patterns of warming during winter and transitional months, cooling in summer particularly in inland provinces and heterogeneous precipitation shifts, with declines in colder months and increases in spring and summer. Additionally, rising standard deviation values in both temperature and precipitation suggest increasing climatic variability and instability. These findings underscore the enhanced sensitivity of Double IPTA in detecting subtle climate signals and highlight the need for basin-specific adaptation strategies that account for localized seasonal dynamics rather than relying on regional averages.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Cuma, M., Ceyhunlu, A. I., Çeribaşı, G., Akgül, T. (2026). Ege Su Havzasında Hidroklimatik Değişkenliğin Uzun Vadeli Analizi: Çift IPTA Tabanlı Bir Yaklaşım. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, Cilt: 31 Sayı: 1, 275–294. https://doi.org/10.17482/uumfd.1724552

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Achite, M., Ceribasi, G., Ceyhunlu, A. I., Wałega, A. & Caloiero, T. 2021 The innovative polygon trend analysis (IPTA) as a simple qualitative method to detect changes in environment– Example detecting trends of the total monthly precipitation in semiarid area. Sustainability 13, 12674. https://doi.org/10.3390/su132212674.
  2. Ahmed, N., Wang, G., Booij, M. J., Ceribasi, G., Bhat, M. S., Ceyhunlu, A. I. & Ahmed, A. 2021 Changes in monthly streamflow in the Hindukush-Karakoram-Himalaya Region of Pakistan using innovative polygon trend analysis. Stochastic Environmental Research and Risk Assessment 1–20. https://doi.org/10.1007/s00477-021-02067-0.
  3. Ahmed, T., Zounemat-Kermani, M., & Scholz, M. (2020). Climate Change, Water Quality and Water-Related Challenges: A Review with Focus on Pakistan. International journal of environmental research and public health, 17(22), 8518. DOİ:10.3390/İJERPH17228518.
  4. Akgül, I., 2003. Zaman Serilerinin Analizi ve ARIMA Modelleri, Der Yayınevi, İstanbul.
  5. Atalay, I ˙., Mortan, K., 2003. Regional Geography of Türkiye. I ˙nkilap Kitapevi, I ˙stanbul, 576 pp, (in Turkish).
  6. Caner, I. (2025). Comparative study of overheating assessment approaches in university buildings: Impact of different climate zones and shading devices in Turkey. Journal of Building Engineering, 99, 111536.
  7. Ceribasi, G., Ceyhunlu, A. I., (2021), Analysis of Total Monthly Precipitation of Susurluk Basin in Türkiye Using Innovative Polygon Trend Analysis Method, Journal of Water and Climate Change, 12(5), 1532-1543, https://doi.org/10.2166/wcc.2020.253.
  8. Ceribasi, G. & Ceyhunlu, A. I. 2021 Analysis of total monthly precipitation of Susurluk Basin in Türkiye using innovative polygon trend analysis method. Journal of Water and Climate Change 12, 1532–1543. https://doi.org/10.2166/wcc.2020.253.
  9. Ceribasi, G., Ceyhunlu, A. I. & Ahmed, N. 2021a Innovative trend pivot analysis method (ITPAM): A case study for precipitation data of Susurluk Basin in Türkiye. Acta Geophysica 69, 1465–1480. https://doi.org/10.1007/s11600-021-00605-6.
  10. Ceribasi, G., Ceyhunlu, A. I. & Ahmed, N. 2021b Analysis of temperature data by using innovative polygon trend analysis and trend polygon star concept methods: A case study for Susurluk Basin, Türkiye. Acta Geophysica 69, 1949–1961. https://doi.org/10.1007/s11600-021 00632-3.
  11. Ceyhunlu, A. I. 2023 Effect of Climate Change on Precipitation-Temperature Data in Türkiye and Drought Assessment With Stochastic Time Series Models. PhD Thesis, Sakarya University of Applied Sciences, Graduate Education Institute, Sakarya.
  12. Ceyhunlu A. And Cerıbası G. (2024) Prediction of Precipitation-Temperature Data and Drought Assessment of Türkiye with Stochastic Time Series Models. Pure Appl. Geophys. 181 (2024), 2913–2933. https://doi.org/10.1007/s00024-024-03559-0.
  13. Ceyhunlu A., Cerıbası G. (2024) Changes in Precipitation and Air Temperature over Türkiye Using Innovative Trend Pivot Analysis Method. Journal of Water and Climate Change · May 2024 DOI: 10.2166/wcc.2024.041.
  14. Ceyhunlu, A. I., & Cuma, M. (2025). Assessing the impact of climate change on meteorological parameters in the Sakarya River Basin using advanced trend analysis methods. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 104061.
  15. Demircan, M., 2022. Climate change’s impact on Turkish seas’ temperature and aquaculture. Journal of Environmental and Natural Studies 4 (2), 96–108.
  16. De Mattos Neto, P.S.G., Cavalcanti, G.D.C., de, O., Santos Júnior, D.S., Silva, E.G., 2022. Hybrid systems using residual modeling for sea surface temperature forecasting. Sci. Rep. 12 https://doi.org/10.1038/s41598-021-04238-z.
  17. Erkoç, M. H., & Doğan, U. (2025). Long-Term Sea Level and Climate Variability at Tide Gauge Stations: A Study from Türkiye. Journal of Atmospheric and Solar-Terrestrial Physics, 106580.
  18. Güçlü, Y. S., (2020), Improved Visualization for Trend Analysis by Comparing with Classical Mann-Kendall Test and ITA, Journal of Hydrology, 584, 124674, https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2020.124674.
  19. Kendall, M.G. (1975) Rank Correlation Methods. Oxford University Press, Oxford.
  20. M. Achite; G. Ceribasi; A. Ceyhunlu; A. Wałega; T. Caloiero. (2021) The Innovative Polygon Trend Analysis (IPTA) as a Simple Qualitative Method to Detect Changes in Environment—Example Detecting Trends of the Total Monthly Precipitation in Semiarid Area. Sustainability 2021, 13(22), 12674; DOİ:10.3390/su132212674.
  21. M. Achite, G. Ceribasi, A. Ceyhunlu, A. Wałęga, T. Caloiero (2021); The Innovative Polygon Trend Analysis (IPTA) as a Simple Qualitative Method to Detect Changes in Environment—Example Detecting Trends of the Total Monthly Precipitation in Semiarid Area. DOI:10.3390/su132212674.
  22. Mann, H. B., “Non-Parametric Tests against Trend”, 1945.
  23. Palmer, M., Ruhi, A. (2019). Linkages between flow regime, biota, and ecosystem processes: Implications for river restoration. Science, 365 (6459), p. eaaw2087; DOİ:10.1126/science.aaw2087.
  24. Serkendiz, H., Tatli, H., Kılıç, A., Çetin, M. & Sungur, A. 2024 Analysis of drought intensity, frequency and trends using the SPEI in Türkiye. Theoretical and Applied Climatology 155 (4), 2997–3012. https://doi.org/10.1007/s00704-023-04772-y.
  25. Shayeghi, A., Ziveh, A. R., Bakhtar, A., Teymoori, J., Hanel, M., Godoy, M. R. V., & AghaKouchak, A. (2024). Assessing drought impacts on groundwater and agriculture in Iran using high-res olution precipitation and evapotranspiration products. Journal of Hydrology, 631, 130828.
  26. Shahin, M., Van Ourschout, H.J.L., Lange, S.J.D., 1993. Statical Analysis İn Water Resources Engineering.
  27. Şen, Z., (2021), Conceptual Monthly Trend Polygon Methodology and Climate Change Assessments, Hydrological Sciences Journal, 66(3), 503-512, https://doi.org/10.1080/02626667.2021.1881099.
  28. e.g., Ministry of Agriculture and Forestry reports, 2019a. Western Mediterranean Basin Flood Management Plan.
  29. e.g., Ministry of Agriculture and Forestry reports, 2019b. Büyük Menderes Basin Flood Management Plan.
  30. Uluocak, I., Bilgili, M., 2023. Daily air temperature forecasting using LSTM-CNN and GRU-CNN models. Acta Geophysica. https://doi.org/10.1007/s11600-023-01241-y.
  31. Yang, D., Yang, Y., & Xia, J. (2021). Hydrological cycle and water resources in a changing world: A review. Geography and Sustainability, 2(2), 115–122. DOİ: 10.1016/j.geosus.2021.05.003.
  32. Z. Şen; E. Şişman; I. Dabanli. (2019) Innovative Polygon Trend Analysis (IPTA) and applications S. al (2019) Innovative Polygon Trend Analysis (IPTA). May 2019 Journal of Hydrology 575 DOİ:10.1016/j.jhydrol.2019.05.028.
  33. Zamani R, Mirabbasi R, Nazeri M, Gajbhiye Meshram S, Ahmadi F(2018) Spatio-temporal analysis of daily, seasonal and annual precipitation concentration in Jharkhand state, India. Stoch Env Resn Risk A 43(4):1085–1097. https://doi.org/10.1007/s00477-017-1447-3.
  34. Zhang, X.,Harvery, K.D. Hogg, W.D. and Yuzyk, T.R., 2001. Trends in Canada streamflow, Water Res. Reearch 37, 987-998.
  35. Palmer, M., Ruhi, A. (2019). Linkages between flow regime, biota, and ecosystem processes: Implications for river restoration. Science, 365 (6459), p. eaaw2087; DOİ:10.1126/science.aaw2087.