Dergiler / Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi / 2026 / Volume: 12 Issue: 1

Enginar (Cynara scolymus L.) Yetiştiriciliği Yapılan Bursa İli Kestel İlçesi Seymen Bölgesi Topraklarının Verimlilik Durumu

The Fertility Status of Artichokes (Cynara scolymus L.) Grown in Bursa Province, Kestel District, Seymen Region

Serkan Ulubay(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI)0009-0001-5021-2082
Serhat Gürel(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0002-2971-8353
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2025-01-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma sonucunda enginar bahçelerinin genel olarak orta tekstürde ve toprak reaksiyonlarının çoğunlukla nötr olduğu belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bursa ili Kestel ilçesi Seymen yöresindeki enginar arazilerinin verimlilik durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. 20 bahçeden iki farklı derinlikten (0-30 cm ve 30-60 cm) toplam 40 toprak örneği alınarak analizleri yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Toprakların tuzsuz olduğu belirlenirken, %65'inin az kireçli, %30'unun ise orta kireçli olduğu belirlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma sonucunda enginar bahçelerinin genel olarak orta tekstürde ve toprak reaksiyonlarının çoğunlukla nötr olduğu belirlenmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Artichoke · plant nutrients · soil

Özet

Bursa ili Kestel ilçesi Seymen yöresindeki enginar arazilerinin verimlilik durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. 20 bahçeden iki farklı derinlikten (0-30 cm ve 30-60 cm) toplam 40 toprak örneği alınarak analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda enginar bahçelerinin genel olarak orta tekstürde ve toprak reaksiyonlarının çoğunlukla nötr olduğu belirlenmiştir. Toprakların tuzsuz olduğu belirlenirken, %65'inin az kireçli, %30'unun ise orta kireçli olduğu belirlenmiştir. Toprakların organik madde kapsamları orta düzeydedir. Toplam azot (N) her iki derinlikte de yeterli olup, fosforun (P) %75'i birinci derinlikte, tamamı ise 30-60 cm derinlikte yeterli bulunmuştur. Potasyum (K) çoğunlukla eksik ve düşük belirlenmiştir. Kalsiyum (Ca) her iki derinlikte de toprakların çoğunda düşük bulunmuştur. Toprakların magnezyum (Mg) kapsamları iyi olup, sodyumlu değildir. Toprak örneklerinin mikro besin içerikleri değerlendirilmiş; demir (Fe) ve bakır (Cu) bakımından yeterli, çinko (Zn) bakımından eksiklik veya yetersizlik gösterilebilir. Manganez (Mn) bakımından yeterli olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; organik gübre kullanımının yetersiz olduğu, incelenen topraklarda K, Ca ve Zn içeriklerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Tarımın mevcut yaklaşımla devam etmesi halinde bölgedeki bitkilerde beslenme sorunları yaşanacağı ve verim düşüşlerinin yaşanabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract

It was aimed to determine the fertility status of artichoke lands in Seymen region of Kestel district of Bursa province. The 40 soil samples were taken from 20 gardens from two different depths (0–30 cm and 30–60 cm) and analyzed. As a result of the study, it was determined that the artichoke gardens were generally in medium texture and the soil reactions were mostly neutral. While it was determined that the soils were salt-free, 65% were determined to be low calcareous and 30% were medium calcareous. The organic matter content of the soils were moderate. Total nitrogen (N) was sufficient at both depths, and 75% of phosphorus (P) was sufficient at the first depth and all of it was sufficient at the depth of 30-60 cm. The potassium (K) was determined mostly deficient and low. The calcium (Ca) was low in most of the soils at both depths. The magnesium (Mg) content of soils was good and they were not sodic. Micronutrient contents of soil samples were evaluated; sufficient in iron (Fe) and copper (Cu), deficiency or deficiency in zinc (Zn) can be shown. It was determined that manganese (Mn) was sufficient. As a result of the study; It was determined that the use of organic fertilizers was insufficient and the K, Ca and Zn contents were low in the examined soils. It is evaluated that if agriculture continues with the current approach, nutritional problems will occur in the plants in the region and yield decreases may occur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ulubay, S., Gürel, S. (2025). Enginar (Cynara scolymus L.) Yetiştiriciliği Yapılan Bursa İli Kestel İlçesi Seymen Bölgesi Topraklarının Verimlilik Durumu. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, Volume: 12 Issue: 1. https://doi.org/10.30910/turkjans.1547184

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (49)

  1. Anonim. 1988. Türkiye gübreler ve gübreleme rehberi. T.C.T.O.K.B. Köy Hizmetleri genel Müdürlüğü Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Genel Yayın No: 151, Teknik Yayın No: T-50, Ankara, 182s.
  2. Anonim, 1990. FAO. Micronutrient. Assessment at the Country Level: An International Study.FAO Soil Bulletin by Mikko Sillanpaa. Rome.
  3. Anonim, 1993. Bursa ili arazi varlığı: toprakları, problemleri, arazi sınıfları, arazi kullanma durumu, önemli tarım arazileri. https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/vufind/Record/11088
  4. Alicandri, E., Paolacci, A. R., Catarcione, G., Del Lungo, A., Iacoponi, V., Pati, F., Ciaffi, M. 2023. Morphological, Molecular, and Nutritional Characterisation of the Globe Artichoke Landrace “Carciofo Ortano”. Plants, 12(9), 1844. doi: 10.3390/plants12091844.
  5. Alizadeh, A., Ghasemnezhad, A., Hezarjaribi, A., Aladin, M.Z. 2024. Effect of Soil Physical and Chemical Properties on the Performance Indices of Artichoke’s Leaf using Artificial Neural Network (ANN). Journal of Medicinal Plants and By-products, 1: 123-135. https://doi.org/10.22034/jmpb.2023.355310.1384
  6. Archontoulis, S.V., Vos, J., Yin, X., Bastiaans, L., Danalatos, N.G., Struik, P.C. 2011. Temporal dynamics of light and nitrogen vertical distributions in canopies of sunflower, kenaf and cynara. Field Crops Research, 122 (3): 186–198. https://doi.org/10.1016/j.fcr.2011.03.008
  7. Bouyoucos, G.H. 1951. A recalibration of the hydrometer for making mechanical analysis of soils. Journal of Agronomy, 43(1): 434-438.
  8. Bektaş, Z., Saner., G. 2013. Türkiye’de Enginar Üretimi ve Pazarlaması. U.Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 27 (1):115-128. Ciancolini, A. 2012. Characterization and selection of globe artichoke and cardoon germplasm for biomass, food and biocompound production. PhD Thesis, Università Degli Studi Della Tuscia, Italy. 251p.
  9. Chapman, H.D., Pratt, P.F. 1961. Methods of analysis for soils, plants and waters, University of California, Division of Agricultural Sciences, 1-6 p.
  10. De Falco, B., Incerti, G., Amato, M., Lanzotti, V. 2015. Artichoke: botanical, agronomical, phytochemical, and pharmacological overview. Phytochem Rev., 14: 993-1018. DOI 10.1007/s11101-015-9428-y
  11. Duman, İ., Nas, Y. 2020. Tohumdan konservelik enginar (Cynara scolymus L.) üretiminde verim ve kalite özelliklerindeki değişimin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, Özel Sayı: 1-7, Doi: 10.20289/zfdergi.703747
  12. Elia, A., Conversa, G. 2007. “Mineral nutrition aspects in artichoke growing, 239-249”. In: Proc. VIth IS on Artichoke, Cardoon and Their Wild Relatives, (Eds. J.A. Femandez et al.). Acta Horticulturae, 730. http://dx.doi.org/10.17660/ActaHortic.2007.730.30
  13. Eyüpoğlu, F. 1999. Türkiye Topraklarının Verimlilik Durumları. T.C. Başbakanlık Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları. Genel Yayın No: 220, Teknik Yayın No: T-67, Ankara, 122 s
  14. FAO. 2023. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) Statistics. (Web sayfası: https://www.fao.org/faostat/en/#data/QV) (Erişim tarihi: Şubat 2023).
  15. Foti, S., Mauromicale, G., Ierna, A. 2005. Response of seed-grown globe artichoke to different levels of nitrogen fertilization and water supplies. Acta Hort., 681:237–242.
  16. Fratianni, F., Tucci, M., De Palma, M. 2007. Polyphenolic composition in different parts of some cultivars of globe artichoke (Cynara cardunculus L. var. scolymus L. Fiori). Food Chem 104:1282–1286.
  17. Gaafar, A. A., Salama, Z. A. 2013. Phenolic Compounds from Artichoke (Cynara scolymus L.) By products and their Antimicrobial Activities. Journal of Biology, Agriculture and Healthcare www.iiste.org ISSN 2224-3208 (Paper) ISSN 2225-093X (Online) Vol.3, No.12.
  18. Gatta, G., Gagliardi, A., Disciglio, G., Lonigro, A., Francavilla, M., Tarantino, E., Giuliani, M.M. 2018. Irrigation with Treated Municipal Wastewater on Artichoke Crop: Assessment of Soil and Yield Heavy Metal Content and Human Risk. Water, 10, 255; doi:10.3390/w10030255
  19. Graifenberg, A., Di Paola, M. L., Giustiniani, L., Temperini, O. 1993. Yield and Growth of Globe Artichoke under Saline–Sodic Conditions. HortScience, 28(8), 791-793.
  20. Güleç, H., Pinanalı, N., Kalınbacak, K., Keçeci, M., Özcan, H. 2018. Gübreleme Rehberi (Bursa), T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 84s. (Web sayfası: https://bursa.tarimorman.gov.tr/Belgeler/BURSA)(Erişim tarihi: Ekim 2024)
  21. Gürel, S., Bıyıklı, M. 2023. Fonksiyonel bitki enginarın (Cynara cardunculus var. scolymus L.) tescilli, Bursa ili Hasanağa yöresi plantasyonlarının toprak ve bitki besin maddesi değişimlerinin incelenmesi. Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 2023, 60 (4):647-663. https://doi.org/10.20289/zfdergi.128094
  22. Jackson, M.L. 1962. Soil Chemieal Analysis. Prentice Hall. Inc. New York.
  23. Jones, J.B. 2001. Laboratory Guide for Conducting Soil Tests and Plant Analysis, CRC Pres, Washington, D.C, pp:115-119.
  24. Kacar, B. 2009. Toprak analizleri (3. Baskı). Nobel Akademi Yayıncılık, No. 1387. Ankara, 466 s.
  25. Kacar, B., Katkat, A.V., Öztürk, Ş. 2006. Bitki Fizyolojisi. Nobel Yayın No:848, Fen ve Biyoloji Dizisi:28, Ankara, s. 185-186.
  26. Khalfallah, K.K., Turki, N., Rébaï, M., Ghazel, I. 2015. Compost and Compost Tea Fertilization Effects on Soil and Artichoke Mineral Nutrition in Organic Farming. International Journal of Current Engineering and Technology, 5 (6): 3835-3842. https://www.researchgate.net/291330470
  27. Kılıçtaş, Ş., Özlü, T., Garipoğlu, G. 2020. Enginar (Cynara scolymus L.): Besin değeri ve olası sağlık etkileri. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 3 (5): 6-22. Doi: 10.47994/usbad.788581
  28. Keskin, L., Namal, H. 2019. Bazı Enginar Çeşitlerinde Farklı Uygulamaların Verim ve Verim Unsurları Üzerine Etkileri. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 9(1), 8-13.
  29. Lattanzio, V., Kroon, P.A., Linsalata, V., Cardinali, A. 2009. Globe artichoke: a functional food and source of nutraceutical ingredients. Journal of Functional Foods, 1 (2): 131–144. Doi: 10.1016/j.jff.2009.01.002
  30. Lindsay, W. L., Norvell, W. A. 1978. Development of a DTPA soil test for zinc, iron, manganese and copper. Soil Science Society of America Journal, 42:421–28. doi:10.2136/sssaj1978.03615995004200030009x
  31. Magnifico, V., Lattanzio, V. 1981. Ritmo di asportazione di elementi nutritivi nel carciofo. Na, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu. Atti 30 Congr. Int. Carciofo, Laterza Bari. 283-294 pp.
  32. Nelson, D.W., Sommers, L. 1982. Total carbon, organic carbon and organic matter. Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties, Agronomy Monograph No.9, 2nd Ed., ASA-SSSA, Madison, Wisconsin, USA, 539-579 pp.
  33. Nelson, R.E. 1982. “Carbonate and gypsum,181-196”. In: Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties. (Eds. A.L. Page), American Society of Agronomy Inc. Pub. Agronomy Series, No.9, Madison, Wisconsin, USA.
  34. Öztürk, B., Zengin, M., Gökmen Yılmaz, F. 2020. Effects of potassium and zinc fertilization on the yield and yield components of artichoke. Journal of Tekirdağ Agricultural Faculty (JOTAF), 17 (2): 180-190. Doi: 10.33462/jotaf.605673
  35. Parlak, M., Fidan, A., Kızılcık, İ., ve Koparan, H. 2008. Eceabat İlçesi (Çanakkale) Tarım topraklarının Verimlilik Durumlarının Belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Ziraat fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi, 14 (4): 394-400. https://doi.org/10.1501/Tarimbil_0000001057
  36. Petropoulos, S.A., Sami, R., Benajiba, N., Zewail, R.M.Y., Mohamed, M.H.M. 2022. The response of globe artichoke plants to potassium fertilization combined with the foliar spraying of seaweed extract. Agronomy, 12 (2): 490. Doi: 10.3390/agronomy12020490
  37. Rejeb, I.B., Dhen, N., Gargouri, M., Boulila, A. 2020. Chemical Composition, Antioxidant Potential and Enzymes Inhibitory Properties of Globe Artichoke By-Products. Chem. Biodiversity, 17, e2000073, Doi: 10.1002/cbdv.202000073
  38. Riahi, J., Nicoletto, C., Bouzaein, G., Sambo, P., Khalfallah, K.K. 2017. Effect of vegetative propagation materials on globe artichoke production in semi-arid developing countries: agronomic, marketable and qualitative traits. Agronomy, 7 (4): 65. Doi: 10.3390/agronomy7040065
  39. Saleh S.A., Zaki, M.F., Tantawy, A.S., Salama, Y.A.M. 2016. Response of artichoke productivity to different proportions of nitrogen and potassium fertilizers. International Journal of ChemTech Research, 9 (3): 25-33. www.researchgate.net/publication/301678673
  40. Soil Survey Staff, 1951. Soil Survey Manual, Agricultural Research Administration United States Department of Agriculture Handbook, No. 18, Ground Print Office, Washington D.C., 340-377 p.
  41. Turan, M.A., Katkat, A.V., Özsoy, G., Taban, S. 2010. Bursa İli Alüvyal Tarım Topraklarının Verimlilik Durumları ve Potansiyel Beslenme Sorunlarının Belirlenmesi. U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 24 (1): 115-130. http://hdl.handle.net/11452/3870
  42. TUİK, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu. (Web sayfası: https://www.tuik.gov.tr/) (Erişim tarihi: Şubat 2023).
  43. Tümsavaş, Z., ve Çelik, İ. 2005. Bursa İli Kireçsiz Kahverengi Topraklarının Bazı Özellikleri ve Besin Elementleri İçerikleri. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 20 (1):43-52.
  44. Tümavaş, Z., Aksoy, E. 2009. Kahverengi Orman Büyük Toprak Grubu Topraklarının Verimlilik Durumlarının Belirlenmesi. U. Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(1): 93-104. dergipark.org.tr/ziraatuludag/16753/174178
  45. Thomas, G.W. 1982. Exchangeable Cations. Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties, Ed.A.L. Page, American Soc. Ag. Inc. Pub. Agronomy Series, No.9, Madison, Wisconsin, USA, pp: 159-164.
  46. Watanabe, F.S., Olsen, S.R. 1965. Test of an Ascorbic Acid Method for Determining Phosphorus in Water and NaHCO3 Extracts from Soil, Soil science Soc. Am. Porc., 29, 677-678.
  47. Anonim, 1993. Bursa ili arazi varlığı: toprakları, problemleri, arazi sınıfları, arazi kullanma durumu, önemli tarım arazileri. https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/vufind/Record/11088
  48. Keskin, L., Namal, H. 2019. Bazı Enginar Çeşitlerinde Farklı Uygulamaların Verim ve Verim Unsurları Üzerine Etkileri. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 9(1), 8-13.
  49. Thomas, G.W. 1982. Exchangeable Cations. Methods of Soil Analysis, Part 2. Chemical and Microbiological Properties, Ed.A.L. Page, American Soc. Ag. Inc. Pub. Agronomy Series, No.9, Madison, Wisconsin, USA, pp: 159-164.