KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / 2023 / Sayı: 44

Atatürk Döneminde “İnkılâp Müzesi” Kurulması Girişimleri

The Attempts at Establishing a "Revolution Museum" During the Time of Atatürk

Betül Batır(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA, HASAN ALİ YÜCEL EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0003-0061-3889
Sayfa
283–322
Yayın Tarihi
2024-01-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalenin yazımında ağırlıklı olarak dönemin arşiv belgeleri, gazete-dergi haberleri ve meclis tutanakları kullanılmış ve ayrıca diğer kaynaklardan da yararlanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Cumhuriyet’in onuncu yıldönümü hazırlıklarının başladığı günlerde politik ve aydın çevreler tarafından ortaya bir fikir atılmıştı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak tarih ve müzecilik konularında bilgi sahibi olan komite üyelerinin inkılâp düşüncesine bakışlarında farklılıklar vardı.
💡
Sonuç & Katkı:Makalenin yazımında ağırlıklı olarak dönemin arşiv belgeleri, gazete-dergi haberleri ve meclis tutanakları kullanılmış ve ayrıca diğer kaynaklardan da yararlanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İnkılâp · Müze · Müzecilik

Özet

Cumhuriyet’in onuncu yıldönümü hazırlıklarının başladığı günlerde politik ve aydın çevreler tarafından ortaya bir fikir atılmıştı. Çağdaş müzeciliğin imkânlarından yararlanılarak, Türkiye’de gerçekleşen inkılâpların on yıllık seyrini gösteren bir müze kurulması fikri gündeme gelmişti. Bu fikir benimsenerek bir “İnkılâp Müzesi” kurulması için girişimlere başlanmış ve bir Müzeler Komitesi oluşturulmuştu. Komiteden istenen, kurulması planlanan müzede cumhuriyetin ilk on yıllık mücadelesinin tasvir edilmesiydi. Ancak tarih ve müzecilik konularında bilgi sahibi olan komite üyelerinin inkılâp düşüncesine bakışlarında farklılıklar vardı. Komite üyelerinin fikir ayrılıkları müzenin kurulmasını engelledi. “İnkılâp Müzesi” buna benzer şekliyle Ankara Halkevi tarafından da oluşturulmak istendi. Bu çalışmada 1933’te oluşturulması tasarlanan İnkılâp Müzesi’nin Rusya, Almanya ve İtalya’daki benzerleri örnek alınarak kurulma çabaları, çeşitli tartışmalar ve görüş farklılıkları ile müzenin kurulamamasının nedenleri ele alınmıştır. Çalışmanın konusu ve odak noktası İnkılâp Müzesi olup, müzelerin genel tarihine değinilmemiştir. Makalenin yazımında ağırlıklı olarak dönemin arşiv belgeleri, gazete-dergi haberleri ve meclis tutanakları kullanılmış ve ayrıca diğer kaynaklardan da yararlanılmıştır.

Abstract

During the beginning of preparations for the 10th anniversary of the Republic of Türkiye, political and intellectual circles proposed the idea of establishing a museum that would exhibit the 10-year course of the revolutions in Türkiye by taking advantage of the possibilities contemporary museology had brought to the agenda. Upon adopting this idea, attempts were initiated to establish a revolution museum, for which a Committee of Museums was formed. The committee was requested to have the Republic’s first 10 years of struggle depicted in the planned museum. The committee members were knowledgeable about history and museology but had different ways of viewing the idea of the revolution. The desire was to also have the Revolution Museum be created similar to the Ankara People’s House. This study discusses the efforts at establishing the Revolution Museum that had been designed to be established in 1933 based on its counterparts in Russia, Germany, and Italy as well as the various arguments and opinions concerning the museum and the reasons for why it had failed. The subject and focus of this study are the Revolution Museum. The article mainly used the archival documents of the period, newspaper and journal news, and the minutes from Parliament in its writing, while also examining other sources.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Batır, B. (2024). Atatürk Döneminde “İnkılâp Müzesi” Kurulması Girişimleri. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Sayı: 44, 283–322. https://doi.org/10.26650/YTA2023-1138998

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) google scholar
  2. CHP Programı, Partinin Dördüncü Büyük Kurultayı Onaylamıştır, Mayıs 1935, Ankara: Ulus Basımevi. google scholar
  3. Etnografya Müzesi İnkılâp Şubesi’ne kabul olunacak asâra dair, İstanbul, Devlet Matbaası, 1928. google scholar
  4. TBMM Zabıt Cerideleri google scholar
  5. Akşam google scholar
  6. Hâkimiyet-i Milliye google scholar
  7. İstanbul Belediye Mecmuası google scholar
  8. İstanbul Şehremaneti Mecmuası google scholar
  9. Kadro google scholar
  10. Ülkü Halkevleri Mecmuası google scholar
  11. Vakit google scholar
  12. “Belediye Müzeleri”, Cumhuriyet Devrinde İstanbul, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1949, s. 90-96. google scholar
  13. Abdülhak Şinasi: “Eski Eserler: Bir İnkılâp Müzesi İçin”, Ülkü Halkevleri Mecmuası, C. 2, S. 9, Birinci Teşrin 1933, s. 260-265. google scholar
  14. Batır, Betül: “Türkiye’de Mektep Müzesi’nin Açılışı ve Sergilenen Eşyaların Listesi”, Erdem, S. 75, 2018, s. 5-34. google scholar
  15. Bayur, Yusuf Hikmet: Türk İnkılâbı Tarihi I, Maarif Matbaası, İstanbul, 1940. google scholar
  16. Belge, Burhan Asaf: “İnkılâbımızın Sesi”, Kadro, S. 11, İkinci Teşrin 1932, s. 33-37. google scholar
  17. Bolat, Mahmut: “Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü’nün Kuruluşu ve Misyonu”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 61, Güz 2017, s. 47-77. google scholar
  18. Çağdaş Müzecilik Anlayışı ve Ülkemizde Müzeler, haz. Aysun Altınbaş, Çiğdem Özdemir, Ankara, 2012. google scholar
  19. Çal, Halit: “Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Müzeler”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C. 7, S. 14, 2009, s. 315-333. google scholar
  20. Çetin, Yusuf: “Mustafa Kemal Atatürk Döneminde (1920-1938) Müze ve Eski Eserler Konusunda Yapılan Çalışmalar”, Sanat Dergisi, S. 12, 2007, s. 117-121. google scholar
  21. Daver, Abidin: “Sovyet Rusya intibaları:2 İhtilal ve Kızıl Ordu müzelerinde yaşayan ihtilal ve harp tarihi”, Cumhuriyet, 10 Teşrin-i evvel 1936, s. 2. google scholar
  22. Edhem, Halil: Modern Sanat Müzesinin Tasarımı Müzecilik Yazıları, der. ve sun. Ali Artun, İletişim Yayınları, İstanbul, 2019. google scholar
  23. Enver Behnan: “Müzecilik: Müzeciliğin Tarihi”, Ülkü Halkevleri Mecmuası, C. 3, S. 18, Ağustos 1934, s. 428-431. google scholar
  24. Ergin, Osman: “Hars ve Terbiye İşleri: İnkılâp Müzesi”, İstanbul Belediye Mecmuası, S. 109-110, 29 Ekim 1933 (Cumhuriyetin Onuncu Yıl Dönümü Şerefine Çıkarılmıştır), s. 72-74. google scholar
  25. Gerçek, Ferruh: Türk Müzeciliği, Kültür Bakanlığı Yayını, Ankara, 1999. google scholar
  26. Gülekli, Nurettin Can: “Milli servetlerimiz: Türk İnkılâp Müzesi”, Zafer, No. 1078, 15 Nisan 1952, s. 2-3. google scholar
  27. Hamit Zübeyr: Tarihi Abidelerimizi Koruyalım, Hâkimiyet-i Milliye Matbaası, Ankara, 1932. google scholar
  28. Hasan Fehmi: “İnkılâp Müzelerine Dair”, Çankaya, No. 1, 1 Mayıs 1928, s. 16. google scholar
  29. Hisar, Abdülhak Şinasi: “Yangın Var: Başlarken-Kadro ve Şevket Süreyya”, Dünya, 31 Mart 1967. google scholar
  30. Küçük, Mine: Müze Tarih-Kavram-Deneyim, İletişim Yayınları, İstanbul, 2022. google scholar
  31. Malkoç, Eminalp: Cumhuriyetten BüyükSöylev’eAnkara-İstanbulİkilemi (1923-1927), Derin Yayınları, İstanbul, 2014. google scholar
  32. Oral, Mustafa: “Ankara Etnografya Müzesi İnkılâp Şubesi”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 29-30, Mayıs-Kasım 2002, s. 117130. google scholar
  33. Oral, Mustafa: “Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü (1933)”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 27-28, Mayıs-Kasım 2001, s. 321-333. google scholar
  34. Sait Faik: “Atatürk İnkılâp Müzesinde”, Yedigün Türk Mecmuası, No. 721, 29 Aralık 1946, s. 4-5, 12, 19. google scholar
  35. Şapolyo, Enver Behnan: Müzeler Tarihi, Remzi Kitapevi, İstanbul, 1936. google scholar
  36. Turan, Murat: “Türkiye Büyük Millet Meclisinin 100. Yılında Mustafa Kemal Paşa’nın Başkumandanlık ve Meclis Reisliği Mühürleri”, Ankara Araştırmaları Dergisi, C. 8, S. 2, 2020, s. 381-388. google scholar
  37. Turinay, Necmettin: “Cumhuriyetin Onuncu Yılında Bir İnkılâp Müzesi Tasavvuru”, Türk Yurdu, Y. 99, S. 270, Şubat 2010. google scholar
  38. Yakup Kadri: Zoraki Diplomat, 2. Baskı, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1967. google scholar
  39. Yolun, Murat: “Türkiye’de Ulus Devletin İnşa Sürecinde İnkılapları Görselleştirmek: İnkılap Müzesi Arayışları”, Belgi Dergisi, S. 24, Yaz 2022/II, s. 1-16. google scholar
  40. Yücel, Hasan Âli: “Sayın Gürsel’e 23 Ocak 1961”, Öğretmen-Öğrenci Köşesi, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1995, s. 594-597. google scholar