KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / 2026 / Sayı: 47

Lozan Barış Antlaşması Sonrasında Kurulan Türk-Fransız Karma Hakem Mahkemesi ve Örnek Davalar

Turkish-French Mixed Arbitral Tribunal Created After the Lausanne Peace Treaty and Example Cases

Fatma Emek0000-0002-3492-9753
Sayfa
157–176
Yayın Tarihi
2025-06-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dolayısıyla çalışmada, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi’nde yer alan belgeler, dönemin basınında bulunan haberler, Lozan Barış Antlaşması ve karma hakem mahkemeleri hakkında yazılan ikinci el kaynaklar kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Lozan Barış Antlaşması’nın iktisadi kararlarında yer alan 92 ve 98. maddelerine göre karma hakem mahkemeleri kurulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Taraf ülkeler arasında savaş sebebiyle uygulanamayan sözleşmeler, taşınmaz mallar ve borçlar konusundaki çözülemeyen ikili anlaşmazlıklar antlaşma sonrasında oluşturulan karma hakem mahkemelerine gönderilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Dolayısıyla çalışmada, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi’nde yer alan belgeler, dönemin basınında bulunan haberler, Lozan Barış Antlaşması ve karma hakem mahkemeleri hakkında yazılan ikinci el kaynaklar kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Lozan Barış Antlaşması · Karma Hakem Mahkemeleri · Osmanlı Devleti

Özet

Lozan Barış Antlaşması’nın iktisadi kararlarında yer alan 92 ve 98. maddelerine göre karma hakem mahkemeleri kurulmuştur. Taraf ülkeler arasında savaş sebebiyle uygulanamayan sözleşmeler, taşınmaz mallar ve borçlar konusundaki çözülemeyen ikili anlaşmazlıklar antlaşma sonrasında oluşturulan karma hakem mahkemelerine gönderilmiştir. Türk-Fransız Karma Hakem Mahkemesi, ilk açılan ve son kapanan mahkeme olmuş, çok sayıda davaya bakmıştır. Bunlar arasında Çukurova arazisi, Pera Palas, Augustin Norman İnşaat-ı Bahriye Şirketi, Périer ve Bauer Marchal Bankaları ile II. Abdülhamid mirasçılarının Fransa aleyhine açtığı davalar mevcuttur. Araştırmada, mahkemede dava konusu olan olaylara, verilen kararlara, mahkemenin çalışma şekline ve temsilcilerine yer verilmiştir. Dolayısıyla çalışmada, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi’nde yer alan belgeler, dönemin basınında bulunan haberler, Lozan Barış Antlaşması ve karma hakem mahkemeleri hakkında yazılan ikinci el kaynaklar kullanılmıştır.

Abstract

Mixed arbitral tribunals were established according to articles 92 and 98 of the Lausanne Peace Treaty, which are included in the economic decisions. Unresolved bilateral disputes on contracts, immovable property and debts that could not be enforced due to war between the parties were referred to the mixed arbitral tribunals established after the treaty. TurkishFrench Mixed Arbitration Court was the first court to be opened and the last to be closed, and it handled a large number of cases. Among them are the Çukurova land, the Pera Palace, the Augustin Norman Construction Marine Company, the Périer and Bauer Marchal Banks and the lawsuits brought against France by the heirs of Abdulhamid II. In the research, the events that are the subject of litigation in court, the decisions made, the way the court works and its representatives are included. Therefore, documents in the State Archive of the Presidency, news in the press of the period, and second-hand sources on the Lausanne Peace Treaty and the mixed arbitration tribunals were used in this study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Emek, F. (2025). Lozan Barış Antlaşması Sonrasında Kurulan Türk-Fransız Karma Hakem Mahkemesi ve Örnek Davalar. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Sayı: 47, 157–176. https://doi.org/10.26650/YTA2025-1523482

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (80)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) google scholar
  2. BabıâLi Evrak Odası (BEO) google scholar
  3. DâhiLiye Nezâreti İdare Evrakı, (DH.İD.) google scholar
  4. Hariciye Nezâreti İstanbul Murahhaslığı (HR. İM.) google scholar
  5. Hariciye Nezâreti İstişare Odası (HR. HMŞ.İŞO.) google scholar
  6. İrade Dosya Usulü (İ. DUİT) google scholar
  7. Meclis-i Vükelâ Mazbataları (MV.) google scholar
  8. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) google scholar
  9. Bakanlıklararası Tayin Daire Başkanlığı google scholar
  10. Kararlar Daire Başkanlığı (1920-1928) google scholar
  11. Kararlar Daire Başkanlığı (1928-) google scholar
  12. Muamelat Genel Müdürlüğü google scholar
  13. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Türk Diplomatik Arşivi google scholar
  14. Fransa (525) google scholar
  15. Akşam google scholar
  16. Correspondance D’orient google scholar
  17. Cumhuriyet google scholar
  18. Haber-Akşam Postası google scholar
  19. Hizmet google scholar
  20. Hukuki Bilgiler Mecmuası google scholar
  21. İstanbul google scholar
  22. Journal des Debats google scholar
  23. Journal Offıciel de La Republıque Francaise google scholar
  24. Kurun google scholar
  25. L’express du Midi google scholar
  26. La Lıberte google scholar
  27. La Petite Gironde google scholar
  28. Le Figaro google scholar
  29. Le Journal google scholar
  30. Le JournaL du Midi google scholar
  31. Le Matin google scholar
  32. Le Memorial google scholar
  33. Le Petit Havre google scholar
  34. Le Petit Parisien google scholar
  35. Le TeLegramme google scholar
  36. Le TeLegramme des Vosges google scholar
  37. Le Temps google scholar
  38. Les Dernieres Nouvelles de Strasbourg google scholar
  39. Milliyet google scholar
  40. Navigazette google scholar
  41. Revue Commercial edu Levant google scholar
  42. Son Posta google scholar
  43. Stamboul google scholar
  44. Tan google scholar
  45. The Swiss and Nice Times google scholar
  46. Vakit google scholar
  47. Yarın google scholar
  48. Yeni Adan google scholar
  49. Resmi Yayınlar google scholar
  50. Resmî Gazete “Suriyede Türklere Ait Emlak iLe Türkiyede Suriyelilere Ait Emlak Hakkında Fransa Hükümetile Ankarada Aktedilen İtilafname Hakkında Kanun”dur. S: 2308, 19 Kanunusani 1933, s. 2159-2162. google scholar
  51. Düstur Tertip: 3, Cilt: 5, İstanbul: Necmi İstikbal Matbaası 1931, s. 92-95. google scholar
  52. Journal Offıciel de La Republıque Francaise “Ministree des Affaires Etrangeres”, No: 281, Yıl: 57, 1 Aralık 1925, s. 11491-11493. google scholar
  53. Resmî Ceride “24 Temmuz 1923 TârîhLi Lozan Ahdnâmesinin 92 iLe 96 ncı MaddeLerine Tevfîkan TeşkîLi KıLınan Türk-Fransız MuhteLit Hüküm Mahkemesine Âid Usûl-i Muhâkeme Nizamnâmesi”, No: 229, Sene: 3, 26 Kasım 1925, s. 688-689. google scholar
  54. Resmî Ceride ” 24 Temmuz 1923 Târîhli Ahdnâmesinin 92 ile 96 ncı Maddelerine Tevfîkan Teşkîli Kılınan Türk-Fransız Muhtelit Hüküm Mahkemesine Âid Usûl-i Muhâkeme Nizamnâmesi (229 uncu Nüshadan Mâ Ba’d)”, No: 233, Sene: 3, 1 Aralık 1925, s. 703-705. google scholar
  55. Bulletin Officiel du Comite France-Orient “Turquie d’Europe et d’Asie”, No: 29, Ekim-Kasım 1922, s. 12. google scholar
  56. Cavid Bey: Meşrutiyet Ruznâmesi Haz. Hasan Babacan, Servet Avşar, c. 2, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2015. google scholar
  57. H. Hollaender, “S.E. le General Djemal Pacha au Havre”, Le Petit Havre (15 Temmuz 1914), 1-2. google scholar
  58. Cookridge, E. H.: Orient Express, The Life and Times of the World’s most Famous Train Random House, New York, 1978. google scholar
  59. Correspondance D’orient “La Succession D'Abdul-Hamid “, No: 389, Yıl: 22, Mayıs 1930, s. 231. google scholar
  60. Correspondance d’Orient “Faits et Documents”, No: 107, Yıl: 6, 1 Mart 1913, s. 208-240. google scholar
  61. Correspondance d’Orient “Notes Econominues et Financiere”, No: 88, Yıl: 5, 15 Mayıs 1912, s. 476-480. google scholar
  62. Çilli, Özgü: Tanzimat Sonrası Osmanlı Otel Mimarisi ve Pera Palas Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Ankara, 2009. google scholar
  63. Emek, Fatma: İkinci Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Türkiye’de Hayvancılık (1908-1938) Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, İzmir, 2023. google scholar
  64. Emin Ali: “Lozan Ahidnamesine Göre: Muhtelit Hakem Mahkemeleri”, Hukuki Bilgiler Mecmuası C. 1, S. 4, Kanunuevvel/Aralık 1926, s. 189-198. google scholar
  65. Erpelding, Michel: “Appendix:Alphabetical List of the Mixed Arbitral Tribunals and their Members”, The Mixed Arbitral Tribunals 1919-1939 Editör Burkhard Hess, Helene Ruiz Fabri, Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG, Baden, 2023, s. 547-581. google scholar
  66. Esirgen, Seda Örsten: “Lozan’ın Ardından Başlayan Bir Hukuki Mücadele: Karma Hakem Mahkemeleri” Avrasya İncelemeleri Dergisi VIII/ II, 2019, s. 309-338. google scholar
  67. Godefroy, M. Georges: “Recherche du Bois Pour La Construction NavaLe Sous Le Second Empire” RecueiL de L’association des Amis du Vieux Havre No: 29, Imprimerie Micaux S.A., Le Havre, 1972, s. 29-37. google scholar
  68. Hatıralar Cemal Paşa Haz. Alpay Kabacalı, İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2001. google scholar
  69. Les Dernieres Nouvelles de Strasbourg “Les Heritiers d'Abdul-Hamid İntenten un Proces au Gouvernement Syrien”, 27 Ekim 1926, s. 2. google scholar
  70. Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler C. 8, Çev. Seha L. Meray, Yapı Kredi Yayınları, İstanbuL, 2001. google scholar
  71. Lozan Sulh Muahedenamesi: MukaveLât ve Senedât- Saire Ahmed İhsan ve Şürekâsı, İstanbul, 1339 (1923). google scholar
  72. MoreL, Julian: PuLLman, The PuLLman Car Company its Services, Cars and Traditions David&Charles, Londra, 1983. google scholar
  73. Navigazette “L’inauguration du Monument ELeve â La memoire d’Augustin Normand”, No: 1165, 24 Ağustos 1911, s. 6. google scholar
  74. Navigazette “Turquie”, No: 1307, 14 Mayıs 1914, s. 6. google scholar
  75. Navigazette “Turquie”, No: 1308, 21 Mayıs 1914, s. 5. google scholar
  76. Revue Commercial edu Levant “Reglement de Procedure du TribunaL Arbitral Mixte Franco-Turc”, No: 387, YıL: XXXVI, 1 Şubat 1926, s. 41-42. google scholar
  77. https://www.persee.fr/doc/etnor 0014-2158 1980 num 29 3 2467 Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024. google scholar
  78. DâhiLiye Nezâreti İdare Evrakı, (DH.İD.) google scholar
  79. Hariciye Nezâreti İstanbul Murahhaslığı (HR. İM.) google scholar
  80. İrade Dosya Usulü (İ. DUİT) google scholar