KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / 2026 / Sayı: 49

Türkiye’de Erken Cumhuriyet Döneminde Ahlak Eğitiminin İnşası: İkinci Maarif Şûrası’nın (1943) İktidar ve Aydın Söylemlerine Yansıması

The Construction of Moral Education in Early Republican Türkiye: Reflections of the Second Education Council (1943) on the Discourses of Power and Aydıns

Eyüp Cücük(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA)0000-0003-2660-8009
Sayfa
42–66
Yayın Tarihi
2026-06-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan analizler, Türkiye Cumhuriyeti’nin modernleşme sürecinde ahlak eğitiminin laiklik ilkesi doğrultusunda yeniden şekillendirildiğini ve ulus-devlet inşasının temel bileşenlerinden biri olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırma, Erken Cumhuriyet Dönemi’nde iktidarın ahlak eğitimi politikalarını ve uygulamalarını, aydın ve bürokrat söylemlerini ve İkinci Maarif Şûrası’nın bu alandaki yankılarını incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İktidarın öngördüğü “laik ahlak” eğitiminin içeriği ve uygulanma biçimi, toplumun farklı çevreleri tarafından tartışılmış ve eleştirilmiştir. 1943 yılında düzenlenen İkinci Maarif Şûrası, ahlak eğitimi politikalarının belirlenmesinde önemli bir rol oynamıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan analizler, Türkiye Cumhuriyeti’nin modernleşme sürecinde ahlak eğitiminin laiklik ilkesi doğrultusunda yeniden şekillendirildiğini ve ulus-devlet inşasının temel bileşenlerinden biri olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ahlak Eğitimi · Laiklik · İkinci Maarif Şûrası

Özet

Bu araştırma, Erken Cumhuriyet Dönemi’nde iktidarın ahlak eğitimi politikalarını ve uygulamalarını, aydın ve bürokrat söylemlerini ve İkinci Maarif Şûrası’nın bu alandaki yankılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel yaklaşımın benimsendiği bu araştırma, tarihsel doküman incelemesi yöntemine dayalı bir eğitim tarihi araştırması olarak tasarlanmıştır. Türkiye’de ahlakın inşası sürecine ilişkin derinlikli ve çok yönlü bir anlayış geliştirilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın veri kaynağı olarak döneme ilişkin çok sayıda gazete haberi ve dergi yazılarının yanı sıra arşiv belgeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanakları ve İkinci Maarif Şûrası raporu gibi çeşitli dokümanlar belirlenmiştir. Yapılan analizler, Türkiye Cumhuriyeti’nin modernleşme sürecinde ahlak eğitiminin laiklik ilkesi doğrultusunda yeniden şekillendirildiğini ve ulus-devlet inşasının temel bileşenlerinden biri olduğunu göstermektedir. İktidarın öngördüğü “laik ahlak” eğitiminin içeriği ve uygulanma biçimi, toplumun farklı çevreleri tarafından tartışılmış ve eleştirilmiştir. 1943 yılında düzenlenen İkinci Maarif Şûrası, ahlak eğitimi politikalarının belirlenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Araştırma, ahlak eğitiminin sadece pedagojik bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal dönüşüm ve politik sosyalizasyon süreçlerinin bir parçası olarak inşa edildiğini göstermektedir.

Abstract

This research aims to examine the moral education policies and practices of the political power during the Early Republican Period, the discourses of aydıns and bureaucrats, and the repercussions of the Second Education Council in this field. Adopting a qualitative approach, this research is designed as an educational history study based on the historical document analysis method. It seeks to develop a comprehensive and multifaceted understanding of the process through which morality was constructed in Türkiye. Various documents, such as numerous newspaper reports and journal articles related to the period, alongside archival records, the minutes of the Grand National Assembly of Türkiye, and the report of the Second Education Council, were determined as the data sources of the research. The conducted analyses indicate that moral education was reshaped in accordance with the principle of secularism during the modernization process of the Republic of Türkiye and constituted one of the fundamental components of nation-state building. The content and implementation method of the secular morality education envisioned by the political power were debated and criticized by different circles of society. The Second Education Council, held in 1943, played a significant role in determining moral education policies. The research demonstrates that moral education was not merely a pedagogical issue but was also constructed as an integral part of social transformation and political socialization processes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Cücük, E. (2026). Türkiye’de Erken Cumhuriyet Döneminde Ahlak Eğitiminin İnşası: İkinci Maarif Şûrası’nın (1943) İktidar ve Aydın Söylemlerine Yansıması. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Sayı: 49, 42–66. https://doi.org/10.26650/YTA2026-1788790

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (105)

  1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA) [Presidency of The Republic of Türkiye Directorate of State Archives Republican Archives] google scholar
  2. “Ahlak Bozluyor Mu, Düzeliyor Mu?”, Son Posta, February 26, 1936, p. 3. google scholar
  3. “İzmir Maarif Müdürlüğü İsabetli bir karar verdi”, Son Posta, February 25, 1936, p. 5. google scholar
  4. “Maarif Eminleri”, Hakimiyet-i Milliye, July 31, 1930, p. 1 google scholar “Maarif Siyasetimiz”, Akşam, June 3, 1930, p. 1. google scholar
  5. “Talebeyi Eyi Eserler Okumağa Teşvik”, Hakimiyet-i Milliye, March 20, 1931, p. 1. google scholar
  6. Antel, Sadrettin Celal: “Okullarda Ahlak Eğitiminin Gelişmesi”, Tan, March 1, 1943, p. 3. google scholar
  7. Antel, Sadrettin Celal: “Terbiyenin Esasları”, Son Telgraf, No: 51, R. 6 August 1340/H. 4 Muharrem 1343, p. 2. google scholar
  8. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı: “Maarif Şûrası Millî Ahlakımız İçin Işıklar Saçabilir”, Yeni Adam Dergisi, No. 421, January 21, 1943, p. 1. google scholar
  9. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı: “Şûra”, Yeni Adam Dergisi, No. 422, January 28, 1943, p. 2. google scholar
  10. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı: “Buna nasıl ilim? Milli Hayat ve Olayları Karşısında Türk İlim ve Alimlerinin Menfi Durumu”, Yeni Adam Dergisi, No. 424, February 11, 1943, p. 2. google scholar
  11. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı: “Büyük Bir ihtiyaç”, Yeni Adam Dergisi, No. 439, May 27, 1943, p. 2. google scholar
  12. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı: “Laik Terbiyenin Kendisini İstiyoruz”, Yeni Adam, No. 261, 1935, p. 2. google scholar
  13. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı: “Türk Ahlak Gelenekleri”, Yeni Adam Dergisi, No. 434, April 22, 1943, p. 2. google scholar
  14. Berkes, Ahmet Niyazi: “İçtimai Davalarımızda İlmin Rolü: Maarif Şûrası İlmi Hazırlık Noksanlarını Açıkça Belirtmiştir”, Vatan, March 30, 1943, p. 2. google scholar
  15. Berkes, Ahmet Niyazi: “Maarif Şûrası Dolayısıyla Gençlikte Ahlak”, Vatan, February 20, 1943, p. 2. google scholar
  16. Burhan Cahid: “Bugün Toplanan Maarif Şûrası’ndan Memleket Ne Bekliyor?”, Son Posta, February 15, 1943, p. 2. google scholar
  17. Ertem, Sadri: “Maarif Şûrası”, Vakit, February 15, 1943, p. 3. google scholar
  18. Ertez, Hikmet: “Terbiye Sistemimizin Islahı Bir Zarurettir”, Cumhuriyet, February 7, 1938, p. 3 google scholar
  19. Ertuğrul Şevket: “Maarif Şûrası Çalışıyor: Ahlak Encümeninde Münakaşalı Hava Esiyor”, Vatan, February 18, 1943, p. 1-3. google scholar
  20. Fındıkoğlu, Ziyaeddin Fahri: “Bir Ahlak Denemesi”, Yeni Türk Mecmuası, Vol. 4, No. 47, November 1936, İstanbul Devlet Matbaası, pp. 604-605. google scholar
  21. Kısakürek, Necip Fazıl: “Ahlak 3: Sadece Mevzu”, Son Telgraf, January 19, 1943, p. 1. google scholar
  22. Kısakürek, Necip Fazıl: “Davanın Ruhu: Bize Düşen Ahlak Hamlesi”, Son Telgraf, February 2, 1943, p. 1. google scholar
  23. Kısakürek, Necip Fazıl: “Sadece Mevzu”, Son Telgraf, January 17, 1943, p. 1. google scholar
  24. Kısakürek, Necip Fazıl: “Yine Ahlak: Rastgele Misaller”, Son Telgraf, January 23, 1943, p. 1. google scholar
  25. Köni, Yunus Kazım: “Maarif Şûrası’nda Ahlak Meselesi”, Ülkü Dergisi, Vol. 3, No. 36, March 16, 1943, pp. 4-5. google scholar
  26. Mehmet Emin: “İki Kitap Bir Netice,” Hayat Mecmuası, December 20, 1928, pp. 4-6. google scholar
  27. Nadi, Nadir: “Maarif Vekili Vaziyeti Nasıl İzah Ediyor?”, Cumhuriyet, No. 4962, March, 9, 1938, p. 3. google scholar
  28. Mehmet Saffet: “İnkılap Terbiyesi”, Ülkü, Vol. 2, No. 8, September 1933, pp. 105-114. google scholar
  29. Ongun, Cemil Sena: “Ahlâk Davası”, Varlık Dergisi, Vol. 3, No. 233, March 15, 1943, p. 341. google scholar
  30. Safa, Peyami: “Ahlak Komisyonu Raporu”, Tasvir-i Efkâr, February 25, 1943, pp. 1-2. google scholar
  31. Safa, Peyami: “Din Ahlakından Dünya Ahlakına”, Cumhuriyet, February 10, 1938, p. 3. google scholar
  32. Safa, Peyami: “Havada Kalan Şeyler”, Tasvir-i Efkâr, February 24, 1943, pp. 1-2. google scholar
  33. Sönmez, Sabahaddin: “Maarif Şûrası ve Milli Terbiye”, Ulus, February 15, 1943, p. 2. google scholar
  34. Sönmez, Sabahaddin: “Milli Ahlâk Üzerine Çalışmalar”, Ulus, February 19, 1943, p. 2. google scholar
  35. Turan, Kemal: “İkinci Maarif Şûrası”, Ulus, February 16, 1943, pp. 1-4. google scholar
  36. Ülken, Hilmi Ziya: “Maarif Şûrasının Telifçi Havası Nazariyat ve Tatbikat”, Tasvir-i Efkâr, March 25, 1943, p. 2. google scholar
  37. Yalman, Ahmet Emin: “Dil Bir Anlaşma Vasıtası Değil Mi?”, Vatan, February 15, 1943, p. 1-3. google scholar
  38. Yalman, Ahmet Emin: “İdeal Türk Genci: Başvekil ile Maarif Vekilinin Nutuklarında Canlanan Tip”, Vatan, February 16, 1943, p. 1-3. google scholar
  39. Yalman, Ahmet Emin: “Mektepte Ahlak-Memlekette Ahlak”, Vatan, February 17, 1943, p. 1-2. google scholar
  40. Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekilliği, “Talebenin Okul Haricindeki Boş Zamanlarını Ne Yolda Geçirecekleri”, Tebliğler Dergisi, No. 8, March 6, 1939, pp. 34-36. google scholar
  41. TBMM, Zabıt Ceridesi, Vol. 33, 4th Session, 2nd Term, 82nd Meeting, June 25, 1927. google scholar
  42. TBMM, Zabıt Ceridesi, 1st Session, 3rd Term, 64th Meeting, April 22, 1928. google scholar
  43. TBMM, Zabıt Ceridesi, Vol. 19, 3rd Session, 3rd Term, 60th Meeting, May 18, 1930. google scholar
  44. TBMM, Zabıt Ceridesi, Vol. 2, Session F, Term VI, 17th Meeting, May 25, 1939. google scholar
  45. TBMM, Zabıt Ceridesi, Vol. 8, Session F, Term V, 29th Meeting, May 25, 1935. google scholar
  46. Aksakal, İbrahim: “Durkheim’in Ahlak Eğitimi ve İdeal Vatandaş Modeli”, Atatürk University Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, No. 42, 2021, pp. 511-529. google scholar
  47. Althusser, Louis: İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, trans. Y. Alp, M. Özışık, 5th edition, İletişim Publishing, İstanbul, 2002. google scholar
  48. Ata, Bahri: “Marksist Siyaset ile Durkheimci Pedagoji Arasında Bir Türk Aydını: Sadrettin Celâl Antel ve Tarih Öğretimi”, Education & Science, Vol. 39, No. 175, 2014, pp. 247-40. google scholar
  49. Başkaya, Muzaffer: “Atatürk’ün Genç Diplomatı ve Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ndeki İlk Daimî Temsilcisi: Cemal Hüsnü Taray’ın Hayatı ve Diplomatik Faaliyetleri”, Tarih Okulu Dergisi, Vol. 11, No. 34, 2018, pp. 667-685. google scholar
  50. Binbaşıoğlu, Cavid: Öğretmen Yetiştirme Açısından Türkiye’de Eğitim Bilimleri Tarihi Açısından Bir Araştırma, Ministry of National Education Publishing, Ankara, 1995. google scholar
  51. Braun, Virginia; Clarke, Victoria: “Using Thematic Analysis in Psychology”, Qualitative Research in Psychology, Vol 3, No. 1, 2006, pp. 77-101. google scholar
  52. Çalen, Mehmet Kaan: Modern Türk Düşüncesinde Bir Derkenar: Yusuf Akçura ve Ziya Gökalp, Ötüken Press, İstanbul, 2018. google scholar
  53. Doğan, Recai: “Cumhuriyetin İlk Yıllarında Tevhid-i Tedrisat Çerçevesinde Din Eğitim-Öğretimi ve Yapılan Tartışmalar”, Cumhuriyet'in 75. Yılında Türkiye'de Din Eğitimi ve Öğretimi İlmî Toplantısı (İzmir, December 4-6, 1998) Tebliğler, ed. Fahri Unan and Yücel Hacaloğlu, Türk Yurdu Press, Ankara, 1999, pp. 227-288. google scholar
  54. Duman, M. Zeki: “Türkiye’de Dünden Bugüne Aydın ve İktidar”, Journal of Social Sciences, Vol. 11, No. 2, 2018, pp. 59-79. google scholar
  55. Durkheim, Emile: Ahlak Eğitimi, trans. Hüseyin Portakal, Cem Publishing, İstanbul, 2016. google scholar
  56. Dursun, Tahir: Esat Sagay'ın Eğitim Alanında Yaptığı Çalışmalar, Unpublished Master’s Thesis, Bilecik Şeyh Edebali University, Bilecik, 2022. google scholar
  57. Ersoy, Adem: İkinci Maarif Şurası'nda Alınan Kararlar ve Dönemin Aydınlarının Görüşleri, Unpublished Master’s Thesis, Marmara University Graduate Studies in Social Sciences, İstanbul, 2007. google scholar
  58. Fortna, Benjamin C.: “Islamic Morality in Late Ottoman ‘Secular’ Schools”, International Journal of Middle East Studies, Vol. 32, No. 3, 2000, pp. 369-393. google scholar
  59. Fortna, Benjamin C.: Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemlerinde Okumayı Öğrenmek, trans. Mehmet Beşikçi, Koç University Publishing, İstanbul, 2013. google scholar
  60. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları–Recent Period Turkish Studies, (49): 41–65 63 google scholar
  61. Fortna, Benjamin C: Mekteb-i Hümayûn: Osmanlı İmparatorluğu'nun Son Döneminde İslâm, Devlet ve Eğitim, trans. Pelin Siral, İletişim Publishing, İstanbul, 2005. google scholar
  62. Foucault, Michel: Entelektüelin Siyasi İşlevi, trans. I. Ergüden et al., Ayrıntı Publishing, İstanbul, 2005. google scholar
  63. Gramsci, Antonio: Aydınlar ve Toplum, trans. V. Günyol et al., Alan Publishing, İstanbul, 1985. google scholar
  64. Gül, Osman Kubilay: “Maarif Kongresi, Heyet-i İlmiyeler ve Uluslararası Ortaöğretim Öğretmenleri Kongresi Üzerine Bir Değerlendirme”, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 10, No. 19, 2018, pp. 509-523. google scholar
  65. Gündüz, Mustafa: “Eğitim ve Siyaset”, Toplumsal Siyaset, ed. Ayşegül Yaraman, Kinem Tokdemir, Sarmal Publishing, İstanbul, 2024, pp. 145-170. google scholar
  66. Gündüz, Mustafa: Maariften Eğitime, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Eğitim Düşüncesinde Dönüşüm, Doğu-Batı Publishing, Ankara, 2016. google scholar
  67. İbrahim Hilmi: Malumat-ı Ahlakiye ve Medeniye, İbrahim Hilmi Matbaası/Press, İstanbul, 1918. google scholar
  68. Kanbolat, Erkan: “Cumhuriyet Dönemi Eğitim Kurumlarında Laikleşme Süreci ve Ahlak Eğitimine Dair Tartışmalar”, Kastamonu Eğitim Dergisi, Vol. 26, No. 3, 2018, pp. 985-994. google scholar
  69. Kanbolat, Erkan: Harf Devriminden Köy Enstitülerine Türkiye İlköğretim (1928-1940), Unpublished Dissertation, İstanbul University Institute of Ataturk's Principles and Revolution History, İstanbul, 2015. google scholar
  70. Kapluhan, Erol: “1921 Maarif Kongresi’nin Türk Eğitim Tarihindeki Yeri ve Önemi”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 4, No. 8, 2014, pp. 123-134. google scholar
  71. Karakaş, Ömer: Atatürk ve İnönü’nün İki Millî Eğitim Bakanı (Saffet Arıkan ve Hasan Ali Yücel) Döneminde Kültür Siyaseti (1935–1946), Unpublished Dissertation, Ege University Graduate Studies in Social Sciences, İzmir, 2006. google scholar
  72. Kaya, Umut: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Osmanlı’da Ahlak Eğitimi, Değerler Eğitim Merkezi Publishing, İstanbul, 2013. google scholar
  73. Kenan, Seyfi: “Türk Eğitim Düşüncesi ve Deneyiminin Dönüm Noktaları Üzerine Bir Çözümleme”, The Journal of Ottoman Studies, Vol. 41, No. 41, 2013, pp. 1-31. google scholar
  74. Kesgin, Safiye: “Cumhuriyet Dönemi Örgün Eğitim Kurumlarında Ahlak Eğitimi”, Ankara University İlahiyat Fakültesi Dergisi, Vol. 52, No. 1, 2011, pp. 209-238. google scholar
  75. Kılıç, Fahri: “Maarif Vekili Mustafa Necati Bey’in Yeni Türk Alfabesinin Öğretilmesi İçin Yürüttüğü Faaliyetler”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları-Recent Period Turkish Studies, Vol. 39, 2021, pp. 135-155. google scholar
  76. Kumbalı, Serhat: Temel, Mehmet: “Economy and Moral Education in Early Republican Period of Turkey”, European Scientific Journal, Special Edition-August, 2016, pp. 180-198. google scholar
  77. Kumbalı, Serhat: Modern Türkiye'nin İnşasında Ahlak Eğitimi: 1943 İkinci Maarif Şûrası, Unpublished Master’s Thesis, Muğla Sıtkı Koçman University Graduate Studies in Social Sciences, Muğla, 2016. google scholar
  78. Kuşci, Ahmet: “Türk Maarif Şûrâlarının Ulusal Basına Yansımaları (1939-1943)”, FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Science, Vol. 19, 2022, pp. 1-19. google scholar
  79. Mardin, Şerif: “Tanzimat ve Aydınlar”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, İletişim Publishing, İstanbul, 1985, pp. 46-54. google scholar
  80. Mardin, Şerif: “Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez-Çevre İlişkileri”, Türkiye’de Toplum ve Siyaset (Makaleler 1), 11th Edition, İletişim Publishing, İstanbul, 2003, pp. 35-77. google scholar
  81. Mustafa, Süheyla Nil: “Immorals” in Ottoman Society: Genealogy of the Ottoman Morality Discourse in Late Nineteenth-Century”, Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. 6, No. 6, 2022, pp. 1-25. google scholar
  82. Oğuz, Çiğdem: Osmanlı'da Ahlak Buhranı -Birinci Dünya Savaşı’nda Toplum, Siyaset ve Toplumsal Cinsiyet, trans. Ertan Akkaş, Fol Kitap Publishing, Ankara, 2023. google scholar
  83. Orhan Fuad: Malûmât-ı Vataniye ve Musâhabât-ı Ahlâkiye: Dördüncü Sınıf, Kanâat Kitabhânesi, İstanbul, 1928. google scholar
  84. Orun, Özkan; Yuca, İrşad Sami: “Abidin Özmen’in Maarif Vekilliği ve Faaliyetleri (1934-1935)”, Tarih ve Gelecek Dergisi, Vol. 8, No. 4, 2022, pp. 1060-1078. google scholar
  85. Sarıhan, Zeki: 1921 Maarif Kongresi, 2nd edition, Tarihçi Kitapevi Publishing, İstanbul, 2019. google scholar
  86. Shils, Edward: “The Intellectuals and the Powers: Some Perspectives for Comparative Analysis”, Comparative Studies in Society and History, Vol. 1, no. 1, 1958, pp. 5-22. google scholar
  87. Somel, Selçuk Akşin: Osmanlı’da Eğitimin Modernleşmesi (1839-1908): İslâmlaşma, Otokrasi ve Disiplin, trans. Osman Yener, 2nd edition, İletişim Publishing, İstanbul, 2015. google scholar
  88. Şen, Serkan; Akbaba Altun, Sadegül: “Dönemin Ruhunun Türk Milli Eğitim Şûralarına (1939-2014) Etkileri: Hermenötik Bir Analiz” MAUN Journal of Education, Vol. 2, No. 1, 2022, pp. 23-45. google scholar
  89. Taşkıran, Tezer: Türk Ahlakının İlkeleri (İlkokulların IV. ve V. Sınıfları Yurt Bilgisi kitaplarına ek olarak), Maarif Vekaleti Maarif Matbaası Press, İstanbul, 1943. google scholar
  90. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları–Recent Period Turkish Studies, (49): 41–65 64 google scholar
  91. The Construction of Moral Education in Early Republican Türkiye: Reflections of the Second Education… Cücük, 2026 google scholar
  92. Taşkıran, Tezer: Türk Ahlakının İlkeleri (Orta okulların II. ve III. Sınıfları Yurt Bilgisi kitaplarına ek olarak), Maarif Vekaleti Maarif Matbaası Press, İstanbul, 1943. google scholar
  93. Üstel, Füsun: Makbul Vatandaş’ın Peşinde, II. Meşrutiyet'ten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi, 7th Edition, İletişim Publishing, İstanbul, 2016. google scholar
  94. Yinilmez Akagündüz, Seval: “Cumhuriyet’in İlk Yıllarından Günümüze Ders Kitaplarında Ahlak Eğitimi”, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, Vol. 13, No. 26, Fall 2017, pp. 149-180. google scholar
  95. Yinilmez Akagündüz, Seval: Ahlaklı Yurttaş: Cumhuriyet’in İlk Yıllarından Günümüze Ders Kitaplarında Ahlak Eğitimi, Yeni İnsan Publishing, İstanbul, 2021. google scholar
  96. “Gaste Arşivi'ne Hoşgeldiniz!”, (Online), https:https://www.gastearsivi.com/, March 9, 2025. google scholar
  97. Bilgi, Nejdet: “İbrahim Süreyya Yiğit (1880-1952)”, Atatürk Encyclopedia, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı Publishing, Ankara, 1920, (Online), https://www.ataturkansiklopedisi.gov.tr, January 31, 2025. google scholar
  98. Kaya, M. Cüneyt: “Erişirgil, Mehmet Emin (1891-1965)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Encyclopedia, Vol. Ek-1, Ankara, 2020, pp. 416-417, (Online), https://islamansiklopedisi.org.tr/erisirgil-mehmet-emin, January 31, 2025. google scholar
  99. Metin Celal: “İlk Kültür Bakanı kimdi?”, August 18, 2021, (Online), https://https://www.edebiyathaber.net/ilk-kultur-bakani-kimdi-metin-celal/, January 31, 2025. google scholar
  100. Şentürk, Ayşegül: “Maarif Eminliği (1926-1931)”, Türk Maarif Ansiklopedisi, Türkiye Maarif Vakfı - TÜBA Yayınları, Ankara, 2022, (Online), https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/maarif-eminligi, 31.01.2025. google scholar
  101. TBMM: “Zabıt Ceridesi / Tutanak Dergisi”, (Online), https://https://www.tbmm.gov.tr/kutuphane-tutanaklara-erisim, January 28, 2025. google scholar
  102. Turan, Resul: “Kılıçzâde Hakkı (1872-1960)”, Atatürk Encyclopedia, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, Ankara, 1920, (Online), https://www.ataturkansiklopedisi.gov.tr, January 31, 2025. google scholar
  103. Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekilliği: İkinci Maarif Şûrası: Çalışma Programı, Raporlar, Konuşmalar, Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekilliği, Ankara, 1943, (Online), https://ttkb.meb.gov.tr/dosyalar/suralar/dokumanlar/2_sura.pdf, February 10, 2025. google scholar
  104. Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı: Geçmişten Günümüze Millî Eğitim Şûraları, (Online), https://ttkb.meb.gov.tr/www/gecmisten-gunumuze-mill-egitim-sralari/icerik/328, January 28, 2025. google scholar
  105. Ünal, Yenal: “Maarif Vekâleti”, Atatürk Encyclopedia, Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, Ankara, 1920, (Online), https://https://www.ataturkansiklopedisi.gov.tr, January 31, 2025. google scholar