KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Sayı: 22

Türk Kültürüne Uyarlanmış Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Siyasal Katılım Üzerindeki Etkisi

The Effect of Five Factor Personality Traits Adapted to Turkish Culture on Political Participation

Merve Başarici(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0009-0008-8151-6880
Sayfa
93–112
Yayın Tarihi
2026-05-20
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen veriler doğrultusunda yapılan istatistiksel analizler, kişilik özelliklerinin alt boyutları olan “dışadönüklük”, “gelişime açıklık”, “duygusal tutarsızlık” ve “olumsuz değerlik” değişkenlerinin, siyasal katılım üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kişilik, bireylerin düşünce, duygu ve davranışlarını belirleyen sürekli ve tutarlı özellikler bütünüdür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu özellikler, bireylerin siyasi tutum ve davranışlarını da etkilemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen veriler doğrultusunda yapılan istatistiksel analizler, kişilik özelliklerinin alt boyutları olan “dışadönüklük”, “gelişime açıklık”, “duygusal tutarsızlık” ve “olumsuz değerlik” değişkenlerinin, siyasal katılım üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kişilik · Siyaset · Kişilik Özellikleri

Özet

Kişilik, bireylerin düşünce, duygu ve davranışlarını belirleyen sürekli ve tutarlı özellikler bütünüdür. Bu özellikler, bireylerin siyasi tutum ve davranışlarını da etkilemektedir. Bu çalışmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ile siyasal katılım düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma kapsamında, İstanbul’da çeşitli devlet ve vakıf üniversitelerinde öğrenim görmekte olan toplam 394 öğrenciye iki ölçek üzerinden anket uygulanmıştır. Veri toplama süreci, nitelikli geri dönüş oranı sağlamak amacıyla yüz yüze mülakat yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara uygulanan ölçekler Türk Kültüründe Geliştirilmiş Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği ile Siyasal Katılım Ölçeğidir. Elde edilen veriler doğrultusunda yapılan istatistiksel analizler, kişilik özelliklerinin alt boyutları olan “dışadönüklük”, “gelişime açıklık”, “duygusal tutarsızlık” ve “olumsuz değerlik” değişkenlerinin, siyasal katılım üzerinde anlamlı etkiler oluşturduğunu ortaya koymuştur. Özellikle dışadönüklük ve gelişime açıklık özellikleri, siyasal katılımı artıran en önemli faktörler olarak öne çıkmaktadır. Buna karşın kişilik özelliklerinin “uyumluluk” alt boyutunun siyasal katılım üzerinde herhangi bir etkisi görülmemiştir. Öte yandan, kişilik özelliklerinin “sorumluluk” alt boyutunun siyasal katılım üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgular, siyasal davranışların yalnızca sosyo-politik bağlamla değil, bireysel psikolojik faktörlerle de şekillendiğini ortaya koyarak, siyasal katılımı açıklamaya yönelik bütüncül yaklaşımların gerekliliğine işaret etmektedir.

Abstract

Personality is a set of consistent and enduring characteristics that determine individuals' thoughts, feelings, and behaviors. These characteristics also influence individuals' political attitudes and behaviors. The main objective of this study is to examine the relationship between university students' personality traits and their levels of political participation. Within the scope of the research, a survey was administered to a total of 394 students studying at various state and foundation universities in Istanbul using two scales. The data collection process was conducted through face-to-face interviews in order to ensure a qualified response rate. The scales applied to the participants were the Basic Personality Traits Scale Developed in Turkish Culture and the Political Participation Scale. Statistical analyses conducted based on the data obtained revealed that the sub-dimensions of personality traits, namely “extraversion,” “openness to development,” “emotional instability,” and “negative value,” have a significant effect on political participation. In particular, extraversion and openness to experience emerged as the most important factors increasing political participation. On the other hand, the “agreeableness” sub-dimension of personality traits was found to have no effect on political participation. On the other hand, it was concluded that the “responsibility” sub-dimension of personality traits has a negative effect on political participation. The findings reveal that political behavior is shaped not only by the socio-political context but also by individual psychological factors, pointing to the need for comprehensive approaches to explaining political participation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Başarici, M. (2026). Türk Kültürüne Uyarlanmış Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Siyasal Katılım Üzerindeki Etkisi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 22, 93–112. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.12.22.170

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Adorno, Theodor W., Else Frenkel-Brunswik, Daniel J. Levinson ve R. Nevitt Sanford. The Authoritarian Personality. New York: Harper and Row, 1950.
  2. Bekkers, Rene. “Participation in Voluntary Associations: Relations with Resources, Personality, and Political Values.” Political Psychology 26 (2005): 439–454.
  3. Bizer, George Y., Jon A. Krosnick, Richard E. Petty, David D. Rucker ve Spencer C. Wheeler. “Need for Cognition and Need to Evaluate in the 1998 National Election Survey Pilot Study.” NES Pilot Study Report, sayı nes008997 (2000).
  4. Campbell, Angus, Philip E. Converse, Warren E. Miller ve Donald E. Stokes. The American Voter. Chicago: University of Chicago Press, 1960.
  5. Caprara, Gian V., Claudio Barbaranelli ve Philip G. Zimbardo. “Personality Profiles and Political Parties.” Political Psychology 20, no. 1 (1999): 175–197.
  6. Cevahir, Egemen. SPSS ile Nicel Veri Analizi Rehberi. İstanbul: Kibele Yayınları, 2020.
  7. Cottam, Martha L., Elena Mastors, Thomas Preston ve Beth Dietz. Siyaset Psikolojisine Giriş. Cev. Mustafa Şenol. İstanbul: Eksi Kitaplar, 2017. Dinc, E., and M. Kece. “Demokratik Katılım Olceğinin Geliştirilmesi: Gecerlik ve Guvenirlik Calışması.” Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 35, no. 1 (2015): 177–207.
  8. Duriez, Bart ve Bart Soenens. “Personality, Identity Styles, and Religiosity: An Integrative Study Among Late and Middle Adolescents.” Journal of Adolescence 29, no. 1 (2006): 119–135. https://doi. org/10.1016/j.adolescence.2004.11.007.
  9. Feist, Jesse ve Gregory J. Feist. Theories of Personality. 6.baskı. New York: McGraw-Hill, 2006. Field, Andy. Discovering Statistics Using SPSS. 3.baskı. London: Sage, 2009.
  10. Freud, Sigmund. Civilization and Its Discontents. Translated by James Strachey. London: Hogarth Press, 1930.
  11. Furnham, Adrian ve Mark Fenton-O’Creevy. “Personality and Political Orientation.” Personality and Individual Differences 129 (2018): 88–91. https://doi.org/10.1016/j.paid.2018.03.020.
  12. Gallego, Aina ve Dirk Oberski. “Personality and Political Participation: The Mediation Hypothesis.” Political Behavior 34, no. 3 (2012): 425–451. https://doi.org/10.1007/s11109-011-9168-7.
  13. Gencoz, Tulin ve Oznur Oncul. “Examination of Personality Characteristics in a Turkish Sample: Development of Basic Personality Traits Inventory.” The Journal of General Psychology 139, sayı 3 (2012): 194–216. https://doi.org/10.1080/00221309.2012.681163.
  14. Gerber, Alan S., Gregory A. Huber, David Doherty ve Conor M. Dowling. “The Big Five Personality Traits in the Political Arena.” Annual Review of Political Science 14 (2011): 265–287. https:// doi.org/10.1146/annurev-polisci-051010-111659.
  15. Gerber, Alan S., Gregory A. Huber, David Doherty, Conor M. Dowling ve Shang E. Ha. “Personality and Political Attitudes: Relationships Across Issue Domains and Political Contexts.” American Political Science Review 104, no. 1 (2010): 111–133. https://doi.org/10.1017/S00030554100000131.
  16. Gerber, Alan S., Gregory A. Huber, David Doherty, Conor M. Dowling ve Shang E. Ha. “Personality Traits and Participation in Political Processes.” The Journal of Politics 73, no. 3 (2011): 692– 706. https://doi.org/10.1017/S0022381611000399.
  17. Graziano, William G. ve Richard M. Tobin. “Agreeableness: Dimension of Personality or Social Desirability Artifact?” Journal of Personality 70 (2002): 695–727.
  18. Ha, Seung-Jin, Sunghee Kim ve Sangjoon Jo. “Personality Traits and Political Participation: Evidence from South Korea.” Political Psychology 34, sayı 4 (2013): 511–522.
  19. Karagoz, Yalcın. SPSS 23 ve AMOS 23 Uygulamalı İstatistiksel Analizler. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2016.
  20. Lasswell, Harold D. Psychopathology and Politics. Chicago: University of Chicago Press, 1930.
  21. Lasswell, Harold D. Power and Personality. New York: W. W. Norton & Company, 1948.
  22. McCrae, Robert R. ve Paul T. Costa. “The Five-Factor Theory of Personality.” Handbook of Personality: Theory and Research içinde. Ed. Oliver P. John, Richard W. Robins ve Lawrence A. Pervin. New York: Guilford Press, 2008. 159–181.
  23. McCrae, Robert R., and Paul T. Costa. Personality in Adulthood: A Five-Factor Theory Perspective. 2.baskı. New York: The Guilford Press, 2003.
  24. Mondak, Jeffery J. Personality and the Foundations of Political Behavior. Cambridge: Cambridge University Press, 2010. https://doi.org/10.1017/CBO9780511761512.
  25. Mondak, Jeffery J. ve Karen D. Halperin. “A Framework for the Study of Personality and Political Behaviour.” British Journal of Political Science 38, no. 2 (2008): 335–362. https://doi.org/10.1017/S0007123408000173. Mondak, Jeffery J., Matthew V. Hibbing, Damarys Canache, Mitchell A. Seligson ve Mary R. Anderson. “Personality and Civic Engagement: An Integrative Framework for the Study of Trait Effects on Political Behavior.” American Political Science Review 104, no. 1 (2010): 85–110. https:// doi.org/10.1017/S0003055409990359.
  26. Riemann, Reinhard, Alois Angleitner ve Jan Strelau. “Genetic and Environmental Influences on Personality: A Study of Twins Reared Together Using the Self- and Peer-Report NEO-FFI Scales.” Journal of Personality 65, no. 3 (1997): 449–475. https://doi. org/10.1111/j.1467-6494.1997.tb00324.x.
  27. Roberts, M.J.D., R. Connolly, J. Conley, ve J. Miller. “Digital Citizenship and the Big Five Personality Traits.” Informatics 10, no. 3 (2023): 58. https://doi.org/10.3390/informatics10030058. Schultz, Duane P. Theories of Personality. Monterey, CA: Brooks/Cole Publishing Company, 1981.
  28. Strauss, John P., Mary L. Connerley ve Paula A. Ammermann. “The ‘Threat Hypothesis,’ Personality, and Attitudes Toward Diversity.” Journal of Applied Behavioral Science 39, no. 1 (2003): 32–52. https://doi.org/10.1177/0021886303039001002.
  29. Vecchione, Michele ve Gian Vittorio Caprara. “Personality Determinants of Political Participation: The Contribution of Traits and Self-Efficacy Beliefs.” Personality and Individual Differences 46, no. 4 (2009): 487–492. https://doi.org/10.1016/j.paid.2008.11.021.
  30. Yavuz, Selahattin. “Hataları Ardışık Bağımlı (Otokorelasyonlu) Olan Regresyon Modellerinin Tahmin Edilmesi.” Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 23, no. 3 (2009): 123–138.
  31. Winter, David G. “Personality and Political Behavior.” Oxford Handbook of Political Psychology icinde. Ed. David O. Sears, Leonie Huddy ve Robert Jervis. Oxford: Oxford University Press, 2003. 110–145.