KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ziraat Mühendisliği / 2026 / Sayı: 383

Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları

Plastic Use and Microplastic Pollution in Strawberry Cultivation: Producer Perceptions and Attitudes

F. İlknur Ünüvar(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIM EKONOMİSİ BÖLÜMÜ)0000-0001-5371-8604
Muhittin Onur Akça(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ)0000-0003-4540-9371
Oğuz Turgay(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME BÖLÜMÜ)0000-0002-6715-2805
Sayfa
18–29
Yayın Tarihi
2026-06-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, üreticilerin genel çevre bilincinin nispeten yüksek olmasına karşın, mikroplastiklere dair bilgi düzeylerinin oldukça sınırlı olduğunu göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarımda plastik kullanımının artması, toprak ekosistemlerinde mikroplastik (MP) kirliliği konusunda ciddi endişelere yol açmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, Türkiye’nin yoğun örtü altı üretim bölgelerinden biri olan Mersin ili Anamur ve Bozyazı ilçesinde üreticilerin toprak mikroplastik kirliliğine yönelik bilgi, algı ve tutumlarını belirlemek için yürütülmüştür. 2022 yılında 37 çilek ve muz üreticisiyle yüz yüze anketler yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, üreticilerin genel çevre bilincinin nispeten yüksek olmasına karşın, mikroplastiklere dair bilgi düzeylerinin oldukça sınırlı olduğunu göstermiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Mikroplastikler · Üretici Algısı · Toprak Kirliliği

Özet

Tarımda plastik kullanımının artması, toprak ekosistemlerinde mikroplastik (MP) kirliliği konusunda ciddi endişelere yol açmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’nin yoğun örtü altı üretim bölgelerinden biri olan Mersin ili Anamur ve Bozyazı ilçesinde üreticilerin toprak mikroplastik kirliliğine yönelik bilgi, algı ve tutumlarını belirlemek için yürütülmüştür. 2022 yılında 37 çilek ve muz üreticisiyle yüz yüze anketler yapılmıştır. Bulgular, üreticilerin genel çevre bilincinin nispeten yüksek olmasına karşın, mikroplastiklere dair bilgi düzeylerinin oldukça sınırlı olduğunu göstermiştir. Anket sonuçlarına göre üreticilerin %70.3’ünün mikroplastikler hakkında hiçbir fikri olmadığı belirlenmiştir. Buna rağmen, çevresel zararların azaltılmasının gerekliliği konusunda ortak görüşe sahip oldukları, eğitim (%83.8) ve teşviklerin (%70.3) bu konuda etkili araçlar olduğu tespit edilmiştir. Atık plastiklerin açıkta yakılması (%10.8) ve araziye bırakılması (%5.4) gibi yanlış yönetim uygulamaları, potansiyel mikroplastik kirliliği kaynaklarını ortaya koymaktadır. Eğitim düzeyi ile çevresel davranışlar arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, tarımda plastik kullanımına bağlı çevresel risklerin azaltılması için farkındalık kampanyaları, sürdürülebilir atık yönetimi stratejileri ve politika müdahalelerinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de toprakta mikroplastik farkındalığını üretici düzeyinde ele alan ilk saha araştırmalarından biri olup, yerel ve ulusal düzeyde mikroplastik kirliliği ile mücadele stratejilerine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Ancak çalışma sınırlı sayıda üreticiyle yürütülmüş bir araştırmadır. Sonuçlar genellenebilir nitelikte olmayıp, üretici eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract

The increasing use of plastics in agriculture has raised serious concerns about microplastic (MP) pollution in soil ecosystems. This study aimed to determine the knowledge, perceptions, and attitudes of producers regarding soil microplastic pollution in the Anamur and Bozyazı districts of Mersin province, two of the most intensive protected cultivation (greenhouse) regions in Türkiye. In 2022, face-to-face surveys were conducted with 37 strawberry and banana producers. The findings revealed that although the producers demonstrated relatively high levels of general environmental awareness, their knowledge of microplastics was quite limited. According to the survey results, 70.3% of the producers had no knowledge of microplastics. Nevertheless, there was a strong consensus on the need to reduce environmental damage, and education (83.8%) and incentives (70.3%) were identified as effective tools to achieve this goal. Improper waste management practices, such as open burning of waste plastics (10.8%) and leaving them on agricultural land (5.4%), were identified as potential sources of microplastic pollution. Statistically significant relationships were found between education level and environmentally responsible behaviors. The findings highlight the need for awareness campaigns, sustainable waste management strategies, and policy interventions to mitigate the environmental risks associated with plastic use in agriculture. This study represents one of the first field-based investigations in Türkiye to address soil microplastic awareness at the producer level and aims to contribute to local and national strategies to combat microplastic pollution. However, the study was conducted with a limited number of producers; therefore, the results are not generalizable but rather intended to reveal prevailing producer trends

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ünüvar, F. İ., Akça, M. O., Turgay, O. (2026). Çilek Yetiştiriciliğinde Plastik Kullanımı ve Mikroplastik Kirliliği: Üretici Algı ve Tutumları. Ziraat Mühendisliği, Sayı: 383, 18–29. https://doi.org/10.33724/zm.1817088

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Akca, M. O., Gündoğdu, S., Akca, H., Delialioğlu, R. A., Aksit, C., Turgay, O. C., & Harada, N. (2024). An evaluation on microplastic accumulations in Turkish soils under different land uses. Science of the Total Environment, 911, 168609. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.168609
  2. Bai, H., Yang, Y., & Huang, Y. (2024). Distribution of microplastics and their effects on nutrient absorption in strawberry plants. Scientia Horticulturae, 332, 113214. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2024.113214
  3. Bai, Y., He, X., Song, Y., He, W., Chen, Y., Zhao, M., & Bai, W. (2025). New insights from correlation analysis of microplastics on strawberry surfaces with microplastics in air and pesticides. Journal of Hazardous Materials. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2025.138676
  4. Bouaicha, O., Tiziani, R., Maver, M., Lucini, L., Miras-Moreno, B., Zhang, L., & Mimmo, T. (2022). Plant species-specific impact of polyethylene microspheres on seedling growth and the metabolome. Science of the Total Environment, 840, 156678. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.156678
  5. Che, Y., Li, W., Shang, Z., Liu, C., & Yang, K. (2014). Residential preferences for river network improvement: An exploration of choice experiments in Zhujiajiao, Shanghai, China. Environmental Management, 54, 517–530. https://doi.org/10.1007/s00267-014-0309-4
  6. Cottom, J. W., Cook, E., & Velis, C. A. (2024). A local-to-global emissions inventory of macroplastic pollution. Nature, 633(8028), 101–108. https://doi.org/10.1038/s41586-024-07061-y
  7. Deng, L., Cai, L., Sun, F., Li, G., & Che, Y. (2020). Public attitudes towards microplastics: Perceptions, behaviors and policy implications. Resources, Conservation and Recycling, 163, 105096. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2020.105096
  8. Dowarah, K., Duarah, H., & Devipriya, S. P. (2022). A preliminary survey to assess the awareness, attitudes/behaviours, and opinions pertaining to plastic and microplastic pollution among students in India. Marine Policy, 144, 105220. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2022.105220
  9. Geyer, R., Jambeck, J., & Law, L. K. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), e1700782. https://doi.org/10.1126/sciadv.1700782
  10. Goldberger, J., & Lyons, C. (2017). Use of plastic mulch films in U.S. Strawberry production. Results from a multi-state survey about U.S. Strawberry growers’ perceptions and experiences of plastic mulch films. https://ag.tennessee.edu/biodegradablemulch/Documents/Strawberry_Grower_Survey_Summary_Report-February2017.pdf
  11. Goldberger, J. R., DeVetter, L. W., & Dentzman, K. E. (2019). Polyethylene and biodegradable plastic mulches for strawberry production in the United States: Experiences and opinions of growers in three regions. HortTechnology, 29(5), 619–628. https://doi.org/10.21273/HORTTECH04360-19
  12. Helmberger, M. S., Tiemann, L. K., & Grieshop, M. J. (2020). Towards an ecology of soil microplastics. Functional Ecology, 34, 550–560. https://doi.org/10.1111/1365-2435.13403
  13. Huang, Y., Qing, X., Wang, W., Han, G., & Wang, J. (2020). Mini-review on current studies of airborne microplastics: Analytical methods, occurrence, sources, fate and potential risk to human beings. TrAC Trends in Analytical Chemistry, 125, 115821. https://doi.org/10.1016/j.trac.2020.115821
  14. Kaya, A., Bostan Budak, D. (2022). Hatay ilinde üreticilerin biyoyakıt, tarımsal atık ve çevre hakkındaki düşüncelerinin değerlendirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 27(3): 413-423. DOI:10.37908/mkutbd.1109445
  15. King, C. D., Stephens, C. G., Lynch, J. P., & Jordan, S. N. (2023). Farmers’ attitudes towards agricultural plastics – Management and disposal, awareness and perceptions of the environmental impacts. Science of the Total Environment, 864, 160955. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2022.160955
  16. Lahive, E., Walton, A., Horton, A. A., Spurgeon, D. J., & Svendsen, C. (2019). Microplastic particles reduce reproduction in the terrestrial worm Enchytraeus crypticus in a soil exposure. Environmental Pollution, 255, 113174. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2019.113174
  17. Liu, E. K., He, W. Q., & Yan, C. R. (2014). ‘White revolution’ to ‘white pollution’—Agricultural plastic film mulch in China. Environmental Research Letters, 9(9), 091001. https://doi.org/10.1088/1748-9326/9/9/091001
  18. Miguel, I., Santos, A., Venâncio, C., & Oliveira, M. (2024). Knowledge, concerns and attitudes towards plastic pollution: An empirical study of public perceptions in Portugal. Science of the Total Environment, 906, 167784. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.167784
  19. Mormile, P., Stahl, N., & Malinconico, M. (2017). The world of plasticulture. In M. Malinconico (Ed.), Soil degradable bioplastics for a sustainable modern agriculture (pp. 1–21). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-66796-2_1
  20. Moore, J., & Wszelaki, A. (2016). Plastic mulch in fruit and vegetable production: Challenges for disposal (FA-2016). Washington State University Extension.
  21. Nizzetto, L., Futter, M., & Langaas, S. (2016). Are agricultural soils dumps for microplastics of urban origin? Environmental Science & Technology, 50(20), 10777–10779. https://doi.org/10.1021/acs.est.6b04140
  22. Rodriguez-Seijo, A., & Pereira, R. (2019). Microplastics in agricultural soils: Are they a real environmental hazard? In Bioremediation of agricultural soils (pp. 75–96). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-23400-1_4
  23. Tapkı, N., Öztornacı, B., & Davran, M. K. (2021). Tarımsal çevre kirliliği açısından üreticilerin bilinç düzeyi: Doğu Akdeniz bölgesi örneği. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 5(3), 641–651.
  24. TÜİK, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Bitkisel üretim istatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr (Erişim tarihi: 13 Şubat 2026)
  25. Unuvar, F. I., & Dellal, I. (2022). Evaluation of agricultural policies implemented with respect to less favoured areas: Evidence from Turkey. Emirates Journal of Food and Agriculture, 34(4). https://doi.org/10.9755/ejfa.2022.v34.i4.2831
  26. Yang, L., Zhang, Y., Kang, S., Wang, Z., & Wu, C. (2021). Microplastics in freshwater sediment: A review on methods, occurrence, and sources. Science of the Total Environment, 754, 141948. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.141948
  27. Yüzbaşıoğlu, R. (2020). Üreticilerin gübre kullanımında çevre bilinci: Tokat merkez ilçe örneği. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 8(1), 85–91. https://doi.org/10.24925/turjaf.v8i1.85-91.3117