Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, önerilen bulanık çok kriterli karar verme çerçevesinin, alternatif dağıtım merkezlerinin daha sistematik, sağlam ve şeffaf bir şekilde değerlendirilmesini sağladığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Özellikle büyük depremler, ulaşım altyapısı ve koordinasyon mekanizmalarındaki eksiklikleri ortaya çıkararak insani yardım operasyonlarının etkinliğini önemli ölçüde kısıtlamaktadır. Karayolları, demiryolları ve havaalanları Zarar gördüğünde, afet lojistiği daha da zorlaşmaktadır. Bu gibi durumlarda, havaalanları hava yoluyla insani yardım dağıtımı için stratejik bir merkez rolü oynamaktadır. Bununla birlikte, önceden planlanmış ve kriterlere dayalı olarak havaalanı seçiminin yapılmaması, altyapısal ve çevresel sınırlamalar nedeniyle verimsiz kaynak kullanımına, operasyonel darboğazlara ve yapılacak müdahalelerde gecikmelere yol açabilmektedir. Bu yüzden bu çalışmada, afet sonrasında hava yoluyla teslim edilmesi planlanan insani yardım malzemeleri için dağıtım merkezi olarak hizmet verecek havaalanı seçimi yapılmıştır. Havaalanı seçim sürecinde belirsizlik ve değişkenlik altında aday havaalanlarını değerlendirildiği için entegre Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (PFAHP) ve İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Sıralama Tercihi için Pisagor Bulanık Tekniği (PFTOPSIS) yöntemleri uygulanmıştır. Bulgular, önerilen bulanık çok kriterli karar verme çerçevesinin, alternatif dağıtım merkezlerinin daha sistematik, sağlam ve şeffaf bir şekilde değerlendirilmesini sağladığını göstermektedir. Sonuçların istikrarını ve güvenilirliğini değerlendirmek için bir duyarlılık analizi yapılmıştır. Bu çalışma havaalanı tabanlı afet lojistik planlaması için yapılandırılmış bir metodoloji sunarak, yüksek belirsizlik ve yüksek etkili afet senaryolarında karar verme kalitesini artırarak afet yönetimi literatürüne katkıda bulunmaktadır.
Abstract
Large-scale earthquakes, in particular, reveal critical vulnerabilities in transportation infrastructure and coordination mechanisms, significantly constraining the effectiveness of humanitarian response operations. When highways, railways, and airports are disrupted, disaster logistics becomes even more challenging. In such circumstances, airports play a strategic role as hubs for air based humanitarian aid distribution. However, the absence of a structured and criteria driven airport selection process may lead to inefficient resource utilization, operational bottlenecks, and diminished response performance due to infrastructural and environmental limitations. This study investigates the selection of an airport to function as distribution center for air-delivered humanitarian aid in a post-disaster context. Methodologically, the study applies an integrated PFAHP and PFTOPSIS to evaluate candidate airports under conditions of uncertainty and ambiguity. The results indicate that the suggested fuzzy multi-criteria decision-making framework facilitates a more methodical, robust, and transparent assessment of different distribution centers. A sensitivity analysis is conducted to assess the stability and reliability of the results. This study enhances the disaster management literature by providing a structured technique for airport-based catastrophe logistics planning, thereby improving decision-making quality in high-uncertainty, high-impact disaster scenarios.