Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2026 / Sayı: 47

Bir Mezhebe Ait Fürû-i Fıkıh Eserinin Diğer Mezhepleri Temsil Problemi: El-Hidâye’nin Kitâbu’l-Büyû’ Örneği

A Sectarian Work of Islamic Law Issue’s Problem of the Representing the Other Madhabs: Example of al-Hidaya’s Kitab al-Buyu’

Sayfa
119–151
Yayın Tarihi
2017-06-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Aslında mukayyed olan görüşleri, el-Hidâye’de mutlak olarak elealınmış ve bu yönüyle de eser, Şâfiî’nin görüşlerini temsil salahiyetinden uzak kalmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hanefî mezhebinin en önemli kaynaklarından olan el-Hidâye şerhu Bidâyeti’l-mubtedi, zaman zamandiğer mezhep imamlarının görüşlerine yer vermiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Şâfiî’nin görüşleri, büyük oranda sahih birşekilde işlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Aslında mukayyed olan görüşleri, el-Hidâye’de mutlak olarak elealınmış ve bu yönüyle de eser, Şâfiî’nin görüşlerini temsil salahiyetinden uzak kalmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:el-Hidâye · kitâbu’l-büyû’ · Hanefî

Özet

Hanefî mezhebinin en önemli kaynaklarından olan el-Hidâye şerhu Bidâyeti’l-mubtedi, zaman zamandiğer mezhep imamlarının görüşlerine yer vermiştir. Çalışmamız için esas aldığımız kitâbu’l-büyû’da, İmamMâlik’e sadece bir yerde kısaca temas edilmiştir. İmam Şâfiî’ye yirmi yedi yerde, bazen kısaca temas edilmiş,bazen sadece görüşleri nakledilmiş, bazen de görüşlerinin dayanakları aktarılmıştır. Ahmed b. Hanbel’e isehiç temas edilmemiştir. Bu yönüyle el-Hidâye’de Hanefî mezhebinin görüşleri, mezhep imamları arasında enfazla Şâfiî’nin görüşleriyle mukayeseli olarak ele alınmıştır. el-Hidâye’de yer verilen diğer mezhep imamlarınınve özellikle Şâfiî’nin görüşlerinin, ne derece bir sıhhatle işlendiği hususu önemlidir. Hanefî âlimleri, diğermezhep imamlarının görüşlerinin eserde birkaç yerde sehven yanlış olarak yer aldığını kaydetmişlerdir.Kitapta, önemli görülen yerlerde Şâfiî’nin görüşü işlenmiştir. Şâfiî’nin görüşleri, yer yer Hanefî mezhepimamı ve onun öğrencilerinin görüşleriyle mutabık olmuştur. Şâfiî’nin görüşleri, büyük oranda sahih birşekilde işlenmiştir. Kısmen muhtasar olduğu için detaya girilmemiş ve böylece Şâfiî’nin görüşlerindeki birtakım kayıtlar ve tafsilat işlenmemiştir. Aslında mukayyed olan görüşleri, el-Hidâye’de mutlak olarak elealınmış ve bu yönüyle de eser, Şâfiî’nin görüşlerini temsil salahiyetinden uzak kalmıştır.

Abstract

One of the most important works of the Hanafî madhab, al-Hidaya Sherh Bidaye al-mubtedi, haveincluded the views of other madhabs’ imams at some parts. In Kitab al-buyû, which is the book that we havetaken as the basis for our work, Imam Malik was briefly mentioned only in one place. At twenty-sevenplaces, sometimes brief mentions of Imam al-Shafi’i’ was made, sometimes only opinions of him weretransmitted and sometimes the bases of his views were explained. And Ahmed b. Hanbal has never beenmentioned. In this respect, the views of Hanafi madhab in al-Hidaya, the views of Shafi’i among all themadhab imams have been addressed in a comparative way. It is important that, to what extent the views ofthe other madhab imams and especially of Shafi’i, which are included in the work, are handled with a goodsense. The Hanafi scholars have noted that the views of other madhabs’ imams were mistakenly located in awrong way in few places of the work. In the work, the views of Shafi’i are addressed in the sections that areconsidered to be important. The views of Shafi’i have sometimes been in consistence with the views of theHanafi madhab imam and his students. The views of Shafi’i in the work have been addressed in a preciseway. Since it is partly concise, there are no details in the work; and thus some records and details of Shafi’i’sviews have not been handled. In fact, his views, which are conditional, were considered as absolute views inthe work, and in this respect, the work has become far from being able to represent Shafi’i’s views.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZDEMİR, M. (2017). Bir Mezhebe Ait Fürû-i Fıkıh Eserinin Diğer Mezhepleri Temsil Problemi: El-Hidâye’nin Kitâbu’l-Büyû’ Örneği. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 47, 119–151. https://ajindex.com/articles/130128

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Arabî, Hişam Yesrî, Coğrâfiyyetu’l-mezâhibi’l-fıkhiyye, Dâru’l-basâir, Kahire 1426/2006.
  2. Aybakan, Bilal, “Şâfiî Mezhebi”, DİA, XXXVIII, 233-247,
  3. TDV Yayınları, İstanbul 2010. Aynî, Ebû Muhammed Mahmud b. Ahmed Bedruddin, el-Binâye şerhu’l-Hidâye (thk. Eymen Salih Şaban), I-XIII, Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, Beyrut 1420/2000. Beğavî, Ebû Muhammed el-Hüseyin b. Mesûd b. Muhammed b. el-Ferrâ, et-Tehzîb fî fıkhi’l-İmâmi’ş-Şâfiî (thk. Âdil Ahmed Abdulmevcûd/Alî Muhammed Muavvad), I-VIII, Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, Beyrut 1418/1997. Bağdâdî, el-Kadı Ebû Muhammed Abdulvahhâb b. Ali, el-İşrâf alâ nüketi mesâili’lhilâf (thk. el-Habîb b. Tâhir), I-II, Dâru İbn Hazm, Beyrut 1420/1999. _______, el-Meûne alâ mezhebi âlimi’l-Medîne (thk. Humeyş Abdulhak), el-Mektebetu’t- ticâriyye, Mekke t.y., 1104. _______, Uyûnu’l-mesâil (thk. Ali Muhammed İbrahim), Dâru İbn Hazm, Beyrut 1430/2009.
  4. Bardakoğlu, Ali, “Hanefî Mezhebi”, DİA, XVI, 1-21,
  5. TDV Yayınları, İstanbul 1997. Beyhakî, Ebû Bekir Ahmed b. el-Hüseyin, Menâkibu’ş-Şâfiî (thk. es-Seyyid Ahmed es-Sakr), I-II, Mektebetu dâri’t-turâs, Kâhire 1390/1970. _______, Ma’rifetu’s-sünen ve’l-âsâr (thk. Abdulmu’tî Emin Kal’acî), I-XV, Dâru kuteybe/Dâru’l-va’y/Dâru’l-vefâ, Beyrut/Kahire 1412/1991. _______, es-Sünenu’l-kübrâ (thk. Muhammed Abdulkadir Atâ), I-X, Dâru’l-kutubi’lilmiyye, Beyrut 1424/2003. Buhârî, İmam Muhammed b. İsmail, Sahîhu’l-Buhârî, I-VIII, el-Mektebetu’l-İslâmiyye, İstanbul t.y. Cüveynî, Nihâyetu’l-matlab fî dirâyeti’l-mezheb (thk. Abdulazîm Mahmûd ed-Dîb), I-XXIII, Dâru’l-minhâc, Beyrut 1428/2007. Ensârî, Ebû Yahyâ Zekeriyyâ, Esnâ’l-metâlib şerhu Ravdi’t-tâlib (ve bi-hâmişihi Hâşiyetu’ş- şeyh Şihâb Ebî’l-Abbâs Ahmed er-Remlî el-Kebîr), I-IV, el-Mektebetu’lİslâmiyye,y.y. t.y. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed, el-Vecîz fî fıkhi’l-İmâmi’ş-Şâfii (thk. Alî Muavvad/Âdil Ahmed Abdulmevcûd), I-II, Dâru’l-erkam, Beyrut 1418/1997. _______, el-Vasît fî’l-mezheb (thk. Ebû Amr el-Hüseynî b. Ömer b. Abdurrahman), I-IV, Dâru’l-kutubi’l-ilmiyye, Beyrut 1422/2001. İbn Hacer el-Heytemî, Ebû’l-Abbâs Şihâbuddîn Ahmed b. Muhammed, Tuhfetu’lmuhtâc bi-şerhi’l-Minhâc (Havâşî’ş-Şirvânî ve’l-Abbâdî), I-X, Dâru’l-fikr, Beyrut 1427/2006.
  6. İbn Hanbel, Ebû Abdillah Ahmed b. Muhammed, Müsnedi Ahmed b. Hanbel (thk. Ahmed Muhammed Şâkir), Dâru’l-hadis, Kahire 1416/1995.
  7. İbn Kadı Şühbe, Takiyuddîn Ebû Bekr b. Ahmed el-Esedî ed-Dımaşkî, Tabakâtu’l-fukahâi’ş-şâfiiyye (thk. Alî Muhammed Ömer), I-II, Mektebetu’s-sekâfeti’d-dîniyye, Kâhire t.y. İbn Rüşd