Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2020 / Sayı: 54

Mu‘tezile’den İbn Sînâ’ya Gelen Unsurlar: İbn Sînâ’nın Aristoteles ve Fârâbî’ye Yönelik Metodolojik Eleştirisinde Mu‘tezilî Katkı

Elements From Mu‘tazilah to Avicenna: Mu‘tazilah’s Contribution in The Methodological Critique of Avicenna Towards Aristotle and al-Fārābī

Sayfa
153–175
Yayın Tarihi
2020-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalede öncelikle İbn Sînâ’nın Aristoteles ve Fârâbî’den ayrıldığı ve her ikisine yönelik metodolojik eleştirisi tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Makalede, Mu‘tezile ile İbn Sînâ’nın sofist iddialara yaklaşım tarzları arasındaki etkileşim incelenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İbn Sînâ sofistlerin iddialarına cevap verirken Aristoteles ve Fârâbî’nin izlediği yöntemden farklılaşmakta, onlara eleştiri yöneltmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Makalede öncelikle İbn Sînâ’nın Aristoteles ve Fârâbî’den ayrıldığı ve her ikisine yönelik metodolojik eleştirisi tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kelam · Mu‘tezile · Mantık

Özet

Makalede, Mu‘tezile ile İbn Sînâ’nın sofist iddialara yaklaşım tarzları arasındaki etkileşim incelenmektedir. Aristoteles, Fârâbî, İbn Sînâ ve bazı Mu‘tezilî kelâmcıların sofistlere karşı tutumu karşılaştırmalı analiz ile ele alınmaktadır. İbn Sînâ sofistlerin iddialarına cevap verirken Aristoteles ve Fârâbî’nin izlediği yöntemden farklılaşmakta, onlara eleştiri yöneltmektedir. Makalenin varsayımı İbn Sînâ’nın Aristoteles ve Fârâbî eleştirisindeki tercihinin bazı Mu‘tezilî bilginlerin etkisinde şekillendiğidir. Bu noktada özellikle Ka‘bî’nin daha ön planda olduğu varsayılmaktadır. Makalede öncelikle İbn Sînâ’nın Aristoteles ve Fârâbî’den ayrıldığı ve her ikisine yönelik metodolojik eleştirisi tespit edilmiştir. Ardından İbn Sînâ’nın yöntemsel değişikliğinin arkasında Ka‘bî’nin etkisi ortaya konulmuştur. İbn Sînâ’nın sofist iddialara karşı ilkesel ve metodolojik tutumunda Aristo ve Fārābī’den ayrıştığı ve bu ayrışmada Ka‘bî’nin etkisini bir varsayım olarak ele alan makale, karşılaştırmalı ve içerik analizleri yardımıyla müsterşid ve tenbih gibi kavramsal ve içerik açısından İbn Sînâ’nın Ka‘bî’den etkilendiğini ortaya koymuştur. Makaledeki varsayımı temellendirmek, felsefe ve kelâm düşünce gelenekleri açısından oldukça özgün bir noktadır. Bu meyanda makalenin; konusu, varsayımları ve sonuçları açısından özgünlük taşıdığı, kelâm ve felsefe literatürüne katkı sağlayacak bir çalışma olması hedeflenmektedir.

Abstract

The article examines the interaction between Mu‘tazilah and Avicenna’s approaches to sophist claims. The attitude of Aristotle, al-Fārābī, Avicenna and some Mu‘tazilah scholars towards the sophists is addressed by comparative analysis. The article’s assumption is that Avicenna’s preference in Aristotle and al-Fārābī criticism was shaped by the influence of some Mu‘tazilah. It is assumed that al-Ka’bī, in particular, are more in the foreground. In this article, I will determine the point where Avicenna left Aristotle and al-Fārābī. Subsequently, the influence of al-Ka’bī was revealed behind the methodical change of Avicenna. I will base the assumption of the paper using comparative analysis. The article hypothesized that Avicenna differs from Aristotle and al-Fārābī in his principal and methodological attitude towards sophist claims and it assumed that al-Ka’bī has a role in this separation. With the help of comparative and content analysis, it has been concluded that Avicenna was influenced by al-Ka’bī in terms of concepts and content, such as mustarshid and al-tanbih. The basis of the assumption in the article is unique in terms of Philosophy and Kalam. Therefore, it is aimed to be an original study in terms of the subject, assumptions and results of the article and contribute to the literature of Kalam and Philosophy.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTÜRK, Y. (2020). Mu‘tezile’den İbn Sînâ’ya Gelen Unsurlar: İbn Sînâ’nın Aristoteles ve Fârâbî’ye Yönelik Metodolojik Eleştirisinde Mu‘tezilî Katkı. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 54, 153–175. https://ajindex.com/articles/129987

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Abdülcebbâr, Kādî. el-Muğnî fî ebvâbi’t-tevhîd ve’l-adl: en-nazar ve’l-meârif. ed. İbrahim Medkûr - Taha Hüseyin. thk. İbrahim Medkûr. Kâhire: y. y., t. y. Alper, Ömer Mahir. “İbn Sînâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 20/319-322. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1999. Aristoteles. Metafizik. çev. Ahmet Arslan. İstanbul: Sosyal Yayınlar, 2. Baskı, 1996. Aristoteles. Organon V -Topikler-. çev. H. Ragıp Atademir. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1996. Aristoteles. Sofistçe Çürütmeler. çev. Y. Gurur Sev. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019.
  2. Arslan, Ahmet. İlkçağ Felsefe Tarihi 2 Sofistlerden Platona. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 7. Baskı, 2016.
  3. Aydın, Hasan. “İslam Kelâmcıları ve İbn Sina’ya Göre Bilginin İmkanı Sorunu Ve Sofistler”. Felsefe Dünyası 48 (2008), 96-106.
  4. Aygün, Fatma. “Eşyânın Hakikâti Sabittir İlkesini Benimseyen Kelâmcıların Sofestaiyye Eleştirisi”. KADER Kelâm Araştırmaları Dergisi 13/2 (2015), 827-839.
  5. Bebek, Adil. “Ka’bî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 24/27. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2001.
  6. Demir, Hilmi. Delil ve İstidlâlin Mantıkî Yapısı: İlk Dönem Sünnî Kelâm Örneği. İstanbul: İSAM Yayınları, 2012.
  7. Demirkol, Murat. “Giriş”. Dânişnâme-i Âlâî (Alâî Hikmetler Kitabı). ed. Gürbüz Deniz. 15-27. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2013. Fârâbî, Ebû Nasr Muhammed b. Tarhân b. Uzluğ. “Kitâbü’l-Cedel”. el-Mantık ‘inde’l-Fârâbî III. thk. Refik el- Acem. Beyrut: Dârü’l-Meşrik, 1986.
  8. Grimaldi, William M. A. “The Aristotelian Topics”. Traditio 14/ (1958), 1-16. İbn Rüşd. Metafizik Büyük Şerhi: Tefsîru Mâ Ba’de’t-Tabîa’. çev. Muhittin Macit. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2016. İbn Sînâ. Dânişnâme-i Âlâî (Alâî Hikmetler Kitabı). ed. Gürbüz Deniz. çev. Murat Demirkol. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2013. İbn Sînâ. İkinci Analitikler: Burhan. çev. Ömer Türker. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2006. İbn Sînâ. Kitâbu’ş-Şifâ: Metafizik. çev. Ekrem Demirli - Ömer Türker. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2013. İbn Sînâ. Topikler: Cedel. çev. Ömer Türker. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2008. Ka’bî, Ebü’l-Kāsım Abdullah b. Ahmed b. Mahmûd el-Belhî el-. Kitâbü’l-Makâlât ve ma’ahû ’uyûnü’l-mesâil ve’l-cevâbât. thk. Hüseyin Hansu vd. İstanbul: Kuramer-Dârü’l-Feth, 2018.
  9. Kaya, Veysel. İbn Sînâ’nın Kelâma Etkisi. Ankara: Otto Yayınları, 2015.
  10. Korkut, Şenol. “Fârâbî’nin Felsefî Sisteminde İlm-i Medenî, Kelâm ve Fıkıh İlişkisi”. Eski Yeni: Anadolu İlahiyat A