Dergiler / OANNES - Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2025 / Volume: 7 Issue: 2

Topakli Höyük Buluntulari Işiğinda Tabal / Kappadokia Bölgesin’de Yeni Assur ve Persler

Neo-Assyrian and Persian Periods in the Tabal / Cappadocia Region in the Light of the Topakli Höyük Finds

Emine Gökçe(NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8007-7635
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2025-09-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada yer verilen Yeni Assur ve sonrasında Perslere ait buluntular, Tabal coğrafyasının Demir Çağı seramik kültürünü çeşitlendirmekle birlikte bölgedeki Assur ve Pers etkilerini kanıtlaması açısından önemlidir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Topaklı Höyük’te 1967-1974 yılları arsında İtalyan Luigi Polacco tararından kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tabal coğrafyasında yer alan Topaklı Höyük’te önce Yeni Assur sonra Persler etkili olmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada yer verilen Yeni Assur ve sonrasında Perslere ait buluntular, Tabal coğrafyasının Demir Çağı seramik kültürünü çeşitlendirmekle birlikte bölgedeki Assur ve Pers etkilerini kanıtlaması açısından önemlidir.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Topaklı Höyük · Assyrians · Persians

Özet

Topaklı Höyük’te 1967-1974 yılları arsında İtalyan Luigi Polacco tararından kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Topaklı Höyük’te gerçekleştirilen kısa süreli kazılar sırasında ele geçen Yeni Assur ve Perslere ait sekiz seramik bu çalışmada ele alınmıştır. Tabal coğrafyasında yer alan Topaklı Höyük’te önce Yeni Assur sonra Persler etkili olmuştur. Yeni Assur yazılı belgelerinden Assur’un Tabal coğrafyasında etkili oldukları bilinmektedir. Ancak doğrudan Yeni Assur’un varlığını kanıtlayan veri ne yazık ki yetersizdir. Topaklı Höyük’te tüm halde ele geçen kâse Yeni Assur’un varlığının işareti olması açısından önem taşımaktadır. Bölgede Persler, yapılan kazı çalışmaları ve yazılı belgelerden bilinmektedir. Höyükte tespit edilen seramikler Topaklı Höyük’te Pers etkisini ortaya koyması açısından dikkat çekmektedir. Tabal’daki zengin maden yataklarından çıkarılan metallerin Yeni Assur ve Pers’e vergi olarak gönderildiği bilinmektedir. Bu metallerin Yeni Assur ve Pers tipi seramik formlarına dönüştürülerek ana vatana gönderildiği yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır. Topaklı Höyük’te ele geçen bölgeye yabancı seramiklerin bu metal kapların pişmiş toprak versiyonları olabileceğini düşünmekteyiz. Topaklı Höyük’te tespit edilen bu seramiklerin, Yeni Assur ve Pers ana karasından veya çevre yerleşimlerden Tabal’a getirilen ekonomik düzeyi düşük göçmen zanaatkârlar tarafından günlük hayatlarında kullanılmak için tercih etmiş olabilecekleri de değerlendirilmektedir. Bu çalışmada yer verilen Yeni Assur ve sonrasında Perslere ait buluntular, Tabal coğrafyasının Demir Çağı seramik kültürünü çeşitlendirmekle birlikte bölgedeki Assur ve Pers etkilerini kanıtlaması açısından önemlidir.

Abstract

The earliest excavations in Topaklı Höyük have been carried by Italian Luigi Polacco between 1967 and 1974. This study discusses eight Neo-Assyrian and Persian ceramic vessels, found during the short-term excavations carried out in Topaklı Höyük. First, the Neo-Assyrians and then the Persians prevailed in Topaklı Höyük, located in the Tabal region. According to the Neo-Assyrian written documents, Assyria influenced the Tabal region. However, the data directly proving the existence of the Neo-Assyrians is insufficient. The bowl found complete in Topaklı Höyük provides evidence for the presence of the Neo-Assyrians. The presence of the Persians in the region is known from written documents. The ceramics found in the mound reveal the Persian influence in Topaklı Höyük. It is known that the metals extracted from the rich mineral deposits in Tabal were sent to the Neo-Assyrians and Persians as taxes. These metals are suggested to have been transformed into Neo-Assyrian and Persian-type vessel forms and sent to the homeland. The ceramics not familiar to the region found in Topaklı Höyük may well have been the terracotta versions of these metal vessels. The ceramics found in Topaklı Höyük may well have been preferred for daily use by the artisans of low economic status immigrating to Tabal from Neo-Assyrian and Persian mainland or surrounding settlements. The Neo-Assyrian and Persian finds handled in this study diversify the Iron Age ceramic culture of the Tabal region and proves the Assyrian and Persian influences in the region.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gökçe, E. (2025). Topakli Höyük Buluntulari Işiğinda Tabal / Kappadokia Bölgesin’de Yeni Assur ve Persler. OANNES - Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, Volume: 7 Issue: 2. https://doi.org/10.33469/oannes.1610715

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (77)

  1. Aklan, İ. & Akçay, A. (2023). Kırsalın öyküsü: Geç Demir Çağı’nda Ovaören. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20, 20–41.
  2. Akkaya, M. (1991). Objets phrygiens en bronze du tumulus de Kaynarca. In O. Pelon & B. Le Guen-Pollet (Eds.), La Cappadoce méridionale jusqu’à la fin de l’époque romaine: état des recherches (Actes du Colloque d’Istanbul, Institut français d’études anatoliennes, 13–14 avril 1987) (pp. 25–28). Paris.
  3. Akkuzu, Z. (2018). The Late Iron Age pottery from Kaman-Kalehöyük [Master’s thesis, İhsan Doğramacı Bilkent University, Department of Archaeology].
  4. Anastasio, S. (2010). Atlas of the Assyrian pottery. In S. Muhesen, J. Córdoba, M. Lebeau, L. Milano, W. Sallaberger, & P. Talon (Eds.), Subartu. European Centre for Upper Mesopotamian Studies.
  5. Aro, S. (2003). Tabal: Zur Geschichte und materiellen Kultur des zentralanatolischen Hochplateaus von 1200 bis 600 v. Chr. Helsinki.
  6. Barnett, R. D. (1967). Phrygia and the peoples of Anatolia in the Iron Age. In The Cambridge Ancient History (Vol. II/2, pp. 3–33).
  7. Blaylock, S. (1999). Iron Age pottery: Tille Höyük, South-Eastern Turkey. In A. Hausleiter & A. Reiche (Eds.), Altertumskunde des Vorderen Orients, Iron Age Pottery (pp. 263–287).
  8. Blaylock, S. (2016). Tille Höyük 3.2: Pottery, objects and conclusions.
  9. Blaylock, S. (2019). Tille. In Assurlular: Dicle’den Toroslar’a Tanrı Assur’un Krallığı (pp. 343–365).
  10. Briant, P. (2017). Kings, countries, peoples: Selected studies on the Achaemenid Empire (A. Kuhrt, Trans.). Oriens et Occidens, 26.
  11. Bryce, T. (2023). Geç Hitit krallıkları: Politik ve askeri tarih (İ. Kutluk, Trans.). Alfa Yayınları.
  12. Boyce, M. A. (1982). History of Zoroastrianism (Vol. II). Brill.
  13. Burkert, W. (2012). Yunan kültüründe Yakın Doğu etkileri (M. F. Yavuz, Trans.). İthaki.
  14. Casabonne, O. (2007). Remarques à propos d’une empreinte achéménide de Zeyve Höyük–Porsuk (Cappadoce méridionale). Anatolia Antiqua, 15, pp. 67–70.
  15. Coşkun, G. (2006). Achaemenid bowls from Seyitömer Höyük. Olba, 19, 57–80.
  16. Culican, W. (1970). Phoenician oil bottles and tripod bowls. Berytus, 19, 5–18.
  17. Curtis, J. (1989). Excavations at Qasrij Cliff and Khirbet Qasrij. British Museum Western Asiatic Excavations I, Saddam Dam Report 10.
  18. Delaporte, L. (1936). Les Hittites. Paris: L’évolution de l’humanité (A. Michel, Eds.).
  19. Dönmez, Ş. (2017a). Oluz Höyük 2011 dönemi çalışmaları. In Amasya-Oluz Höyük, Oluz Höyük Kazı Sonuçları Serisi 2, 87–154.
  20. Dönmez, Ş. (2017b). Oluz Höyük 2009–2013 dönemi çalışmaları: Değerlendirmeler ve sonuçlar. In Amasya-Oluz Höyük, Oluz Höyük Kazı Sonuçları Serisi 2, 289–310.
  21. Dusinberre, E. R. M. (1999). Satrapal Sardis: Achaemenid bowls in Achaemenid capital. American Journal of Archaeology, 103, 73–102.
  22. Elat, M. (1983). The iron export from Uzal (Ezekiel XXVIII 19). Vetus Testamentum, 33(3), 323–330.
  23. Ergürer, H. (2016). Niğde Kınık Höyük Demir Çağı seramikleri [Doctoral dissertation, Atatürk University, Institute of Social Sciences].
  24. Frye, R. N. (1992). Assyria and Syria: Synonyms. Journal of Near Eastern Studies, 51(4), 281–285.
  25. Giusfredi, F. Pisaniello, V. & Rizza, A. (2021). On the origin and meaning of the Assyrian toponym Tabal. Armenian Journal of Near Eastern Studies, 15, 128–140.
  26. Günaltay, Ş. (1987). İran tarihi I: En eski çağlardan İskender’in Asya seferine kadar. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  27. Gündüz, R. & Erdoğan, H. A. (2020). Gökhöyük Bağları Höyüğü’nden bir grup Demir Çağı seramiği. Turkish Studies–Historical Analysis, 476–498.
  28. Hanfmann, G. M. A. (1963). The Iron Age pottery of Tarsus. In H. Gold (Eds.), Excavations at Gözlü Kule, Tarsus (pp. 18–160).
  29. Hausleiter, A. (1999). Neo-Assyrian pottery from Kalhu/Nimrud—with special reference to the Polish excavations in the “Central Building” (1974–76). In A. Hausleiter & A. Reiche (Eds.), Altertumskunde des Vorderen Orients, Iron Age Pottery (pp. 17–60).
  30. Hawkins, J. D. (2000). Corpus of Hieroglyphic Luwian Inscriptions: Inscriptions of the Iron Age (Vol. 1). Untersuchungen zur indogermanischen Sprach- und Kulturwissenschaft, N.F. 8.1. Berlin.
  31. Hodos, T. Kilikoglou, V. & Knappett, C. (2005). Middle and Late Iron Age painted ceramics from Kinet Höyük: Macro, micro and elemental analyses. Anatolian Studies, 55, 61–87.
  32. Işıklı, M. & Parlıtı, U. (2019). Doğu Anadolu Yüksek Yaylası. In Orta ve Doğu Anadolu Geç Demir Çağı, Tarihsel Arkeoloji Çalışmaları I (pp. 181–195).
  33. Jamieson, A. (1999). Neo-Assyrian pottery from Tell Ahmar. In A. Hausleiter & A. Reiche (Eds.), Altertumskunde des Vorderen Orients, Iron Age Pottery (pp. 287–308).
  34. Jamieson, A. (2012). Tell Ahmar III: Neo-Assyrian pottery from Area C. Ancient Near Eastern Studies, Supplement, 35.
  35. Jasink, A. M. (1995). Gli stati Neo-Ittiti: Analisi delle fonti scritte e sintesi storica (Studia Mediterranea 10). Pavia.
  36. Kalaç, M. (1978). Ein Stelenbruchstück mit luwischen Hieroglyphen in Aksaray bei Niğde. Zeitschrift für Vergleichende Sprachforschung, 92, 107–112.
  37. Kalkan, H. M. (2008). Ö.6–4. yüzyıllarda Doğu Anadolu: Arkeolojik veriler ışığında tarihsel ve kültürel değerlendirme [Doctoral dissertation, Ege University, Institute of Social Sciences].
  38. Kanbaz, C. (2016). Oluz Höyük kazıları ışığında Akhaimenid kâseler ve Anadolu’daki yayılımı [Master’s thesis, İstanbul University, Institute of Social Sciences].
  39. Kreppner, F. J. (2004). The continuity of ceramic production after the fall of the Neo-Assyrian Empire: New data from the Red House of Tell Sheikh Hamad. In Proceedings of the 4th International Congress on the Archaeology of the Ancient Near East (29 March–3 April, Berlin, pp. 167–177).
  40. Kohler, E. L. (1995). The lesser Phrygian tümuli, Part 1: The inhumations (G. K. Sams, Ed.). The University Museum.
  41. Kozbe, G. (2019). Kavuşan Höyük: Assur İmparatorluğu’nun taşrasında küçük ve özgün bir yerleşim. In Assurlular: Dicle’den Toroslar’a Tanrı Assur’un Krallığı (pp. 365–381).
  42. Köker Gökçe, E. (2017). Yüzey araştırmaları ışığında Isaura (Zengibar Kalesi) seramikleri [Doctoral dissertation, Dokuz Eylül University, Institute of Social Sciences].
  43. Köker Gökçe, E. (2021). Zank Höyük 1991, 1996 ve 1997 yılları kazı çalışmalarında tespit edilen Hellenistik-Roma dönemi seramikleri. Arkeoloji ve Sanat, 166, 131–146.
  44. Köker Gökçe, E. (2023a). Topaklı Höyük (1967–1974 yılları) kazılarında tespit edilen meme aplikeli amphoralar. Seleucia Dergisi, 13, 121–143.
  45. Köker Gökçe, E. (2023b). Topaklı Höyük (1968–69 ve 1974 yılları) kazılarında ele geçen ayaklı kâseler. Arkeoloji ve Sanat Dergisi, 172, 35–44.
  46. Köker Gökçe, E. (2024). An evaluation of the cooking pots found in the Topaklı Höyük excavations (1967–1974). Tüba-Ar, 34, 53–70.
  47. Köker Gökçe, E. & Barat, C. (2020). Porsuk-Zeyve Höyük Hellenistik Dönem yerel üretim ve geleneksel boya bezemeli seramikleri. Cedrus, 10, 139–164.
  48. Lehmann, G. (1998). Trends in the local pottery development of the Late Iron Age and Persian period in Syria and Lebanon, ca. 700 to 300 B.C. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 311, 7–37.
  49. Lines, J. (1954). Late Assyrian pottery from Nimrud. Iraq, 16(2), 164–167.
  50. Luckenbill, D. D. (1968). Ancient records of Assyria and Babylonia II: Historical record of Assyria from Sargon to the end. Greenwood Press.
  51. Massa, M. R. & Osborne, J. F. (2019). The KRASP 2019 field season and the discovery of an Iron Age capital at Türkmen-Karahöyük. Heritage Turkey, 9, 33–34.
  52. Mayer, W. (1983). Sargons Feldzug gegen Urartu 714 v. Chr. Text und Übersetzung. Mitteilungen der Deutschen Orient-Gesellschaft, 115, 65–134.
  53. Moorey, P. R. S. (1980). Cemeteries of the first millennium B.C. at Deve Höyük, near Carchemish (BAR 87). Oxford.
  54. Narimanishvili, G. & Shatberashvili, V. (2004). Red-painted pottery of the Achaemenid and Post-Achaemenid periods from Caucasus (Iberia): Stylistic analysis and chronology. Ancient Near Eastern Studies, 41, 120–166.
  55. Oggiano, I. (1999). Cataloguistics: The experience at Tell Afis, Syria. In A. Hausleiter & A. Reiche (Eds.), Altertumskunde des Vorderen Orients, Iron Age Pottery (pp. 377–402).
  56. Osten, H. H. (1937). The Alishar Höyük, Seasons of 1930–32 (Part III, OIP 30).
  57. Ökse A. T. (2019). Dicle Vadisi’nde Yeni Assur Dönemi Mevsimlik Köyler: Kilokki Tarlası (Kilokki Rabiseki), Kumru Tarlası (Zeviya Tivilki), Salat Tepe. In Assurlular: Dicle’den Toroslar’a Tanrı Assur’un Krallığı (pp. 436–452).
  58. Özfırat, A. (2019). Van Gölü Havzası ve Ağrı Dağı’ndan da Akhaimenid Dönemi: Karagündüz Höyüğü kazısı ve yüzey araştırması merkezleri. In Orta ve Doğu Anadolu Geç Demir Çağı, Tarihsel Arkeoloji Çalışmaları I (pp. 263–279).
  59. Özgüç, T. (1982). Maşat Höyük II: Boğazköy’ün kuzeydoğusunda bir Hitit merkezi / A Hittite center northeast of Boğazköy. Ankara.
  60. Polacco, L. (1970). Topaklı campagna di scavo 1969: Relazione preliminare. SMEA (Studi Micenei ed Egeo-Anatolici), 11, 7–25.
  61. Polacco, L. (1971). Topaklı campagna di scavo 1970: Relazione preliminare. SMEA (Studi Micenei ed Egeo-Anatolici), 14, 27–37.
  62. Polacco, L. (1972). Topaklı 1971 campaign of excavation. Türk Arkeoloji Dergisi, 19 (1), 187–200.
  63. Polacco, L. (1973). Topaklı’daki İtalyan kazılarında tarih öncesinden Bizans dönemine. Anadolu 17, pp. 31–41.
  64. Schmidt, E. E. (1953). The Alishar Hüyük seasons of 1928 and 1929 (Part II, OIP XX). Chicago.
  65. Schneider, E. (1999a). Die eisenzeitliche Keramik von Tell Sheikh Hassan (Syrien). In A. Hausleiter & A. Reiche (Eds.), Altertumskunde des Vorderen Orients, Iron Age Pottery (pp. 325–346).
  66. Schneider, E. (1999b). “Assyrische” Gefäßformen aus Tell Sheikh Hassan (Syrien) und ihre Stellung innerhalb der Keramik des assyrischen Einflußgebietes. In A. Hausleiter & A. Reiche (Eds.), Altertumskunde des Vorderen Orients, Iron Age Pottery (pp. 347–375).
  67. Sevin, V. (1998). Van/Karagündüz kazılarının ışığında Doğu Anadolu Geç Demir Çağ çanak çömleği. In G. Arsebük, M. J. Mellink, & W. Schirmer (Eds.), Karatepe'deki Işık: Halet Çambel’e sunulan yazılar (pp. 715–726).
  68. Smith, W. (1857). Cappadocia. In Dictionary of Greek and Roman Geography (Vol. 1, pp. 506–509). Boston: Little, Brown and Company.
  69. Summers, G. D. (1993). Archaeological evidence for the Achaemenid period in Eastern Turkey. Anatolian Studies, 43, 85–108.
  70. Şenyurt, S. Y. (1999). Nevşehir ili 1997 yılı yüzey araştırması. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 16(1), 451–466.
  71. Toteva, G. D. (2009). Phrygian Gordion in Achaemenid context. In SOMA 2007 (BAR International Series 1900), pp. 380–386).
  72. Tvedtnes, J. A. (1981). The origin of the name “Syria.” Journal of Near Eastern Studies, 40(2), 139–140.
  73. Wafler, M. (1983). Zu Status und Lage von Tabal. Orientalia, 3, pp. 181–193.
  74. Weeden, M. (2010). Tuwati and Wasusarma: Imitating the behaviour of Assyria. Iraq, 72, pp. 39–61.
  75. Yıldızhan, H. (2019). Eski Smyrna’dan Akhamenid kâseler. In H. Göncü, A. Ersoy & D. S. Akar Tanrıver (Eds.), Smyrna/İzmir Kazı ve Araştırmaları III (pp. 89–110).
  76. Yılmaz, M. A. (2015). Vezirköprü/Oymaağaç Demir Çağı seramikleri (Unpublished doctoral dissertation). Atatürk University, Institute of Social Sciences, Erzurum.
  77. Young, R. S. (1981). Three great early tumuli. In E. L. Kohler (Eds.), The Gordion excavations final reports (Vol. 1). University of Pennsylvania.