KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Sayı: 73

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyo-bilimsel konulara yönelik görüşleri

The views of social studies teachers on socio-scientific issues

Ayşegül Karakuş(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)
Zafer Tangülü(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
268–294
Yayın Tarihi
2025-01-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sosyo-bilimsel konuların sosyal bilgiler dersinde hangi sınıf düzeyinde daha çok verilmesi ve bunun nedenlerine ilişkin olarak öğretmenlerin en fazla 6.sınıf düzeyinde daha çok verilmesi gerektiğine dair bir görüşe sahibi oldukları araştırma kapsamında tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyo-bilimsel konulara yönelik görüşlerinin incelenmesinin amaçlandığı çalışma nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Program ve ders kitabı içeriği dikkate alındığında sosyo-bilimsel konuların niteliği ve niceliği ile sosyo-bilimsel konuların sosyal bilgiler dersinde öğretiminde öğretmenlerin 2 kategoride görüş belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Sosyo-bilimsel konuların sosyal bilgiler dersinde hangi sınıf düzeyinde daha çok verilmesi ve bunun nedenlerine ilişkin olarak öğretmenlerin en fazla 6.sınıf düzeyinde daha çok verilmesi gerektiğine dair bir görüşe sahibi oldukları araştırma kapsamında tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:sosyal bilgiler · öğretmen · sosyobilimsel

Özet

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyo-bilimsel konulara yönelik görüşlerinin incelenmesinin amaçlandığı çalışma nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Amaçlı örnekleme yönteminden kolay ulaşılabilir durum örneklemesine göre araştırmanın çalışma grubunu gönüllülük esasına göre Muğla il Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarında görev yapmakta sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı yarı yapılandırılmış görüşme formu olarak kullanılmıştır. Görüşme formu aracılığıyla elde edilen veriler içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerinin en çok kullanmakta olduğu sosyal medya platformları arasında “Instagram” ve “WhatsApp” yer almakta iken, en az kullandıkları platformun ise “Youtube” olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Program ve ders kitabı içeriği dikkate alındığında sosyo-bilimsel konuların niteliği ve niceliği ile sosyo-bilimsel konuların sosyal bilgiler dersinde öğretiminde öğretmenlerin 2 kategoride görüş belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır. Sosyo-bilimsel konuların sosyal bilgiler dersinde hangi sınıf düzeyinde daha çok verilmesi ve bunun nedenlerine ilişkin olarak öğretmenlerin en fazla 6.sınıf düzeyinde daha çok verilmesi gerektiğine dair bir görüşe sahibi oldukları araştırma kapsamında tespit edilmiştir. Öğretmenlerin bu sınıf düzeyini seçmesinde hazır bulunuşluluklarının önemli etkisi bulunduğu bir diğer sonuçtur.

Abstract

The study, which aims to investigate the views of social studies teachers on social science issues, was conducted using a basic qualitative research design from qualitative research methods. According to the easily accessible case sampling from the purposive sampling method, the study group of the research consists of social studies teachers who work on a voluntary basis in public schools affiliated to Muğla Provincial Directorate of National Education. The data collection tool used in the study was a semi-structured interview form. The data obtained through the interview form was analysed through content analysis. As a result of the research, it was concluded that 'Instagram' and 'WhatsApp' are among the social media platforms that social studies teachers use the most, while 'Youtube' is the platform that they use the least. Considering the content of the curriculum and textbook, it was concluded that teachers expressed opinions in two categories: the quality and quantity of social science topics and the teaching of social science topics in the social studies course. Regarding the grade level at which social science topics should be taught more in the social studies course and the reasons for this, the research found that the teachers' opinion was that social science topics should be taught more in the 6th grade. Another finding is that teachers' readiness has an important influence on their choice of this grade level.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karakuş, A., Tangülü, Z. (2025). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyo-bilimsel konulara yönelik görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 73, 268–294. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1474369

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Ak, M. (2016). Toplumsal bir olgu olarak yoksulluk. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (54), 296-306.
  2. Albadi, A., & David, S. A. (2019). The impact of activity based learning on students’ motivation and academic achievement: A study among 12th grade science and environment students in a public school in Oman. Specialty Journal of Knowledge Management, 4(4), 44-53.
  3. Alonge, B. D., Olayinka, K. A., Victoria, A. O., Francis, F. A., & Oluwakemi, A. (2020). Teachers’ teaching experience and educational qualification as correlates of academic performance of students in public secondary schools in Ekiti State, Nigeria. Journal of Education and Practice, 11(2), 108-110. https://doi.org/10.7176/jep/11-2-12
  4. Arı, A. G., & Arslan, K. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin genetiği değiştirilmiş organizmalar hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi. Academic Perspective Procedia, 2(1), 17-26. https://doi.org/10.33793/acperpro.02.01.4
  5. Aydın, E., & Kılıç-Mocan, D. (2019). Türkiye’de dünden bugüne sosyobilimsel konular: Bir doküman analizi. Anadolu Öğretmen Dergisi, 3(2), 184-197, https://doi.org/10.35346/aod.638332
  6. Aydos, M. C., (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin Türkiye Cumhuriyeti’nin güncel enerji politikalarına ilişkin yaklaşımları (Tez No: 177A5020) [Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  7. Baykal, H., & Baykal, T. (2008). Küreselleşen dünyada çevre sorunları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(9), 1-17. http://www.mku.edu.tr/files/25_dosya_1338382563.pdf
  8. Bilgiç-Kaşıkçı, C., Uçak, E., & Savran-Gencer, A. (2023). Fen bilimleri öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik farkındalıkları ve sosyobilimsel konuların öğretimine yönelik duyuşsal eğilimleri. International Journal of
  9. Eurasia Social Sciences (IJOESS), 14(51), 210-227. http://dx.doi.org/10.35826/ijoess.3226 Bozdoğan, A. (2011). Küresel ısınma sorunu hakkında eğitim alanında yapılan çalışmalardan bir derleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(3), 1609-1624.
  10. Cansız, N. (2014). Developing preservice science teachers’ socioscientific reasoning through socioscientific issues-focused course. (Tez No. 377877) [Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
  11. Carpenter, J.P., Morrison, S.A., Craft, M., & Lee, M. (2020). How and why are educators using Instagram?. Teaching and Teacher Education, 96, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.tate.2020.103149
  12. Cian, H. (2020. The influence of context: comparing high school students’socioscientific reasoning by socioscientific topic. International Journal of Science Education, 42(9), 1503-1521. https://doi.org/10.1080/09500693.2020.1767316
  13. Dawson, V. (2015). Western Australian high school students’ understandings about the socioscientific issue of climate change. International Journal of Science Education, 37(7), 1024-1043. https://doi.org/10.1080/09500693.2015.1015181
  14. Dyussenbayev, A. (2017). Age periods of human life. Advances in Social Sciences Research Journal, 4(6), 258-263. https://doi.org/10.14738/assrj.46.2924
  15. Elvan, Ö. (2020). Çevre ile ilgili sosyobilimsel konularda 7. sınıf öğrencilerinin informal muhakemelerinin incelenmesi (Tez No. 653409). [Doktora tezi, Kastamonu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
  16. Erkol, M., & Gül, Ş. (2020). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumları. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 9-21.
  17. Et, S. Z., & Gömleksiz, M. (2021). Fen bilimleri, biyoloji ve fizik dersi öğretim programlarının sosyobilimsel konular açısından değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(2), 745-756. https://doi.org/10.18069/firatsbed.872628
  18. Fowler, S.R., Zeidler, D.L., & Sadler, T. D. (2009). Moral sensitivity in the context of socioscientific issues in high school science students. International Journal of Science Education, 31(2), 279-296–296. https://doi.org/10.1080/09500690701787909
  19. Geriş, M. (2022). Sosyal bilgiler derslerinde toplumsal cinsiyet eşitsizliği konularına yönelik farkındalık geliştirme: kadına yönelik şiddet ve cinsiyet ayrımcılığı örnekleri (Tez No. 721078). [Yüksek Lisans Tezi, Sinop Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
  20. Gürbüzkol, R., & Bakırcı, H. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konular hakkındaki tutum ve görüşlerinin belirlenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 870-893. https://doi.org/10.33711/yyuefd.751857
  21. Hansson, L., Redfors, A., & Rosberg, M. (2011). Students’ socio-scientific reasoning in an astrobiological context during work with a digital learning environment. Journal of Science Education and Technology, 20, 388-402. http://dx.doi.org/10.1007/s10956-010-9260-5
  22. Han-Tosunoğlu, Ç., & İrez, S. (2017). Biyoloji öğretmenlerinin sosyobilimsel konularla ile ilgili anlayışları. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(2), 833-860. https://doi.org/10.19171/uefad.369244
  23. Hughes, G. (2000). Marginalization of socioscientific material in science-technology-society science curricula: Some implications for gender inclusivity and curriculum reform. Journal of Research in Science Teaching, 37, 426–440. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-2736(200005)37:5 3.0.CO;2-U
  24. Karaca, S. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri. Gazi Kitapevi.
  25. Karslı, G., Karamustafaoğlu, O., & Kurt, M. (2019). Botanik bahçesinin öğretim sürecinde öğrencilerin sosyobilimsel konulara olan bakişlarina etkisi: Sürdürülebilir çevre. Journal of Computer and Education Research, 7(14), 437-463. https://doi.org/10.18009/jcer.603489
  26. Levinson, R. (2008). Promoting the role of the personal narrative in teaching controversial socio-scientific issues. Science and Education, 17, 855-871. http://dx.doi.org/10.1007/s11191-007-9076-8
  27. Lynch, M. (2018). What your child should learn in 6th grade. https://www.theedadvocate.org/child-learn-6th-grade/
  28. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research a guide to design and implementation. San Francisco: Jossey-Bass A Wiley Imprint
  29. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. New York: Sage Publications, Inc.
  30. Molinatti, G., Girault, Y., & Hammond, C. (2010). High school students debate the use of embriyonic stemcells: The influence of context on decission-making. International Journal of Science Education, 33(16), 2235-2251. https://doi.org/10.1080/09500691003622612
  31. Okumuş, S. (2020). Argümantasyon destekli işbirlikli öğrenme modelinin akademik başarıya, eleştirel düşünme eğilimine ve sosyobilimsel konulara yönelik tutuma etkisi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 39(2), 269-293. https://dergipark.org.tr/en/pub/omuefd/issue/58553/570419
  32. Öztürk, M., & Çetin, B.I. (2009). Dünyada ve Türkiye’de yoksulluk ve kadınlar. Journal of Yasar University, 4(16), 2661-2698.
  33. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (14th Ed.). NY: SAGE Publications.
  34. Rozen, C. (2018). Teachers turn lessons into Instagram-worthy photos. https://www.npr.org/2018/12/04/670829785/teachers-turn-lessons-into-instagram-worthy-photos#:~:text=Teachers%20Turn%20Lessons%20Into%20Instagram%2DWorthy%20Photos%20%3A%20NPR&text=Teachers%20Turn%20Lessons%20Into%20Instagram%2DWorthy%20Photos%20Teachers%20have%20formed,lessons%20and%20even%20daily%20outfits.
  35. Sadler, T. D. (Ed.). (2011). Socio-scientific issues in the classroom teaching, learning and research. Springer Science & Business Media.
  36. Sadler, T. D., & Fowler, S. R. (2006). A threshold model of content knowledge transfer for socioscientific argumentation. Science Education, 90(6), 986-1004. https://doi.org/10.1002/sce.20165
  37. Sadler, T. D., & Zeidler, D. L. (2005). Patterns of informal reasoning in the context of socioscientific decision making. Journal of Research in Science Teaching, 42(1), 112-138. https://doi.org/10.1002/tea.20042.
  38. Söğüt, S., Genç, M. Arslan, H.Ö., & Akıllı, M. (2022). Sosyobilimsel konular hakkında sınıf söylemi üzerine sistematik derleme çalışması. e-Kafkas Journal of Educational Research, 9(1), 418-433. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.957280
  39. Sönmez, A., & Kılınç, A. (2012). Fen bilgisi öğretmeni adaylarının GDO'lu Gıdaları öğretme konusundaki öz-yeterlik inançları: Bazı psikometrik faktörlerin potansiyel etkileri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED) 6(2), 49-76. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aduefebder/issue/46411/555205
  40. Tewksbury, B. J. (1996). Teaching without exams–the challenges and benefits. Journal of Geoscience Education, 44(4), 366-372. https://doi.org/10.5408/1089-9995-44.4.366
  41. Topçu, M. S. (2019). Sosyobilimsel konular ve öğretimi. Pegem Akademi.
  42. Tunç-Şahin, C. (2022). Sosyal bilgiler lisans ve lisansüstü öğrencilerinin sosyobilimsel konulara yönelik argümantasyon düzeyleri. Journal of National Education, 51(236). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1826988.
  43. Türkmen, H., Pekmez, E., & Sağlam, M. (2017). Fen öğretmen adaylarının sosyo-bilimsel konular hakkındaki düşünceleri. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 448-475. https://doi.org/10.12984/egeefd.295597
  44. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Basım). Seçkin Yayıncılık.
  45. Zeidler, D. L., Sadler, T. D., Applebaum, S., & Callahan, B. E. (2009). Advancing reflective judgment through socioscientific issues. Journal of Research in Science Teaching: The Official Journal of the National Association for Research in Science Teaching, 46(1), 74- 101. https://doi.org/10.1002/tea.20281