KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Sayı: 74

“Işığın madde ile etkileşimi” ünitesi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Development an achievement test on the unit “interaction of light with matter”: Validity and reliability study

Cüneyt Can(T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKİRDAĞ)0000-0003-0982-0366
Fatma Akgün(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9728-7516
Sayfa
112–136
Yayın Tarihi
2025-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, ortaya konulan başarı testinin öğretim programında kazanımlara uygun sorular içeren, geçerli ve güvenilir bir test olduğu söylenebilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersi kapsamında ortaokul öğrencilerinin ışığın madde ile etkileşimi ünitesine yönelik başarılarını ölçmek amacıyla kullanılabilecek, geçerliği ve güvenirliği sağlanmış bir başarı testi geliştirmektir Testin geliştirilmesi süreci nicel araştırmanın tarama desenine uygun olarak yürütülmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu amaçla öncelikle araştırmacılar tarafından alan yazın taranmış ve toplam 36 adet çoktan seçmeli soru hazırlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, ortaya konulan başarı testinin öğretim programında kazanımlara uygun sorular içeren, geçerli ve güvenilir bir test olduğu söylenebilir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:36 adet
⚙️Değişkenler:Fen bilimleri · ışığın madde ile etkileşimi · başarı testi geliştirme

Özet

Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersi kapsamında ortaokul öğrencilerinin ışığın madde ile etkileşimi ünitesine yönelik başarılarını ölçmek amacıyla kullanılabilecek, geçerliği ve güvenirliği sağlanmış bir başarı testi geliştirmektir Testin geliştirilmesi süreci nicel araştırmanın tarama desenine uygun olarak yürütülmüştür. Bu amaçla öncelikle araştırmacılar tarafından alan yazın taranmış ve toplam 36 adet çoktan seçmeli soru hazırlanmıştır. Testin geçerlik çalışmalarında uzman görüşüne başvurulmuş ve taslak test için hazırlanan sorular alanında uzman akademisyenlerin ve öğretmenlerin görüşüne sunularak dil, kapsam ve görünüş geçerliliği açısından incelenmiştir. Uzman görüşü doğrultusunda düzeltilen 36 soruluk taslak test, madde analizi için 181 sekizinci sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Taslak test öğrencilerden elde edilen veriler neticesinde ve gerçekleştirilen madde analizleri sonrasında 25 maddeden oluşan nihai haline ulaşmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ile nihai testin ortalama madde güçlüğü 0.53, ortalama madde ayırt ediciliği 0.49, Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.81 ve KR-20 güvenirlik katsayısı 0.84 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, ortaya konulan başarı testinin öğretim programında kazanımlara uygun sorular içeren, geçerli ve güvenilir bir test olduğu söylenebilir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Can, C., Akgün, F. (2025). “Işığın madde ile etkileşimi” ünitesi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 74, 112–136. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1562856

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (62)

  1. Açıkgöz, M., & Karslı, F. (2015). Alternatif ölçme-değerlendirme yaklaşımları kullanılarak iş ve enerji konusunda geliştirilen başarı testinin geçerlilik ve güvenirlik analizi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-25. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/19638
  2. Adkins, D. C. (1974). Test construction; Development and interpretation of achievement tests: Merrill Publishing Company.
  3. Akbulut, H. İ., & Çepni, S. (2013). Bir üniteye yönelik başarı testi nasıl geliştirilir?: İlköğretim 7. sınıf kuvvet ve hareket ünitesine yönelik bir çalışma. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 18-44. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/19600
  4. Atılgan, H. (Ed.) (2013). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (6. Baskı). Ankara: Anı.
  5. Aydın, E., & Selvi, M. (2020). Ortaokul öğrencilerine yönelik ekosistem, biyolojik çeşitlilik ve çevre sorunları başarı testinin geliştirilmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(2), 661-682. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1396514
  6. Ayvacı, H. Ş., & Durmuş, A. (2016). Bir başarı testi geliştirme çalışması: Isı ve sıcaklık başarı testi geçerlik ve güvenirlik araştırması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 87-102 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/258952
  7. Barchard, K. A., & Hakstian, A. R. (1997). The robustness of confidence intervals for coefficient alpha under violation of the assumption of essential parallelism. Multivariate Behavioral Research, 32(2), 169-191. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr3202_4
  8. Baykul, Y. (2015). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klasik test teorisi ve uygulaması. Pegem Akademi.
  9. Beuchert, A. K., & Mendoza, J. L. (1979). A Monte Carlo comparison of ten item discrimination indices. Journal of Educational Measurement, 109-117. https://doi.org/10.1111/j.1745-3984.1979.tb00092.x
  10. Bingöl, A., & Halisdemir, N. (2017). Development of academic achievement test for the university students in basic information technologies course. The Journal of Academic Social Science Studies, 54, 541-554. doi: 10.9761/JASSS6984
  11. Bolat, A., & Karamustafaoğlu, S. (2019). Vücudumuzdaki sistemler ünitesi başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 131-159. doi: 10.30855/gjes.2019.05.02.008
  12. Boopathiraj, C., & Chellamani, K. (2013). Analysis of test items on difficulty level and discrimination index in the test for research in education. International journal of social science & interdisciplinary research, 2(2), 189-193.
  13. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Atıf İndeksi, 001-214.
  14. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık
  15. Chen, Y., & Hoshower, L. (2003). Student evaluation of teaching effectiveness: An assessment of student perception and motivation. Assessment and Evaluation in Higher Education, 28, 71–88. doi:10.1080/02602930301683
  16. Crocker, L., & Algina, J. (1986). Introduction to classical and modern test theory. J Holt, Rinehart and Winston, 6277 Sea Harbor Drive, Orlando, FL 32887. https://eric.ed.gov/?id=ed312281
  17. Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334. https://link.springer.com/article/10.1007/bf02310555
  18. Çardak, Ç. S., & Selvi, K. (2018). Öğretim ilke ve yöntemleri dersi için bir başarı testi geliştirme süreci. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(26), 379-407 doi:10.29329/mjer.2018.172.19
  19. Çelikten, M., & Özkan, H. (2018). Öğretmen performans değerlendirme sistemi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(15). 806-824. doi:10.26466/opus.418565.
  20. Çiftcibaşı, F., Karamustafaoğlu, S., & Bolat, A. (2023). "Güneş Sistemi ve Tutulmalar" ünitesine yönelik başarı testi geliştirilmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-26. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2305913
  21. Dede, H., & Keleş, İ. H. (2020). Saf madde, karışımlar ve karışımların ayrılması konularında yaşam temelli başarı testinin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(3), 797-825. https://doi.org/10.17152/gefad.659887
  22. Demir, N., Kızılay, E., & Bektaş, O. (2016). 7. sınıf çözeltiler konusunda başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 10(1). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/224370
  23. Demirci, N., & Efe, S. (2007). İlköğretim öğrencilerinin ses konusundaki kavram yanılgılarının belirlenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 1(1). 23-56 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/39756
  24. Divarcı, Ö. F., & Kaya, H. (2019). 8. sınıf “Maddenin Halleri ve Isı” ünitesine yönelik geçerliliği ve güvenirliği sağlanmış bir akademik başarı testi geliştirme çalışması. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(2), 214-238. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/761181
  25. Dumanoğlu, F., & Akçay, B. (2018). Elektrik enerjisi başarı testinin geliştirilmesi. e-Kafkas Journal of Educational Research, 5(2), 20-39. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.422251
  26. Ebel, R., & Frisbie, D. (1986). Essentials of educational measurement. New Jersey: Englewod Cliffs Prentice Hall. In: Inc.
  27. Erkuş, A., Sünbül, Ö., Ömür Sünbül, S., Yormaz, S. & Aşiret, S. (2017). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-II (1.bs.). Ankara: Pegem Akademi
  28. Gömleksiz, M., & Erkan, S. (2010). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (2. Basım). Nobel Yayın Dağıtım.
  29. Güneş Koç, R. S. (2013). 5E modeli ile desteklenen bağlam temelli yaklaşımın yedinci sınıf öğrencilerinin ışık ünitesindeki başarılarına, bilgilerinin kalıcılığına ve fen dersine karşı olan tutumlarına etkisi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  30. Güneş, M. H., & Serdaroğlu, C. (2018). Bitki ve hayvanlarda üreme, büyüme ve gelişme ünitesinde geliştirilen başarı testinin geçerliliği ve güvenirliği. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 2(1), 34-40. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/624961
  31. Hotiu, A. (2006). The relationship between item difficulty and discrimination indices in multiple-choice tests in a physical science course (MSc thesis). Florida Atlantic University, Boca Raton, FL. https://fau.digital.flvc.org/islandora/object/fau%3A34381
  32. Jaiswal, A. & Arun, C.J. (2021). Potential of artificial intelligence for transformation of the education system in India. International Journal of Education and Development Using Information and Communication Technology, 17(1), 142-158. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1285526.pdf
  33. Kargın, P. D., & Gül, Ş. (2021). Altıncı sınıf “Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı” ünitesine yönelik bir başarı testi geliştirilmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-26. https://doi.org/10.47479/ihead.729412
  34. Karip, E. (Ed.) (2012). Ölçme ve değerlendirme. (5. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
  35. Keçeci, G., Yıldırım, P., & Zengin, F. K. (2019). Sistemler akademik başarı testi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 3(1), 96-114. https://doi.org/10.32960/uead.514188
  36. Kızkapan, O., & Bektaş, O. (2018). Fen eğitiminde başarı testi geliştirilmesi: Hücre bölünmesi ve kalıtım örneği. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(1), 1-18. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/499076
  37. Kubiszyn, T. & Borich, G. (2003). Education testing and measurement, (7th ed.). Hoboken: John Wiley.
  38. Kuder, G. F., & Richardson, M. W. (1937). The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika, 2(3), 151-160. https://doi.org/10.1007/BF02288391
  39. Küçük, T. (2014). Işık ünitesinde simülasyon yönteminin kullanılmasının öğrencilerin fen başarısına ve fen tutumlarına etkisi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
  40. Nacaroğlu, O., & Bektaş, O. (2019). Fen bilimleri dersindeki madde ve değişim ünitesine yönelik geçerli ve güvenilir başarı testi geliştirme: BİLSEM örneği. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 67-88. https://doi.org/10.46762/mamulebd.633540
  41. Nacaroğlu, O., Bektaş, O., & Kızkapan, O. (2020). Madde döngüleri ve çevre sorunları konusunda başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 28(1), 36-51. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3374
  42. Özaşkin Arslan, A. G., & Karamustafaoğlu, S. (2019). 2018 fen bilimleri öğretim programı kapsamındaki 7. sınıf güneş sistemi ve ötesi ünitesine yönelik bir başarı testi geliştirme. Ondokuz Mayis University Journal of Education, 38(2). https://doi.org/10.7822/omuefd.528571
  43. Özcan, H., Koca, E., & Söğüt, M. (2019). Ortaokul öğrencilerinin basınç kavramıyla ilgili anlayışlarını ölçmeye yöneik bir test geliştirme çalışması. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(1), 130-144. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/747201
  44. Özçelik, D.A. (1998). Ölçme ve Değerlendirme. Ankara: ÖSYMYayınları.
  45. Özkan, E. B., & Eryılmaz Muştu, Ö. (2018). 8. sınıf basit makineler ünitesine yönelik başarı testi geliştirme: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 737-754. https://doi.org/ 10.17218/hititsosbil.332294
  46. Saraç, H. (2018). Fen bilimleri dersi "Maddenin Değişimi" ünitesi İle ilgili başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 416-445. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.-388815
  47. Saylan-kırmızıgül, A., & Kaya, H. (2019). "Aynalarda Yansıma ve Işığın Soğrulması" konusunda geçerliliği ve güvenilirliği sağlanmış başarı testi geliştirme çalışması. Journal of Theoretical Educational Science, 12(2), 474-493. https://doi.org/10.30831/akukeg.426792
  48. Sener, N., & Tas, E. (2017). Developing achievement test: A research for assessment of 5th grade biology subject. Journal of Education and Learning, 6(2), 254-271. http://doi.org/10.5539/jel.v6n2p254
  49. Sontay, G., & Karamustafaoğlu, O. (2020). Fen bilimleri dersi “Güneş, Dünya ve Ay” ünitesine yönelik başarı testinin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 511-551. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/919850
  50. Sontay, G., & Karamustafaoğlu, S. (2017). 5. sınıf fen bilimleri dersi “Yer Kabuğunun Gizemi” ünitesine yönelik başarı testi geliştirme. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 5(1), 62-86. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2581367
  51. Soylu, Ü. İ., Karamustafaoğlu, S., & Karamustafaoğlu, O. (2020). 6. sınıf “madde ve ısı” ünitesi başarı testi geliştirme: geçerlik ve güvenirlik. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 270-292. htps://doi.org/10.47479/ihead.800620
  52. Suen, H., & McClellan, S. (2003). Item construction principles and techniques. Encyclopedia of vocational and technological education, 1, 777-798. Taipei: ROC Ministryof Education
  53. Şen, H.C., & Eryılmaz, A. (2011). Bir başarı testi geliştirme çalışması: Basit elektrik devreleri başarı testi geçerlik ve güvenirlik araştırması. Yüzüncü Yıl Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-39. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/146251
  54. Şentürk, Ö. Ç., & Selvi, M. (2021). Fen bilimleri dersi “İnsan ve Çevre” ünitesi akademik başarı testi geliştirme: güvenirlik ve geçerlik çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(2), 601-630. https://doi.org/10.17152/gefad.940400
  55. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayınları.
  56. Timur, S., Doğan, F., Çetin, N. İ., Timur, B., & Işık, R. (2019). Developing achievement test on cell subject for 6th grade: A validity and reliability study. Cukurova University Faculty of Education Journal, 48(2), 1202-1219. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cuefd
  57. Turgut, M. F., & Baykul, Y. (2014). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (6. baskı). Ankara: Pegem Akademi.
  58. Tosun, C., & Taşkesenligil, Y. (2011). Revize edilmiş Bloom’un taksonomisine göre çözeltiler ve fiziksel özellikleri konusunda başarı testinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 499-522. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/817458
  59. Türkoğlu, İ., & Uzunkoca, F. (2017). İlköğretim 7. sınıflarda ekosistem konusunun öğretiminde geleneksel ve bilgisayar destekli öğretim yöntemlerinin öğrenci başarısına etkisinin karşılaştırılması Turkish Journal of Educational Studies, 4(2), 78-102. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/403122
  60. Üçüncü, G., & Sakız, G. (2020). Başarı testi geliştirme süreci: İlkokul dördüncü sınıf maddeyi tanıyalım ünitesi örneği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(1), 82-94. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3440
  61. Yıldız, S., Keçeci, G., & Zengin, F. K. (2019). Dengeli beslenme akademik başarı testi: Geçerlik ve güvenirlik araştırması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 848-868. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.144
  62. Saraç, H. (2018). Fen bilimleri dersi "Maddenin Değişimi" ünitesi İle ilgili başarı testi geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 416-445. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.-388815