KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

Arap Edebiyatı Harikaları Muʻallakalarda Renk Lafızları ve Anlam Alanları

Color Words and Meaning Fields in the Wonders of Arabic Literature Muʻallakas

Kıyasettin Arslan(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-2191-7582
Sayfa
29–39
Yayın Tarihi
2025-04-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Muʻallakalarda geçen renk lafızları, Arapça gramer bilgisi açısından da incelenebilir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüzden geriye gidildiğinde, Arap edebiyatı harikaları olarak bilinen Muʻallakalar ve şairleri üzerine birçok çalışmanın yapıldığı görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Her bir şaire göre de renk lafızlarının kullanımlarının farklılık arz ettiği görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Muʻallakalarda geçen renk lafızları, Arapça gramer bilgisi açısından da incelenebilir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Arap Dili · Arap Edebiyatı · Şiir

Özet

Günümüzden geriye gidildiğinde, Arap edebiyatı harikaları olarak bilinen Muʻallakalar ve şairleri üzerine birçok çalışmanın yapıldığı görülmektedir. Bu çalışmalar, Muʻallakaların tedviniyle başlayıp şerh edilmesi, şairlerinin her birinini biyografisi ve çeşitli dillere tercüme edilmesiyle devam etmiştir. Son zamanlarda da bu edebî ürünlerin içerikleri hakkında bilimsel olarak birçok çalışmanın yapıldığı görülmüştür. Muʻallakalar üzerine Enbârî, Nehhâs ve Zevzenî gibi âlimler şerh yazmıştır. Söz konusu bu edebî ürünler Farsça, Türkçe, Latince, İngilizce gibi pek çok dile çevrilmiştir. İçerdikleri konular da birçok makale ve teze konu olmuştur. Çalışma başlığının diğer ana unsuru olan renk kavramı üzerinde de bilimsel birçok makale ve tez çalışmalarının yapıldığı görülmüştür. Bahsedilen çalışmalarda renk kavramının çeşitli yönlerine dikkat çekilmiştir. Bu çalışmada bir dilin söz varlığını oluşturan ve birçok edebî üründe yoğun ve çok çeşitli olarak kullanılan renk lafızlarının, Muʻallakalarda kullanım sıklığı ve anlam alanları (hakiki-mecazi) tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tespitler yapılırken Zevzenî şerhi baz alınmıştır. Renk lafızlarının kullanım sıklığının Muʻallakaların edebî hacmine göre tümünde altmış üç olması dikkat çekicidir. Her bir şaire göre de renk lafızlarının kullanımlarının farklılık arz ettiği görülmüştür. Metin uzunluğu ve kelime kullanımı bakımından oldukça hacimli olan bu edebî metinlerde renk lafızlarının toplamda yaklaşık altmış üç lafız olması, tarafımızdan az olarak değerlendirilmektedir. Bahsi geçen edebî ürünler hakkında yapılan bunca ilmî çalışmalar yeterli değildir. Muʻallakalarda geçen renk lafızları, Arapça gramer bilgisi açısından da incelenebilir.

Abstract

In retrospect, it can be seen that many studies have been conducted on Muʻallakas and poets, known as the wonders of Arabic literature. These studies began with the compilation of muʿallaḳa and continued with their commentaries, the biographies of each of poets, and translations into various languages. More recently, many studies have been conducted on the content of these literary products. Scholars such as Anbārī, Nahhās, and Zawzānī wrote commentaries on the muʿallaḳas. These literary works have been translated into many languages such as Persian, Turkish, Latin, and English. They have been the subject of many articles and dissertations. It has been observed that many articles and theses have been conducted on the concept of color, which is the other pillar of the title of the study. In these studies, attention was drawn to various aspects of the concept of color. In this study, it was tried to determine the frequency of use and meaning areas (literal-metaphorical) of color words that constitute the vocabulary of a language and are used intensively and diversely in many literary works in Muallkas. Zawzeni's commentary is taken as a basis for these determinations. It is noteworthy that the frequency of use of color words is sixty-three in all Muʻallakas. It has been observed that the use of color words varies according to each poet. In these literary texts, which are quite voluminous in terms of text length and word usage, the total number of color words is approximately sixty-three, which we consider to be a few. All these scientific studies on the aforementioned literary products are still not enough. The color words in the Muʻallakas can also be examined in terms of Arabic grammar.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Arslan, K. (2025). Arap Edebiyatı Harikaları Muʻallakalarda Renk Lafızları ve Anlam Alanları. Mavi Atlas, Cilt: 13 Sayı: 1, 29–39. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1577400

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Akdoğan Anou, Z. S. (2022). Arap dilinde renkler: Dilbilimsel bir inceleme (Tez No. 741796) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  2. Akyüz, H. (2014). Hz. Peygamber’in hadislerinde renklerin dili. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (41), 373–398.
  3. Askerî, E. H. (1320). Kitâbu’s-sınâ‘ateyn. Mahmud Bey Matbaası.
  4. Atik, D. A. (2019). Mekân tasarımında renk ve kültür ilişkisinin incelenmesi (Tez No. 611741) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  5. Bedeva, A. (2017). Tarafe b. el-‘Abd’ın şiirlerinde hikmet. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5(9), 219–242.
  6. Can, M. B. (2014). Muallakalarda nevasih fiiller ve kullanım şekilleri (Tez No. 368515) [Yüksek lisans tezi, Gümüşhane Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  7. Ceviz, N. (2001). Mu’allaka şairlerinin şiirinde at tasviri. Ekev Akademi Dergisi, 3(1), 265–278.
  8. Ceviz, N., Demirayak, K., & Yanık, N. H. (2004). Yedi askı: Arap edebiyatının harikaları. Ankara Okulu Yayınları.
  9. Corcî, Z. (1978). Târîḫu edebi’l-luġati’l-Arabiyye (Cilt 1). Dârü’l-Fikr.
  10. Çakıcı, M. E. (2018). Nedîm dîvânında renkler (Tez No. 525295) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  11. Çelebi, M. (1991). Amr b. Külsûm. İçinde İslâm Ansiklopedisi (Cilt 3, ss. 85–86). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  12. Çelik, B. (2010). Kur’ân-ı kerimdeki renkler ve renk ifâde eden kelimelerin tahlili (Tez No. 277447) [Yüksek lisans tezi, Harran Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  13. Çetin, N. M. (2011). Eski Arap şiiri. Kapı Yayınları.
  14. Dayf, Ş. (1960). Târîḫu’l-edebi’l-Arabî, el-asru’l-Câhilî (15. baskı). Dâru’l-Meʿârif.
  15. Eminoğlu, A. (2010). Şekil ve muhteva yönünden el-muʿallaḳātu’s-sebʿ (Tez No. 261189) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  16. Ergin, H. (2021). Abdullah Hasib, İmruulkays kaside-i muallakasının şerhi (İstanbul 1316) transkripsiyon içerik ve metod açısından tahlili (Tez No. 664356) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  17. Eyüboğlu, İ. Z. (1985). Yedi askı: Arap şiirinin ilk parlak dönemi. Adam Yayınları.
  18. Ezherî, E. M. M. (2004). Tehzîbu’l-luġa. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  19. Göçemen, Y. (2015). Muallaka şairi Antere b. Şeddâd’ın hayatı ve şiirlerinin dil ve tema yönünden tahlili (Tez No. 419329) [Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  20. Göçemen, Y. (2016). Antere B. Şeddâd’ın şiirlerinde tasvir. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(4), 69–98.
  21. Gündüzöz, S. (2003). Kur’an’da renklerin büyülü gücü: Semiotik bir inceleme. Ekev Akademi Dergisi, (16), 71–84.
  22. Gündüzöz, S. (2005). Arapçada kültür-dil ilişkisi: Arapça’nın yapılanması ve algılanmasında etkili öğeler. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 5(2), 215–229.
  23. Halîl b. Ahmed. (1988). Kitâbu’l-Ayn (M. el-Maḥzûmî & İ. es-Sâmirrâ, Ed.). Dâru’l-Mektebetu’l-Hilâl.
  24. İbn Kuteybe. (1958). Eş-şiʿr ve’ş-şuʿarâ. Dâru’l-Meʿârif.
  25. İbn Manẓûr. (t.y.). Lisânu’l-Arab. Dâru Ṣadır.
  26. İbnü’l-Enbârî. (1993). Şerḥu’l-Ḳaṣâʾidi’s-sebʿi’ṭ-ṭıvâli’l-câhiliyyât (A. Hârun, Ed.). Dâru’l-Meʿârif.
  27. Kayrevânî, İ. R. (1981). El-umde fî ṣına‘ati’ş-şiʿri ve naḳdihi (M. T. al-Jabalawi, Ed., 5. ed.,). Dâr el-Yil.
  28. Kureşî, E. Z. (1926). Cemheretü eşʿâri’l-Arab. Maṭbaʿatü’r-Raḥmâniyye.
  29. Nehhâs, E. C. (1973). Şerḥu’l-ḳaṣâʾidi’t-tisʿi’l-meşhûrâti’l-mevsûmeti bi’l-muʿallaḳāt (A. el-Ḫaṭṭâb, Ed.). Dâru’l-Ḥurriyye li’t-Ṭabāʿa.
  30. Okcu, A. (2007). Kur’an’da renkler. Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, (28), 127–163.
  31. Öntürk, A. (2017). Divan şiirinde renkler. Ulakbilge, 5(12), 973–982.
  32. Özcan, H. (2010). Lebîd b. Rabîʿa (560–661) ve muallakası. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (23), 81–94.
  33. Özdemir, A. (2006). Muallaka şairi bir sahabi: Lebid b. Rabia el-Amirî ve divanına şiir konuları bağlamında genel bir bakış. İslami İlimler Dergisi, (1), 117–143.
  34. Öztürk, S. (2011). Fuzûlî’nin Türkçe dîvânında renkler (Tez No. 330926) [Yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  35. Sağocak, M. (2018). Kırmızı rengin tasarımın algı ve anlamına etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(57), 233–240. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2441
  36. Savran, M. (2000). İmruülkays b. Hucr. İçinde İslâm Ansiklopedisi (Cilt 22, ss. 237–238). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  37. Tekin, B. E. (2018). Evliyâ Çelebi seyahatnâmesinde renkler (Tez No. 519280) [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
  38. Tülücü, S. (2003). Lebîd b. Rebîʿa. İçinde İslâm Ansiklopedisi (Cilt 27, ss. 121–122). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  39. Tülücü, S. (2005). Muʿallakāt ve şairleri üzerine bir bibliyografya denemesi-1. Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, (23), 1–70.
  40. Tülücü, S. (2013). Züheyr b. Ebû Sülmâ. İçinde İslâm Ansiklopedisi (Cilt 44, ss. 540–542). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  41. Tülücü, S. (2020). Muallakāt. İçinde İslâm Ansiklopedisi (Cilt 30, ss. 308–3010). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  42. Türkoğlu, S. (2010). Anlatım ve deyimlerde renklerin dili. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (8), 277–290.
  43. Üstün, M. (2022). Arap şiirinde temel renklerin anlamsal boyutları ve değişim süreci. Darulfunun İlahiyat, 33(1), 177–208. https://doi.org/10.26650/di.2022.33.1.1067029
  44. Varol, M. B. (2004). İslâm tarihinin ilk iki asrında simge renkler ve siyâsî anlamları. Necmeddin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (17), 111–126.
  45. Yalar, M. (2006). Câhiliyenin kavramsal ve tarihsel mahiyeti ışığında şiirinin sosyal arka planı. Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 15(1), 75–95.
  46. Yaltkaya, Ş. (1942). Tarihte renk. Türkiyat Mecmuası, 7, 41–47.
  47. Yaltkaya, Ş. (2018). Yedi askı: Muʿallaḳāt-i sebʿa. Büyüyenay Yayınları.
  48. Yenice, M. (2021). İçerik yönüyle muʿallaka şiirlerinin değeri ve Tarafe b. el-ʿAbd’in muʿallakası. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(76), 825–835.
  49. Yolcu, M. (2008). Lebid b. Rebia ve tevhide çağıran şiiri. Hikmet Yurdu, (2), 123-152.
  50. Zevzenî, A. (1992). Şerḥu’l-muʿallaḳāti’s-sebʿ. Dâru’l-Âlemiyye.