Dergiler / Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 53 Sayı: 53

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Medya Okuryazarlığına İlişkin Algılarının Değerlendirilmesi

Evaluation of Media Literacy Perceptions of Social Studies Teacher Candidates

Hacer Dolanbay(Muş Alparslan Üniversitesi)0000-0002-9408-5636
Hamza Akengin(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0626-3819
Gül Tuncel(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2448-7955
Sayfa
97–112
Yayın Tarihi
2021-01-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının eğitimden önce kendilerine yönelik medya okuryazarlığı ile ilgili olumsuz algıları, verilen eğitimden sonra olumlu yönde değişme göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adayları için geliştirilen medya okuryazarlığı eğitimi modelinin uygulanmasıyla birlikte onların medya okuryazarlığına ilişkin algılarındaki değişikliğin tespit edilmesi amaçlanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın çalışma grubunu Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği 3.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının eğitimden önce kendilerine yönelik medya okuryazarlığı ile ilgili olumsuz algıları, verilen eğitimden sonra olumlu yönde değişme göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sosyal bilgiler · medya okuryazarlığı · algı

Özet

Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adayları için geliştirilen medya okuryazarlığı eğitimi modelinin uygulanmasıyla birlikte onların medya okuryazarlığına ilişkin algılarındaki değişikliğin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden eylem araştırmasına göre desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği 3. Sınıfına devam eden on dört kız, altı erkek toplam yirmi (20) öğretmen adayı oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden “ölçüt örnekleme” kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2N (Ne biliyordum?) ön algı ve 2N (Ne öğrendim?) son algı formu, odak grup görüşmesi, kompozisyonlar ve bireysel görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Görüşmeler için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının eğitimden önce kendilerine yönelik medya okuryazarlığı ile ilgili olumsuz algıları, verilen eğitimden sonra olumlu yönde değişme göstermektedir. Öğretmen adaylarının başlangıçta çok az olan medya okuryazarlığı (MOY) dersine yönelik algıları ise eğitim sonrası belirgin oranda artmıştır. Verilen eğitimin öğretmen adaylarının kendilerine yönelik medya okuryazarlığı becerileri ile ilgili olumlu düşüncelerini artırdığı, onları MOY konusunda daha bilinçli ve eleştirel düşünmeye sevk ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde, öğretmen adaylarının katıldıkları MOY eğitiminin etkililiğine ilişkin algılarının oldukça yüksek olduğu anlaşılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre öğretmen adaylarının medya okuryazarlığı algılarını geliştirici çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract

The aim of this study is to determine the change in their perception of existing media literacy with the application of the media literacy education model developed for social studies, teacher candidates. The study is patterned as action research. The participants of the study consist of fourteen girls and six boys 20 social studies pre-service teachers who are also students’ third class at Marmara University Faculty of Ataturk Education. "Criterion sampling” was used to determine the participants. It was shown that media literacy can be associated with social studies lessons. The data of the study was obtained through 2N (I knew what?) preliminary perception and 2N (What did you learn?) final perception form, focus group interview, compositions, and individual interviews. A semi-structured interview form was used for interviews. According to the findings from the study teacher candidates ‘negative perceptions of media literacy towards them before the education change positively after education given. In the same way, the perception of the media literacy course, which was very little at the beginning, increased significantly after education. The education provided has increased the positive thinking of teacher candidates about their media literacy skills. The result is that it makes them more conscious and critical about MOY and their perception of the effectiveness of the MOY education they attend is quite high. Finally, various suggestions have been made to improve the perceptions of media literacy of teacher candidates with the results obtained from the study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dolanbay, H., Akengin, H., Tuncel, G. (2021). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Medya Okuryazarlığına İlişkin Algılarının Değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt: 53 Sayı: 53, 97–112. https://doi.org/10.15285/maruaebd.717848

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Alagözlü, Ç. (2012). Türkiye’de ve Avrupa Birliği ülkelerinde Medya Okuryazarlığı. Uzmanlık Tezi. T.C. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu: Ankara
  2. Alver, F. (2011). Medya yetkinliğinin kuramsal temelleri. Kocaeli Üniversitesi Araştırma Dergisi. 7 (23),9-26
  3. Apak, Ö. (2008). Türkiye, Finlandiya ve İrlanda ilköğretim programlarının medya okuryazarlığı eğitimi açısından incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
  4. Arslan, A. (2004). Eleştirel medya okuryazarlığı kapsamında çocuk odaklı haber ve programlar üzerine bir değerlendirme. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 1(2), 71-79
  5. Atmaca, Ç. (2016). Medya okuryazarlığı dersinin öğretmen adayları üzerindeki etkileri. Ege Eğitim Dergisi. 17 (2) 442-480
  6. Aufderheide, P. (1993). Media literacy: A report of the national leadership conference on media literacy. Aspen Institute: Washington DC
  7. Baker, F. W. (2010). Media literacy: 21st century literacy skills. H. Hayes Jacobs (Ed). Curriculum 21: Essential education for a changing world içinde. pp 133-152. Alexandria: ASCD
  8. Baker, F. (2016). Media literacy in today’s social studies class. https://www.middleweb.com/31326/media-literacy-in-todays-social-studies-class adresinden 19.03.2020 tarihinde erişim sağlanmıştır.
  9. Barut, E., Demirer, V., Erbaş, Ç., Dikmen, C. H. & Sak, N. (2016). Media literacy training for prospective teachers: Instructional design process and its evaluation. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45 (1), 49-70
  10. Bozkurt, F. & Coşkun, D. (2018). 21. yüzyıl okuryazarlığı: Öğretmen adaylarının medya algılarına genel bir bakış. Erciyes İletişim Dergisi.5 (4), 493-511
  11. Ekiz, D. (2007). Eğitimde Araştırma Yöntem ve Metodlarına Giriş. Ankara: Anı Yayıncılık
  12. Flores- Koulish, S. (2006). Media Literacy: An entree for preservice teachers into critical pedogogy. Teaching Eduction, 17 (3) 239-249
  13. Gay, L. R., Mills, G. E. & Airasian, P.W. (2012). Educational research: Competencies for analysis and applications. Tenth Edition. Pearson: New Jersey
  14. Gedik, M. (2015). Türkçe öğretmeni adaylarının medya okuryazarlığına ilişkin görüşleri. A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 54, 779-809
  15. Goodman, S. (2003). Teaching youth media: A critical guide to literacy, video production & Social Change. Teachers College Press: New York
  16. Gomez, L. M. & Gomez, K. (2007). Reading for learning: Literay supports for 21 st-Century work. Phi 89,224-228. https://www.journals.sagepub.com adresinden 19.03.2020 tarihinde erişim sağlanmıştır.
  17. Güz, N. (2005). Haberde Yönlendirme ve Kamuoyu Araştırmaları. Nobel Akademik: Ankara
  18. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. The Aspen Institute: USA
  19. Hobbs, R. (2015). Media literacy. Oxford Research Encyclopedia of Communication
  20. İnceoğlu, Y. (2011). Medyayı doğru okumak. İçinde Şimşek, M. C., & Türkoğlu, N. (Edit.) Medya okuryazarlığı. ss 19-23. 1. Baskı. Parşömen Yayınları: İstanbul
  21. Karaman, K. & Karataş, A. (2009). Media literacy levels of the candidate teachers. Elementary Education Online. 8 (3) 798-808. http://ilkogretim-online.org.tr adresinden 15.09.2018 tarihinde erişilmiştir.
  22. Karataş, A. ve Sözer, M. A. (2018). Eğitim fakülteleri için medya okuryazarlığı eğitim programı. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilgiler Dergisi. 2 (8), 593-606
  23. Kimmons, R. (2014). Social networking sites, literacy and the authentic idendity problem. Tenchtrends.58 (2),98-99
  24. Koçak, B. (2011). İlköğretim yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinin medya okuryazarlığı dersine ilişkin algıları (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  25. Literat, I. (2014). Measuring new media litreacies: Towards the developments of a comprehensive assessment tool. Journal of Media Literacy Education. 6 (1), 15-27
  26. Livingstone, S. (2003). The changing nature and uses of media literacy. Media LSE Electroniz Working Papers. (4),1-31
  27. Lundby K. & Ronning, H. (1997). Medya kültürü aracılığıyla modernliğin yorumlanışı. 2.baskı. Derleyen: Süleyman İrvan. Ankara: Ark Yayınları
  28. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018). Medya okuryazarlığı dersi öğretim programı: Ortaokul ve imam hatip ortaokulu 7 veya 8. sınıflar. Ankara. https://ttkb.meb.gov.tr/ adresinden 25.04.2018 tarihinde erişim sağlanmıştır.
  29. Masterman, L. (2005). Teaching the media. NewYork: Routledge
  30. Mihailidis, P. (2009). The first step is the hardest: Finding connections in media literacy education. Journal of Media Literacy Education 1,53-67
  31. National Association for Media Literacy Education. [NAMLE] (2007). Core principles of media literacy education in the United States. https://namle.net/publications/core-principles/ 02.08.2020 tarihinde erişim sağlanmıştır.
  32. Özay, C. (2014). Ortaokul öğrencilerinin medya okuryazarlığına ilişkin görüşleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  33. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon NCB University Press.9(5)
  34. Schwarz, G. (2001). The role of media literacy in teacher education. Teacher education Quarterly, 28 (2) 111-119
  35. Silverblatt, A. (2013). Media literacy concepts, approaches, and education. Art. Silverblat (edit)The praeger handbook of media literacy I. In (pp.1-13). Volume 1.Praeger: California
  36. Stein, L. & Prewett, A. (2009). Media literacy education in the social studies: Teacher perceptions and urricular challenges. Teacher Education Quarterly. Winter.131-148
  37. Stringer, E.T. (2007). Action Research. Third Edition. Sage Publication: USA
  38. Pelton, R. P. (2010). Action research for teacher candidates: Using clasroom data to enhance instruction. R. P. Pelton, (edi.) In part 1: Understanding action research.an introduction to action research (pp.3-27).Rowman: United Kingdom.
  39. Postman, N. (1995). Çocukluğun Yokoluşu. Çev. K. İnal. Ankara: İmge Kitabevi
  40. Potter, W. J. (2010). The state of media literacy. Journal of Broadcasting & Electronic Media.54 (4) p.675-696. Routledge: London
  41. İnceoğlu, Y. (2011). Medyayı doğru okumak. İçinde Şimşek, M. C., & Türkoğlu, N. (Edit.) Medya okuryazarlığı. ss 19-23. 1. Baskı. Parşömen Yayınları: İstanbul
  42. Potter, W. J. (2010). The state of media literacy. Journal of Broadcasting & Electronic Media.54 (4) p.675-696. Routledge: London