KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 64 Sayı: 64

Mandala Sanat Tekniğinin Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Stres Düzeylerine Etkisi

The Effect of Mandala Art Technique on The Stress Levels of Preschool Teacher Candidates

Şilay Dinçer(MERSİN ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ)0000-0002-4957-7869
Zühal Gizir(MERSİN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-8014-8392
Sayfa
233–254
Yayın Tarihi
2026-06-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma bulgularına göre, deney ve kontrol grubunun Algılanan Stres Ölçeği ile alt boyutlarının ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz: Bu araştırmanın amacı; Mandala sanat tekniğinin okul öncesi öğretmen adaylarının stres düzeylerine etkisini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın çalışma grubunu, gönüllülük esasına dayanarak, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Mersin Üniversitesi okul öncesi öğretmenliği bölümü üçüncü ve dördüncü sınıfa devam eden toplam 38 öğretmen adayı oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma bulgularına göre, deney ve kontrol grubunun Algılanan Stres Ölçeği ile alt boyutlarının ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2023-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Mandala · sanat terapisi · stres

Özet

Öz: Bu araştırmanın amacı; Mandala sanat tekniğinin okul öncesi öğretmen adaylarının stres düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden eşleştirilmemiş ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, gönüllülük esasına dayanarak, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Mersin Üniversitesi okul öncesi öğretmenliği bölümü üçüncü ve dördüncü sınıfa devam eden toplam 38 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, “Algılanan Stres Ölçeği” (ASÖ) ile araştırmacı tarafından geliştirilen “Kişisel Bilgi Formu” kullanılarak toplanmıştır. Deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön test sonrasında, deney grubu 6 haftalık 12 oturumdan oluşan Mandala Sanat Tekniği uygulamalarına katılmıştır. Verilerin analizinde, non-parametrik analizler uygulanmış ve bağımlı testlerin (ön test-son test) analizinde Wilcoxon; bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında ise Mann-Whitney U testleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre, deney ve kontrol grubunun Algılanan Stres Ölçeği ile alt boyutlarının ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Kontrol grubunda, Algılanan Stres Ölçeği ve alt boyutlarının ön test-son test puanları karşılaştırıldığında puanlarının farklılaşmadığı belirlenmiştir. Deney grubunun, Algılanan Stres Ölçeği ve ön test-son test puanları karşılaştırıldığında ise; yetersiz özyeterlik algısı, stres rahatsızlık algısı alt boyutlarında ve Algılanan Stres Ölçeği toplam puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiştir. Araştırmaya katılan deney ve kontrol grubunun algılanan stres ölçeği son test puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmemekle birlikte, deney grubunun algılanan stres ölçeği toplam puanları ile alt boyutlarının son test puanlarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu görülmektedir.

Abstract

Abstract: This study aimed to examine the effect of the mandala art technique on the stress levels of pre-service early childhood education teachers. The research employed a quasi-experimental design with an unmatched pretest–posttest control group within the framework of quantitative research methods. The study group consisted of 38 pre-service teachers enrolled in the third and fourth years of the Early Childhood Education Department at Mersin University during the 2023–2024 academic year who volunteered to participate in the study. Data were collected using the Perceived Stress Scale (PSS) and a semi-structured Personal Information Form. Following the administration of the pretest to both the experimental and control groups, the experimental group participated in mandala art technique activities consisting of 12 sessions conducted over a six-week period. Non-parametric statistical methods were used in the data analysis. The Wilcoxon signed-rank test was employed to analyze dependent measurements (pretest–posttest), while the Mann–Whitney U test was used to compare the two independent groups. The findings revealed that a statistically significant decrease was observed within the experimental group in the sub-dimensions of perceived inadequate self-efficacy and perceived stress/distress, as well as in the total PSS scores. However, no statistically significant difference was found between the experimental and control groups in the posttest comparisons. Similarly, no significant change was observed in the control group’s scores. Although no statistically significant difference was found between the groups’ posttest scores, the experimental group demonstrated lower total and sub-dimension scores than the control group.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dinçer, Ş., Gizir, Z. (2026). Mandala Sanat Tekniğinin Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Stres Düzeylerine Etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt: 64 Sayı: 64, 233–254. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1906410

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (54)

  1. Adams, E. (1999). Vocational teacher stress and internal characteristics. Journal of Vocational and Technical Education, 16(1).
  2. Akbulak, F., & Can, G. (2023). Effectiveness of mandala coloring in reducing anxiety in women with early-stage breast cancer receiving chemotherapy for the first time. Explore, 19(1), 42–47. https://doi.org/10.1016/j.explore.2022.04.007
  3. Akpınar, B. (2013). Öğretmen adaylarının stres düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından analizi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (21), 229–241.
  4. Apriyana, R., Widianti, E., & Muliani, R. (2020). The effect of mandala pattern coloring therapy on academic stress level in first-year nursing undergraduate students. NurseLine Magazine, 5(1), 186–194. https://doi.org/10.19184/nlj.v5i1.13556
  5. Aşçı, Ö., Hazar, G., Kılıç, E., & Korkmaz, A. (2015). Üniversite öğrencilerinde stres nedenlerinin ve stresle başa çıkma biçimlerinin belirlenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 213–231.
  6. Avşaroğlu, S., & Üre, Ö. (2007). Üniversite öğrencilerinin karar vermede özsaygı, karar verme ve stresle başa çıkma stillerinin benlik saygısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (18), 85–100.
  7. Baloğlu, M., & Bardakçı, S. (2010). Güncellenmiş öğrenci yaşamı stres envanteri’nin Türkçeye uyarlanması, dil geçerliği ve ön psikometrik incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(33), 57–70.
  8. Biber, K., Cankorur, H., Aydemir, E. A., & Güler, R. S. (2019). Okul öncesi öğretmen ve öğretmen adaylarının stresle başa çıkma tarzları. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 32–62.
  9. Bloos, I. D., & O’Connor, T. S. J. (2002). Ancient and medieval labyrinth and contemporary narrative therapy: How do they fit?. Pastoral Psychology, 50(4), 219–230. https://doi.org/10.1023/A:1012914021232
  10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (36. baskı). Pegem Akademi.
  11. Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24 (4), 385–396. https://doi.org/10.2307/2136404
  12. Curry, N. A., & Kasser, T. (2005). Can coloring mandalas reduce anxiety?. Art Therapy, 22(2), 81–85. https://doi.org/10.1080/07421656.2005.10129441
  13. Çetin Üçeriz, A. & Bölüktaş, R. P. (2025). The Effect of Art-based Mandala on Mental Health Among Patients Transplanting Bone Marrow: A Randomized Controlled Study. Mediterr Nurs Midwifery, 5(2), 102-113. https://doi.org/10.4274/MNM.2024.24248
  14. Dias Alves, M., Olmi, E., Durand, J.Y., Mitri, F., Knefati, Y., & Vion-Dury, J. (2024). Coloring complex shapes decreases patient anxiety in three care environments: a pilot study with color analysis. Frontiers in Psychology, 15, 1336202. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1336202
  15. Dilawari, K., & Tripathi, N. (2014). Art therapy: A creative and expressive process. Indian Journal of Positive Psychology, 5(1), 81–85.
  16. Engin, A. O., Demirci, N., & Yeni, E. (2013). Stres ve öğrenme arasındaki ilişki. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 290–299.
  17. Eker, G. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin örgütsel stres kaynakları ve stresle başa çıkma yolları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
  18. Esendağ, A. N. (2022). Sanat terapisiyle desteklenmiş çözüm odaklı kısa terapinin algılanan stres düzeyine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karabük Üniversitesi.
  19. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. New/Yeni Symposium Journal, 51(3), 132–140.
  20. Folkman, S. (2013). Stress: Appraisal and coping. In M. D. Gellman & J. R. Turner (Ed.), Encyclopedia of behavioral medicine (pp. 1913–1915). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-1005-9_215
  21. Gençdoğan, B., Kodan Çetinkaya, S., & Gümüş, E. (2018). Effects of coloring mandalas on test anxiety. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 221–229. https://doi.org/10.17679/inuefd.415982
  22. Gürcan, M. (2020). Kanser tedavisi alan ergenlerde mandala aktivitesinin psikolojik semptomlar ve anksiyete/depresyon düzeyine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
  23. Hass-Cohen, N., Bokoch, R., Goodman, K., & Conover, K. J. (2021). Art therapy drawing protocols for chronic pain: Quantitative results from a mixed-method pilot study. The Arts in Psychotherapy, 73, 101749. https://doi.org/10.1016/j.aip.2020.101749
  24. Henderson, P., Rosen, D., & Mascaro, N. (2007). Empirical study on the healing nature of mandalas. Journal of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 1(3), 148–154. https://doi.org/10.1037/1931-3896.1.3.148
  25. Jakobsson Støre, S., & Jakobsson, N. (2022). The effect of mandala coloring on state anxiety: A systematic review and meta-analysis. Art Therapy, 39(4), 173–181. https://doi.org/10.1080/07421656.2021.2003144
  26. Jeon, L., Buettner, C. K., & Grant, A. A. (2018). Early childhood teachers’ psychological well-being: Exploring potential predictors of depression, stress, and emotional exhaustion. Early Education and Development, 29(1), 53–69. https://doi.org/10.1080/10409289.2017.1341806
  27. Jung, C. G. (1973). Mandala symbolism. Princeton University Press.
  28. Jung, C. G. (2016). Kırmızı kitap: Liber novus. Kaknüs Yayınları.
  29. Kaimal, G., Ray, K., & Muniz, J. (2016). Reduction of cortisol levels and participants' responses following art making. Art Therapy, 33(2), 74–80. https://doi.org/10.1080/07421656.2016.1166832
  30. Karabuga Yakar, H., Yılmaz, B., Özkol, O., Gevher, F., & Çelik, E. (2021). Effects of art-based mandala intervention on distress and anxiety in cancer patients. Complementary Therapies in Clinical Practice, 43, 101331. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2021.101331
  31. Karagöz, F. (2023). Kemoterapi alan hematoloji hastalarında mandala boyamanın yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  32. Khademi F, Rassouli M, Rafiei F, Moayedi S, Torres M, Marzban N, Haji, E. & Golitaleb, M. (2021). The effect of mandala colouring on anxiety in hospitalized COVID-19 patients: A randomized controlled clinical trial. International Journal of Mental Health Nursing, 30(1), 1437-1444. https://doi.org/10.1111/inm.12901
  33. Koçyiğit, S., & Sezer, T. (2024). Exploring the sources of stress and coping strategies of Turkish preschool teachers. Behavioral Sciences, 14(1), 59. https://doi.org/10.3390/bs14010059
  34. Kostyunina, N. Y., & Drozdikova-Zaripova, A. R. (2016). Adolescents’ school anxiety correction by means of mandala art therapy. International Journal of Environmental and Science Education, 11(6), 1105–1116.
  35. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer.
  36. Liu, C., Wang, X., Zhang, Y., Li, H., Chen, Z., & Liu, Y. (2024). Assessing the stress-relief impact of an art-based intervention inspired by the broaden-and-build theory in college students. Frontiers in Psychology, 15, 1324415. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1324415
  37. Maleki, F., Shams, J., & Fallahi Khoshknab, M. (2013). The effect of coloring mandala on anxiety of infertile women. Journal of Caring Sciences, 2(3), 189–195.
  38. McLean, L., Abry, T., Taylor, M., Jimenez, M., & Granger, K. (2017). Teachers’ mental health and perceptions of school climate across the transition from training to teaching. Teaching and Teacher Education, 65, 230–240. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.03.018
  39. McLeod, J. (2016). Colour psychology today. John Hunt Publishing.
  40. Monti, D. A., Peterson, C., Kunkel, E. J. S., Hauck, W. W., Pequignot, E., & Rhodes, L. (2006). A randomized controlled mindfulness-based art therapy (MBAT) for women with cancer. Psycho-Oncology, 15, 363–373.
  41. Nasiri, M. A., Sajadi, S. A., Farsi, Z., & Heidarieh, M. (2024). The effect of mandala coloring and free coloring on the happiness in veterans with post-traumatic stress disorder in the Covid-19 pandemic: a randomized clinical trial. BMC Psychiatry, 24, (467). https://doi.org/10.1186/s12888-024-05886-x
  42. Öz Çelikbaş, E. (2022). Mandala tekniği ile şifalanma: Jung ve çok kültürlü bir sanat tekniği yaklaşımı. Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 4(1), 181–195. https://doi.org/10.58608/augsfd.1102782
  43. Özsavran, M., & Seval, M. (2020). Evaluation of the effect of an art activity in improving emotional resilience of adolescents: Mandala. Pearson Journal of Social Sciences & Humanitie, 5(8), 192-203. http://dx.doi.org/10.46872/pj.165
  44. Özsavran, M., Hotan, E., Orhan, P., Karaoğlu, T., & Yılmaz, S. (2025). Enhancing resilience and well being in preschoolers with mandala art. Balıkesir Health Sciences Journal, 14(2), 466-476. https://doi.org/10.53424/balikesirsbd.1688633
  45. Ramos Salazar, L. (2019). Exploring the effect of coloring mandalas on students’ math anxiety in business statistics courses. Business, Management and Economics Engineering, 17(2), 134–151.
  46. Sion, A., Czamanski-Cohen, J., Halbrecht-Shaked, O.C., Galili, G. & Cwikel, J. (2023). Self correction, digital art making and stress reduction. The Arts in Psychotherapy, 85, 102060. https://doi.org/10.1016/j.aip.2023.102060
  47. Slegelis, M. H. (1987). A study of Jung’s mandala and its relationship to art psychotherapy. The Arts in Psychotherapy, 14(4), 301–311. https://doi.org/10.1016/0197-4556(87)90037-5
  48. Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2019). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri (7. baskı). Anı Yayıncılık.
  49. Şolt Kırca, A., Dağlı, E., Derin, E., & Aka, N. (2024). The effect of mandala coloring on anxiety and quality of life of women in the climacteric period: a randomized controlled study. Revista da Associação Médica Brasileira, 70(6):e20240059. https://doi.org/10.1590/1806-9282.20240059
  50. Temel, E., Bahadır, A., & Çuhadır, D. (2007). Öğrenci hemşirelerin stresle baş etme tarzları ve depresyon düzeylerinin belirlenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2(5), 107–118.
  51. Van der Vennet, R., & Serice, S. (2012). Can coloring mandalas reduce anxiety? A replication study. Art Therapy, 29(2), 87–92. https://doi.org/10.1080/07421656.2012.680047
  52. Wang, C.H., Huang, Y.C., & Shih, Y.H. (2016). Using wearable EEG to research the change of brainwave of teenagers drawing pictures with mandala art. In 2016 International Conference on Advanced Materials for Science and Engineering (ICAMSE), (pp. 581–584). IEEE. https://doi.org/10.1109/ICAMSE.2016.7840205
  53. Williams, J. (2014). Mindfulness and the arts therapies: Theory and practice. In L. Rappaport (Ed.), Mindfulness and the arts therapies: Theory and practice. (pp. 352). Kingsley Publishers.
  54. Zaimoğlu, S., & Dağtaş, A. (2023). Exploring the wellbeing of pre-service teachers during their practicum. Ege Eğitim Dergisi, 24(2), 194–208.