KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 43

GAZETECİLİĞİN YAPAY ZEKÂ İLE DÖNÜŞÜMÜNE TEORİK BAKIŞ: HABERCİLİK TÜRLERİ VE MEDYA EKOSİSTEMİ

ATHEORETICAL PERSPECTIVE ON THE TRANSFORMATION OF JOURNALISM WITH ARTIFICIAL INTELLIGENCE: TYPES OF JOURNALISM AND THE MEDIA ECOSYSTEM

İlkay Ceren Sönmez(FIRAT ÜNİVERSİTESİ, İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0000-0003-2761-294X
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-08-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Literatür taraması ve örnek uygulamalar ışığında ulaşılan sonuçlar, yapay zekânın yalnızca teknik bir yenilik değil, aynı zamanda gazeteciliğin epistemolojik ve sosyolojik temellerini dönüştüren bir paradigma değişimi olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin gazetecilikte yarattığı dönüşümü kuramsal ve uygulamalı yönleriyle incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dijitalleşme sürecinde medya ekosistemi, yapay zekâ tabanlı araçların haber üretimi, doğrulama, dağıtım ve tüketim süreçlerine entegrasyonu ile yeniden şekillenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Literatür taraması ve örnek uygulamalar ışığında ulaşılan sonuçlar, yapay zekânın yalnızca teknik bir yenilik değil, aynı zamanda gazeteciliğin epistemolojik ve sosyolojik temellerini dönüştüren bir paradigma değişimi olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yapay Zeka · Veri Gazeteciliği · Robot Gazetecilik

Özet

Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin gazetecilikte yarattığı dönüşümü kuramsal ve uygulamalı yönleriyle incelemektedir. Dijitalleşme sürecinde medya ekosistemi, yapay zekâ tabanlı araçların haber üretimi, doğrulama, dağıtım ve tüketim süreçlerine entegrasyonu ile yeniden şekillenmektedir. Veri gazeteciliği, robot gazetecilik, tahminleyici gazetecilik, kişiselleştirilmiş haber ve yapay zekâ destekli araştırmacı gazetecilik gibi yeni habercilik biçimleri, hız, ölçeklenebilirlik ve veri odaklılık açısından avantaj sağlamakla birlikte; etik, şeffaflık, güvenilirlik ve istihdam alanlarında çeşitli riskler taşımaktadır. Literatür taraması ve örnek uygulamalar ışığında ulaşılan sonuçlar, yapay zekânın yalnızca teknik bir yenilik değil, aynı zamanda gazeteciliğin epistemolojik ve sosyolojik temellerini dönüştüren bir paradigma değişimi olduğunu göstermektedir. Neticede çalışma,ulusal literatürde eksik bırakılan türleri, algoritmaların denetlenebilirliği, insan–makine iş birliğinin dengeli kurulması ve mesleki etik kodların güncellenmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır.

Abstract

This study examines the transformation of journalism through artificial intelligence from theoretical and practical perspectives. With digitalization, AI-based tools reshape news production, verification, distribution, and consumption. New forms such as data journalism, robot journalism, predictive journalism, personalized news, and AI-assisted investigative journalism offer speed, scalability, and data-oriented advantages, while raising concerns about ethics, transparency, reliability, and employment. Literature review findings show that AI is not only a technical innovation but also a paradigm shift transforming the epistemological and sociological foundations of journalism. In conclusion, this study highlights the types of algorithms that are lacking in the national literature, the need for algorithmic accountability, the importance of establishing a balanced human–machine collaboration, and the necessity of updating professional ethical codes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sönmez, İ. C. (2026). GAZETECİLİĞİN YAPAY ZEKÂ İLE DÖNÜŞÜMÜNE TEORİK BAKIŞ: HABERCİLİK TÜRLERİ VE MEDYA EKOSİSTEMİ. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 43. https://doi.org/10.20875/makusobed.1772582

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (69)

  1. Acar, O. (2022). Yapay zekâ: Fırsat mı yoksa tehdit mi? Kriter.
  2. Allan, S., & Thorsen, E. (2009). Citizen journalism: Global perspectives. Peter Lang.
  3. Alviani, A. (2024, 9 Aralık). The role of generative AI in newsrooms [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=QwQuKGS41ic&t=2365s
  4. Anadolu, B. (2019). Dijital hikâye anlatıcılığı bağlamında yapay zekânın sinemaya etkisi: Sunspring ve It’s No Game filmlerinin analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 6(2), 39–56.
  5. Armbrust, M., Fox, A., Griffith, R., Joseph, A. D., Katz, R., Konwinski, A., Lee, G., Patterson, D., Rabkin, A., Stoica, I., & Zaharia, M. (2010). A view of cloud computing. Communications of the ACM, 53(4), 50–58. https://doi.org/10.1145/1721654.1721672
  6. Atalay, M., & Çelik, E. (2017). Büyük veri analizinde yapay zekâ ve makine öğrenmesi uygulamaları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 155–172.
  7. Aytekin, A., Sönmez Çakır, F., Yücel, Y. B., & Kulaözü, İ. (2018). Algoritmaların hayatımızdaki yeri ve önemi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(7), 143–150.
  8. Beckett, C. (2019, 18 Kasım). New powers, new responsibilities: A global survey of journalism and artificial intelligence. London School of Economics. https://blogs.lse.ac.uk/polis/2019/11/18/new-powers-new-responsibilities/
  9. Binns, R. (2018). Fairness in machine learning: Lessons from political philosophy. İçinde Proceedings of the 2018 Conference on Fairness, Accountability and Transparency (ss. 149–159). ACM.
  10. Broussard, M. (2018). Artificial unintelligence: How computers misunderstand the world. MIT Press.
  11. Cambria, E., & White, B. (2014). Jumping NLP curves: A review of natural language processing research. IEEE Computational Intelligence Magazine, 9(2), 48–57. https://doi.org/10.1109/MCI.2014.2307227
  12. Carlson, M. (2014). The robotic reporter: Automated journalism and the redefinition of labor, compositional forms, and journalistic authority. Digital Journalism, 3(3), 416–431. https://doi.org/10.1080/21670811.2014.976412
  13. Clerwall, C. (2014). Enter the robot journalist. Journalism Practice, 8(5), 519–531. https://doi.org/10.1080/17512786.2014.883116
  14. Coddington, M. (2014). Clarifying journalism’s quantitative turn: A typology for evaluating data journalism, computational journalism, and computer-assisted reporting. Digital Journalism, 3(3), 331–348. https://doi.org/10.1080/21670811.2014.976400
  15. Çelik, T. (2017). Değişen habercilik anlayışı: Veri gazeteciliği. İçinde E. Doğan & E. Geçgin (Ed.), Public relations cultural & media studies (s. 169). IJOPEC Publication.
  16. Davulcu, E. (2023). Yapay zekâ teknolojileri ve robot gazetecilik. İçinde Ş. Karal Temüroğlu & Z. Demir (Ed.), Algoritmalar habercilik ve medya (ss. 35–52). Nobel.
  17. Diakopoulos, N. (2019). Automating the news: How algorithms are rewriting the media. Harvard University Press.
  18. Diakopoulos, N. (2022, 20 Nisan). Predictive journalism: On the role of computational prospection in news media. Columbia Journalism Review. https://www.cjr.org/tow_center_reports/predictive-journalism-on-the-role-of-computational-prospection-in-news-media.php
  19. Dörr, K. N. (2016). Mapping the field of algorithmic journalism. Digital Journalism, 4(6), 700–722. https://doi.org/10.1080/21670811.2015.1096748
  20. Enache, M. C. (2020). AI for advertising. Annals of Dunarea de Jos University of Galati. Fascicle I. Economics and Applied Informatics, 26(1), 28–32. https://doi.org/10.35219/eai1584040978
  21. Ergen, M. (2019). What is artificial intelligence? Technical considerations and future perception. The Anatolian Journal of Cardiology, 22(1), 1–5. https://doi.org/10.14744/AnatolJCardiol.2019.22220
  22. Eyecioğlu Özmutlu, A. (2021). Doğal dil işleme. İçinde T. Talan & C. Aktürk (Ed.), Bilgisayar bilimlerinde teorik ve uygulamalı araştırmalar (ss. 129–150). Efeakademi.
  23. Fanta, A. (2017). Putting Europe’s robots on the map: Automated journalism in news agencies. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/our-research/putting-europes-robots-map-automated-journalism-news-agencies
  24. Gartry, L. (2024, 19 Temmuz). Personalised news: How to balance technology and editorial integrity. Reuters Institute for the Study of Journalism. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/personalised-news-how-balance-technology-and-editorial-integrity
  25. Gibbs, L. (2020, 8 Aralık). How AI is becoming an integral part of the news-making process [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=Dpi7Gt8GAHM
  26. Gökbel, H. (2024). Yapay zekanın gazetecilik pratiklerindeki yeri. TAM Akademi Dergisi, 8(1), 135–163.
  27. Graefe, A. (2016, 7 Ocak). Guide to automated journalism. Columbia Journalism Review. https://www.cjr.org/tow_center_reports/guide_to_automated_journalism.php
  28. Guthrie, J. L. (2020). Apostles of certainty: Data journalism and the politics of doubt. Journalism History, 46(3), 285–286. https://doi.org/10.1080/00947679.2020.1781468
  29. Gül, K. (2024). Yapay zeka teknolojilerinin gazetecilik alanında kullanımı: Avantajlar ve dezavantajları. The Journal of Communication and Social Studies, 4(2), 306–331.
  30. Helberger, N. (2019). On the democratic role of news recommenders. Digital Journalism, 7(8), 993–1012. https://doi.org/10.1080/21670811.2019.1623700
  31. ICIJ. (2021). Pandora papers. International Consortium of Investigative Journalists. https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/
  32. Işık, U., Ölçekçi, H., & Koz, K. A. (2022). Yapay zeka ve algoritma ekseninde gazeteciliğin geleceği ve toplum için anlamı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(2), 1248–1275.
  33. İrvan, S. (2018). Araştırmacı gazetecilik: Kavramsal bir değerlendirme. Etkileşim, 2(2), 70–94. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2018.2.29
  34. İyigün, N. Ö. (2021). Yapay zeka ve gelecek: İnsan teknoloji arasındaki ilişki. İçinde N. Ö. İyigün & M. K. Yılmaz (Ed.), Yapay zeka: Güncel yaklaşımlar ve uygulamalar (ss. 3–25). Beta Kitap.
  35. Jenkins, H. (2006). Convergence culture: Where old and new media collide. New York University Press. Latar, N. L. (2021). Sosyal fizik çağında robot gazeteci: İnsan gazeteciliğinin sonu mu? İçinde F. Zengin & B. Kapır (Ed.), Yapay zeka ve medya (ss. 193–210). Doruk.
  36. Lewis, S. C., Guzman, A. L., & Schmidt, T. R. (2019). Automation, journalism, and human–machine communication: Rethinking roles and relationships of humans and machines in news. Digital Journalism, 7(4), 409–427. https://doi.org/10.1080/21670811.2019.1577147
  37. Lievrouw, L. A., & Livingstone, S. (2010). Handbook of new media. SAGE Publications.
  38. Liu, J., Dolan, P., & Pedersen, E. R. (2010). Personalized news recommendation based on click behavior. İçinde Proceedings of the 15th International Conference on Intelligent User Interfaces (ss. 31–40). ACM. https://doi.org/10.1145/1719970.1719976
  39. Lokke, E. (2018). Mahremiyet: Dijital toplumda özel hayat (D. Başak, Çev.). Koç Üniversitesi Yayınları.
  40. LSE. (2019, 18 Kasım). New powers, new responsibilities: Journalism and artificial intelligence [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=p-DGp1ot0EE&t=87s
  41. LSE. (2025). About JournalismAI. London School of Economics. https://www.lse.ac.uk/media-and-communications/polis/JournalismAI/About-JournalismAI
  42. Marconi, F. (2020). Newsmakers: Artificial intelligence and the future of journalism. Columbia University Press.
  43. Montal, T., & Reich, Z. (2017). I, Robot. You, Journalist. Who is the author? Authorship, bylines and full disclosure in automated journalism. Digital Journalism, 5(7), 829–849. https://doi.org/10.1080/21670811.2016.1209083
  44. Muratoğlu Pehlivan, B., & Türkgeldi, S. K. (2020). Post-modern dönemde senaristin ve izleyicinin rolü: Yapay zeka, interaktif drama ve sinemanın geleceğine dair bir öngörü. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2638–2652.
  45. Napoli, P. M. (2019). Social media and the public interest: Media regulation in the disinformation age. Columbia University Press.
  46. Narin, B. (2017). Uzman görüşleri bağlamında haber üretiminde otomatikleşme: Robot gazetecilik. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 27, 79–108.
  47. Narin, B., Ayaz, B., Fırat, F., & Fırat, D. (2017). Büyük veri ve gazetecilik ilişkisi bağlamında veri gazeteciliği. Online Academic Journal of Information Technology, 8(30), 45–60.
  48. O’Neil, C. (2016). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Crown.
  49. Online News Association. (2024). Case study: Djinn, an AI-powered data journalism interface. https://www.journalists.org/news/case-study-djinn-an-ai-powered-data-journalism-interface
  50. Ödük, M. N. (2019). Bulanık mantık yöntemi ve uygulamaları. İKSAD Yayınları.
  51. Özcan, A. (2021). Büyük veri: Fırsatlar ve tehditler. TRT Akademi, 6(10), 50–70.
  52. Paris, B., & Donovan, J. (2019). Deepfakes and cheap fakes: The manipulation of audio and visual evidence. Data & Society Research. https://datasociety.net/library/deepfakes-and-cheap-fakes/
  53. Pirim, H. (2006). Yapay zeka. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 1(1), 81–93.
  54. Rogers, S. (2013, Nisan 4). History of data journalism at the Guardian. The Guardian. https://www.theguardian.com/news/datablog/video/2013/apr/04/history-of-data-journalism-video
  55. Rogers, S. (2021). From The Guardian to Google News Lab: A decade of working in data journalism. İçinde J. Gray & L. Bounegru (Ed.), The data journalism handbook: Towards a critical data practice (ss. 279–290). Amsterdam University Press.
  56. Saad, S., & Issa, T. (2020). Integration or replacement: Journalism in the era of artificial intelligence and robot journalism. International Journal of Media, Journalism and Mass Communications, 6(3), 1–13.
  57. Sarıoğlu, E. B. (2019). Dijital halkla ilişkiler. Eğitim Yayınevi.
  58. Schmidhuber, J. (2015). Deep learning in neural networks: An overview. Neural Networks, 61, 85–117. https://doi.org/10.1016/j.neunet.2014.09.003
  59. Shalev-Shwartz, S., & Ben-David, S. (2013). Understanding machine learning: From theory to algorithms. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781107298019
  60. Silver, N. (2021, 8 Haziran). How FiveThirtyEight’s 2020 forecasts did and what we’ll be thinking about for 2022. FiveThirtyEight. https://fivethirtyeight.com/features/how-fivethirtyeights-2020-forecasts-did-and-what-well-be-thinking-about-for-2022/
  61. Stray, J., Vendrov, I., Nixon, J., Adler, S., & Hadfield-Menell, D. (2021). What are you optimizing for? Aligning recommender systems with human values. arXiv Preprint. https://www.researchgate.net/publication/353450484
  62. Summak, E. (2024). Halkla ilişkilerde yapay zeka kullanımı ve geleceğin iletişim stratejilerinin şekillendirilmesi. Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 70–80.
  63. Tapscott, D., & Tapscott, A. (2016). Blockchain revolution: How the technology behind bitcoin is changing money, business, and the world. Penguin Books.
  64. Türksoy, N. (2022). The future of public relations, advertising and journalism: How artificial intelligence may transform the communication profession and why society should care? Turkish Review of Communication Studies, 40, 394–410.
  65. Van Dalen, A. (2012). The algorithms behind the headlines: How machine-written news redefines the core skills of human journalists. Journalism Practice, 6(5), 648–658. https://doi.org/10.1080/17512786.2012.667268 van Dijck, J., Poell, T., & de Waal, M. (2018). The platform society. Oxford University Press.
  66. Veglis, A., & Bratsas, C. (2017). Reporters in the age of data journalism. Journal of Applied Journalism & Media Studies, 6(2), 225–244. https://doi.org/10.1386/ajms.6.2.225_1
  67. Yedekçi, E. (2021). Endüstriyel üretim ilişkileri bağlamında yapay zeka ve sinema: Benjamin örneği. İçinde F. Zengin & B. Kapır (Ed.), Yapay zeka ve medya (ss. 381–400). Doruk.
  68. Yılmaz, A. (2023). Yapay zekâ. Kodlab.
  69. Zadrozny, P., & Kodali, R. (2013). Big data analytics using Splunk: Deriving operational intelligence from social media, machine data, existing data warehouses, and other real-time streaming sources. Apress.