KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Psikoloji Yazıları / 2010 / Cilt: 13 - Sayı: 26

Üst biliş hakkında bir gözden geçirme: Üstbiliş çalışmaları mı yoksa üst bilişsel yaklaşım mı?

Sema KARAKELLE
Seda SARAÇ
Sayfa
45–63
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, üst bilişle ilgili çalışmaların yeni bir ekol/yaklaşım olmanın hemen bütün ölçütlerini karşıladığını kabul etmek mümkün görünmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Üst biliş (metacognition), genel olarak düşünme hakkında düşünme faaliyetine veya biliş hakkındaki bilişlere işaret eden bir kavram olarak tanımlanabilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın temel amacı, üstbilişin tanımlanmasına ve ölçülmesine yönelik yaklaşımların incelenmesi yoluyla üstbilişin "yeni bir düşünce ekolü" olduğu görüşünün tartışılmasıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, üst bilişle ilgili çalışmaların yeni bir ekol/yaklaşım olmanın hemen bütün ölçütlerini karşıladığını kabul etmek mümkün görünmektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Üst biliş (metacognition), genel olarak düşünme hakkında düşünme faaliyetine veya biliş hakkındaki bilişlere işaret eden bir kavram olarak tanımlanabilir. Üstbiliş konusunda birikmiş kuramsal ve deneysel çalışmalar, "üstbilişsel psikoloji ekolü"nün doğmakta olduğuna işaret etmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, üstbilişin tanımlanmasına ve ölçülmesine yönelik yaklaşımların incelenmesi yoluyla üstbilişin "yeni bir düşünce ekolü" olduğu görüşünün tartışılmasıdır. Kuramsal açıdan bakıldığında üst bilişsel yaklaşım, bireyin kendi düşünceleri hakkındaki düşüncelerinin nasıl oluştuğunu inceleyerek insan zihni hakkında daha kapsamlı bir model üretme teşebbüsleri olan bir bakış açısı ortaya koymaktadır. Değerlendirme yöntemleri açısından bakıldığında ise bu yaklaşım, bireyin kendini (self), öznelliğini ve öznel bildirimlerin hatalı olma halini çalışılabilir bir değişken olarak ele alarak içebakış yönteminin yeniden düzenleyerek kullanılmasını önermektedir. Aynı zamanda üst bilişsel yaklaşımın eğitim psikolojisi ve klinik psikoloji gibi uygulamalı alanlara yeni açılımlar getirdiği görülmektedir. Ayrıca, üst bilişsel yaklaşımı temel alan çalışmaların sayısının giderek artması, çalışmaların psikolojinin birçok alanına ve farklı ülkelere yayılması da bu yaklaşımın kabul gördüğüne işaret etmektedir. Sonuç olarak, üst bilişle ilgili çalışmaların yeni bir ekol/yaklaşım olmanın hemen bütün ölçütlerini karşıladığını kabul etmek mümkün görünmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARAKELLE, S., SARAÇ, S. (2010). Üst biliş hakkında bir gözden geçirme: Üstbiliş çalışmaları mı yoksa üst bilişsel yaklaşım mı?. Türk Psikoloji Yazıları, Cilt: 13 - Sayı: 26, 45–63. https://ajindex.com/articles/127710

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Afflerbach, P. (2000). Verbal reports and protocol analysis. M. L. Kamil, P. B. Mosenthal, P. D. Pearson ve R. Barr, (Ed.), Handbook of reading research (cilt 3) içinde (163-179).
  2. Mahwah, NJ: Erlbaum. Akın, A. Abacı, R. ve Çetin, B. (2007). Bilişötesi Farkındalık Envanteri'nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 7(2). Alexander, J., Johnson, K., Albano, J., Freygang, T. ve Scott, B. (2006).Relations between intelligence and the development of metaconceptual knowledge. Metacognition and Learning, 1, 51-67.
  3. Altun, S. ve Erden, M. (2006). Öğrenmede motive edici stratejiler ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Edu 7, 2(1), 1-16.
  4. Annevirta, T., Laakkonen, E., Kinnunen, R. ve Vauras, M. (2007).Developmental dynamics of metacognitive knowledge and text comprehension skill in the first primary school years. Metacognition and Learning, 2(1), 21-39.
  5. Baker, L. ve Cerro, L. C. (2002). Assessing metacognition in children and adults. G. Schraw ve J. C. Impara, (Ed), Issues in the Measurement of Metacognition içinde (99- 145). Lincoln, Nebraska: Buros Institute of Mental Measurements. Bannert, M. ve Mengelkamp, C. (2007). Assessment of metacognitive skills by means of instruction to think aloud and reflect when prompted. Does the verbalisation method affect learning? Metacognition and Learning, 3(1), 39-58.
  6. Brown, A. L. (1978). Knowing when, where, and how to remember: A prbblem of metacognition. R. Glaser, (Ed.), Advances in instructional psychology içinde (79-165). New York: Halstead Press.
  7. Brown, A. L. (1987). Metacognition, executive control, self-regulation, and other more mysterious mechanisms. F. E.Weinert ve R. H. Kluwe, (Ed.), Metacognition, motivation, and understanding içinde (64-115). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
  8. Bulduk, S. (2008). Yeni başlayanlar için psikolojide deneysel araştırma yöntemleri. İstanbul:
  9. Çantay Kitabevi.
  10. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Özkahveci, Ö. ve Demirel, F.(2004). Güdülenme ve öğrenme stratejileri ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 4(2), 207-239.
  11. Cox, M. T. (2005). Metacognition in computation: A selected research review. Artificial Intelligence, 169, 104-141.
  12. Çetinkaya, P. ve Erktin, E. (2002). Assessment of metacognition and its relationship with reading comprehension, achievement, and aptitude. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 19(1), 1-11.
  13. Desoete, A. ve Roeyers, H. (2002). Off-line