KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Politik Ekonomik Kuram / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 3

Öncü Makroekonomik Göstergelerin Enerji Tüketiminin Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği

The Effect of Leading Macroeconomic Indicators on Energy Consumption: The Case of Turkey

Tuğçe Okuldaş İlikçi0009-0001-7105-4212
Seda Başar Yılmaz(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3949-3490
Sayfa
950–964
Yayın Tarihi
2026-09-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan araştırmalar, enerji tüketiminin makroekonomik göstergeleri etkilediğini ve aynı zamanda makroekonomik göstergelerin enerji tüketimini etkilediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Enerji tüketimi, makroekonomik açıdan büyük bir öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yapılan araştırmalar, enerji tüketiminin makroekonomik göstergeleri etkilediğini ve aynı zamanda makroekonomik göstergelerin enerji tüketimini etkilediğini göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak ihracat ile fosil enerji tüketimi arasında çift yönlü ve fosil enerji tüketiminden doğrudan yabancı yatırımlara doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi görülmüştür.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:ARDL · Toda-Yamamoto Nedensellik Testi · Yenilenebilir Enerji Tüketimi

Özet

Enerji tüketimi, makroekonomik açıdan büyük bir öneme sahiptir. Yapılan araştırmalar, enerji tüketiminin makroekonomik göstergeleri etkilediğini ve aynı zamanda makroekonomik göstergelerin enerji tüketimini etkilediğini göstermektedir. Bu çalışmada, literatürdeki genel eğiliminin aksine makroekonomik göstergelerin enerji tüketimi üzerindeki etkisini ele almaktadır. Makroekonomik göstergeler olarak gayri safi yurtiçi hâsıla, ithalat, ihracat ve doğrudan yabancı yatırımlar belirlenmiştir. Türkiye’nin 1970 ve 2022 yılları arasındaki yıllık verileri kullanılarak, eşbütünleşme ve nedensellik ilişkileri 2 ayrı model kurularak incelenmiştir. Sonuç olarak iki modelin de eşbütünleşme ilişkisine sahip olduğu ve ülkenin GSYİH’nin fosil enerji ve yenilenebilir enerji tüketimi üzerinde negatif etkisi olduğu görülmüştür. Bu durum fosil yakıt tüketimi için ülkede enerji verimliliğinin arttığı ve üretimin enerji tasarrufu sağlayan bir yapıya dönüştüğünü gösterebilirken, yenilenebilir enerji tüketimi için üretimin hala fosil yakıtlardan sağlandığı gerçeğini işaret etmektedir. Ayrıca yenilenebilir enerji tüketiminin GSYİH, ihracat ve doğrudan yabancı yatırımlar ile çift yönlü, ihracat değişkeni ile enerji tüketiminden ihracata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Ancak ihracat ile fosil enerji tüketimi arasında çift yönlü ve fosil enerji tüketiminden doğrudan yabancı yatırımlara doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi görülmüştür.

Abstract

Energy consumption is of significant macroeconomic importance. Studies have shown that energy consumption influences macroeconomic indicators, and conversely, macroeconomic indicators affect energy consumption. This study deviates from the general trend in the literature by examining the impact of macroeconomic indicators on energy consumption. The macroeconomic indicators chosen for analysis include Gross Domestic Product (GDP), imports, exports, and foreign direct investments. Using Türkiye's annual data between 1970 and 2022, cointegration and causality relationships were examined by establishing two separate models. The findings revealed that both models exhibited cointegration relationships, and it was observed that the country's GDP negatively influences both fossil energy and renewable energy consumption. This suggests an improvement in energy efficiency for fossil fuel consumption and a shift towards an energy-saving production structure, while also indicating that production still heavily relies on fossil fuels for renewable energy consumption. Additionally, it was discovered that renewable energy consumption has bidirectional causality relationships with GDP, exports, and foreign direct investments. Furthermore, a unidirectional causality relationship was identified between exports and energy consumption. However, bidirectional causality was observed between exports and fossil energy consumption, and a unidirectional causality was noted from fossil energy consumption to foreign direct investments.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İlikçi, T. O., Yılmaz, S. B. (2026). Öncü Makroekonomik Göstergelerin Enerji Tüketiminin Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği. Politik Ekonomik Kuram, Cilt: 10 Sayı: 3, 950–964. https://doi.org/10.30586/pek.1657353

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Adams, S., Klobodu, E. K. M., & Apio, A. (2018). Renewable and non-renewable energy, regime type and economic growth. Renewable Energy, 125, 755-767.
  2. Altan, A. D., & Sağbaş, A. (2020). Türkiye'nin enerji verimliliği ve iklim değişikliği performansı: Mevcut durum ve gelecek projeksiyonu. Verimlilik Dergisi(1), 7-26.
  3. Arslan, Z. F. (2022). Yenilenebilir enerjinin Türkiye ekonomisine ve işletmelerde üretim stratejilerine etkisi Bursa Uludag University (Turkey)].
  4. Bayrak, M., & Esen, Ö. (2014). Türkiye’nin Enerji Açiği Sorunu ve Çözümüne Yönelik Arayişlar. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(3).
  5. Çeştepe, H., & Tatar, H. E. (2023). Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlar ile yenilenebilir enerji tüketimi arasında Eşbütünleşme var mıdır? Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi(39), 138-153.
  6. Çınar, M., & Öz, R. (2017). A Proposal in the context of renewable energy for energy consumption and economic growth. Journal of academic value studies, 3(13), 40-54.
  7. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366a), 427-431.
  8. Doğan, H., & Yılankırkan, N. (2015). Türkiye’nin enerji verimliliği potansiyeli ve projeksiyonu. Gazi University Journal of Science Part C: Design and Technology, 3(1), 375-384.
  9. ETKB. (2011). Faaliyet Raporu. E. v. T. K. Bakanlığı.
  10. Evli, S. (2018). Türkiye’de sürdürülebilir kalkınma ve yenilenebilir enerji kaynakları Namık Kemal Üniversitesi].
  11. Gholizadeh, Y., & Narin, M. (2026). GSYH, Emek, Sermaye ve Toplam Enerji Tüketimi Arasındaki İlişki: Avrupa Birliği Örneği. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 12(1), 169-186.
  12. Gülmez, A. (2015). Türkiye'de dış finansman kaynakları ekonomik büyüme ilişkisi: ARDL sinir testi yaklaşımı. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(2), 139-152.
  13. Koç, E., & Şenel, M. C. (2013). Dünyada ve Türkiye’de enerji durumu-genel değerlendirme. Mühendis ve Makina, 54(639), 32-44.
  14. Lin, B., & Moubarak, M. (2014). Renewable energy consumption–economic growth nexus for China. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 40, 111-117.
  15. Malanima, P. (2014). Energy in history. In The basic environmental history (pp. 1-29). Springer.
  16. Metin, E. (2010). Küresel Finans Krizinin Akaryakıt Sektörüne Etkileri. Petrol Sanayi Derneği.
  17. Naımoglu, M., & Özel, B. (2022). Enerji kaynaklarının enerji yoğunluğu üzerindeki etkileri: Enerji ithalatçısı yükselen ekonomilerden kanıtlar. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(47), 1-15.
  18. Narayan, P. K., & Narayan, S. (2005). Estimating income and price elasticities of imports for Fiji in a cointegration framework. Economic Modelling, 22(3), 423-438.
  19. Narayan, P. K., & Smyth, R. (2006). What determines migration flows from low‐income to high‐income countries? An empirical investigation of Fiji–Us migration 1972–2001. Contemporary economic policy, 24(2), 332-342.
  20. Özuğurlu, O. (2019). Development of renewable energy in Turkey Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü].
  21. Perron, P. (1997). Further evidence on breaking trend functions in macroeconomic variables. Journal of econometrics, 80(2), 355-385.
  22. Pesaran, M. H., & Pesaran, B. (1997). Working with Microfit 4.0: Interactive econometric analysis. (No Title).
  23. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326.
  24. Rehman, A., Radulescu, M., Cismaș, L. M., Cismaș, C.-M., Chandio, A. A., & Simoni, S. (2022). Renewable energy, urbanization, fossil fuel consumption, and economic growth dilemma in Romania: Examining the short-and long-term impact. Energies, 15(19), 7180.
  25. Revtiuk, Y., Koval, V., & Arsawan, I. W. E. (2024). Macroeconomic Analysis of Renewable Energy Consumption: A Panel Data Approach. In Renewables in the Circular Economy and Business (pp. 1-14). Springer.
  26. Sasana, H., & Ghozali, I. (2017). The impact of fossil and renewable energy consumption on the economic growth in Brazil, Russia, India, China and South Africa. International Journal of Energy Economics and Policy, 7(3), 194-200.
  27. Sevim, C. (2012). Küresel enerji jeopolitiği ve enerji güvenliği. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 7(26), 4378-4391.
  28. Shahbaz, M., Song, M., Ahmad, S., & Vo, X. V. (2022). Does economic growth stimulate energy consumption? The role of human capital and R&D expenditures in China. Energy Economics, 105, 105662.
  29. Smil, V. (2004). World history and energy. Encyclopedia of energy, 6(558).
  30. Şahin, M. Ş., & Karhan, G. (2021). Sektörel Düzeyde Enerji Tüketimi Ve Büyüme. In: Ankara: İksad Yayınevi.
  31. Taşcı, H., & Aslan, M. H. (2026). Türkiye’de Enerji Yoğunluğunun Uzun Dönem Dinamikleri: Yapısal Kırılmalar Altında Bir Makroekonomik Analiz. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 9(1).
  32. Taşkin, A. (2019). Enerji tüketiminin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (2003-2017) Sosyal Bilimler Enstitüsü].
  33. Toda, H. Y., & Yamamoto, T. (1995). Statistical inference in vector autoregressions with possibly integrated processes. Journal of econometrics, 66(1-2), 225-250.
  34. Topaloğlu, E., & Toker, Ç. D. (2025). Yenilenebilir enerji tüketiminin belirleyicileri: BRICS-T ülkeleri örneği. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics(42), 69-85.
  35. Tosun, N. (2021). Enerji tüketimi ve makroekonomik değişkenlerin ampirik analizi: Türkiye örneği. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 201-227.
  36. Yavuz, N. Ç. (2006). Türkiye’de turizm gelirlerinin ekonomik büyümeye etkisinin testi: Yapisal kirilma ve nedensellik analizi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 7(2), 162-171.
  37. Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (2002). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of business & economic statistics, 20(1), 25-44.