KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ege Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 24 Sayı: 1

Çocuk Odaklılık ve Evlilik Doyumu Arasındaki İlişkide Deneyimsel Kaçınmanın Aracı Rolü

The Mediating Role of Experiential Avoidance in the Relationship Between the Focus on Child and Marital Satisfaction

Mustafa Alperen Kurşuncu(ORDU UNIVERSITY)0000-0002-8370-0859
Şule Baştemur(ORDU UNIVERSITY)0000-0003-3940-0565
Enes Kalkan(GAZI UNIVERSITY)0000-0001-8762-9431
Sayfa
16–28
Yayın Tarihi
2023-03-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İkili (Dyadic) Aracılık Modeli’nin bulguları, çocuk odaklılık ile deneyimsel kaçınmanın evlilik doyumundaki varyansın %55'ini açıkladığını göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eşlerin birbirlerine ve ilişkilerine yönelik tutumları ile eşler arasındaki duygusal iklimin doğası evlilik doyumu için önemlidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmaya 159 evli çift katılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:İkili (Dyadic) Aracılık Modeli’nin bulguları, çocuk odaklılık ile deneyimsel kaçınmanın evlilik doyumundaki varyansın %55'ini açıkladığını göstermiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Evlilik doyumu · Benlik ayrımlaşması · Çocuk odaklılık

Özet

Eşlerin birbirlerine ve ilişkilerine yönelik tutumları ile eşler arasındaki duygusal iklimin doğası evlilik doyumu için önemlidir. Eşler arasında sağlıklı bir duygusal iklimin sağlanamadığı durumlarda, şiddetli duygusal düzensizlikler veya bazı semptomlar çekirdek ailenin duygusal sistemi içinde ortaya çıkabilir. Çekirdek ailede duygusal süreçler olarak da bilinen bu belirtilerden biri, çocuklarla ilgili konuların sıklıkla çiftler arasında çatışmalara neden olduğu çocuk odaklılıktır. Bununla birlikte, çocuk odaklılık nedeniyle çiftlerin deneyimledikleri çatışmalar, bir baş etme biçimi olarak deneyimsel kaçınma davranışlarının ilişki bağlamında sıklığını da artırabilir. Bu çalışmanın amacı, çocuk odaklılık ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide deneyimsel kaçınmanın aracı rolünün incelenmesidir. Çalışmaya 159 evli çift katılmıştır. Katılımcılar Aile Dizimi Görüşme Formuna ait Çocuk Odaklılık Alt Ölçeği, Kabul ve Eylem Anketi-II, İlişki Değerlendirme Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu’ndan oluşan anketi yanıtlamışlardır. İkili (Dyadic) Aracılık Modeli’nin bulguları, çocuk odaklılık ile deneyimsel kaçınmanın evlilik doyumundaki varyansın %55'ini açıkladığını göstermiştir. Çocuk odaklılık değişkeni ile evlilik doyumu arasındaki ilişkiye deneyimsel kaçınma tam aracılık etmiştir. Bulgularımız, eşlerin kaçınma davranışlarının, çocuk odaklılık gibi uyumsuz başa çıkma yöntemlerini nasıl etkilediğini göstermektedir. Bulgularımız, çocuk odaklılık gibi uyumsuz başa çıkma yöntemlerinin, eşlerin kaçınma davranışlarını tetikleyerek evlilik doyumlarını olumsuz etkileyebileceğini göstermektedir. Evlilik doyumunu artırmak için eşlerin psikolojik esneklik ve benlik ayrımlaşması (çocuğa daha az odaklanma) düzeylerinin artırılması hedeflenmelidir.

Abstract

Individuals' attitudes towards their spouses and relationship, including the emotional climate of the marriage are essential for a satisfying marriage. In an unhealthy emotional climate, on the other hand, severe symptoms may emerge. One of these symptoms is the focus-on-child, where child-related issues often cause marital conflicts. The marital conflicts due to focus-on-child may also increase experiential avoidance as a coping style in the relationship. The purpose is to examine the mediating role of experiential avoidance in the relationship between the focus on child and marital satisfaction. One hundred fifty-nine married dyads participated in the study. They completed the Family Genogram Interview Form which consists of Focus on Child Subscale, Acceptance and Action Questionnaire-II, Relationship Assessment Scale, and Demographic Information Form. Findings of the Common Fate Mediation Model indicated that focus on child and experiential avoidance explained 55% of the variance in marital satisfaction. Experiential avoidance has fully mediated the relationship between focus on the child and marital satisfaction. Findings indicate maladaptive coping methods (i.e., focus-on-child) may trigger the avoidance behaviors of spouses and negatively affect their marital satisfaction. To improve marital satisfaction, we propose that spouses' psychological flexibility and self-differentiation (less focus on the child) levels should be enhanced.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurşuncu, M. A., Baştemur, Ş., Kalkan, E. (2023). Çocuk Odaklılık ve Evlilik Doyumu Arasındaki İlişkide Deneyimsel Kaçınmanın Aracı Rolü. Ege Eğitim Dergisi, Cilt: 24 Sayı: 1, 16–28. https://doi.org/10.12984/egeefd.1161512

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Arbuckle, J. L. (2016). IBM SPSS Amos 24 user’s guide. IBM.
  2. Bloch, L., Haase, C. M., & Levenson, R. W. (2014). Emotion regulation predicts marital satisfaction: More than a wives’ tale. Emotion, 14(1), 130-144. doi: 10.1037/a0034272
  3. Bond, F. W., Hayes, S. C., Baer, R. A., Carpenter, K. M., Guenole, N., Orcutt, H. K., … & Zettle, R. D (2011). Preliminary psychometric properties of the Acceptance and Action Questionnaire–II: A revised measure of psychological inflexibility and experiential avoidance. Behavior Therapy, 42(4), 676-688. doi: 10.1016/j.beth.2011.03.007
  4. Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. New York: Jason Aronson.
  5. Bradbury, T. N., Fincham, F. D., & Beach, S. R. (2000). Research on the nature and determinants of marital satisfaction: A decade in review. Journal of Marriage and Family, 62(4), 964-980. doi: 10.1111/j.1741-3737.2000.00964.x
  6. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications and programming. New York: Taylor & Francis.
  7. Canel, A. N. (2013). The development of the marital satisfaction scale (MSS). Educational Sciences: Theory and Practice, 13(1), 97-117.
  8. Claxton, A., & Perry‐Jenkins, M. (2008). No fun anymore: Leisure and marital quality across the transition to parenthood. Journal of Marriage and Family, 70(1), 28-43. doi: 10.1111/j.1741-3737.2007.00459.x
  9. Cui, M., & Donnellan, M. B. (2009). Trajectories of conflict over raising adolescent children and marital satisfaction. Journal of Marriage and Family, 71(3), 478-494. doi: 10.1111/j.1741-3737.2009.00614.x
  10. Curun, F. (2001). The effects of sexism and sex role orientation on romantic relationship satisfaction. (Unpublished master’s thesis). Middle East Technical University, Ankara, Turkey.
  11. Emerson, L. M., Ogielda, C., & Rowse, G. (2019). The role of experiential avoidance and parental control in the association between parent and child anxiety. Frontiers in Psychology, 10, 262. doi: 10.3389/fpsyg.2019.00262
  12. Erdem, G., & Safi, O. A. (2018). The cultural lens approach to Bowen family systems theory: Contributions of family change theory. Journal of Family Theory & Review, 10(2), 469-483. doi: 10.1111/jftr.12258
  13. Fincham, F. D., & Beach, S. R. (2010). Marriage in the new millennium: A decade in review. Journal of Marriage and Family, 72(3), 630-649. doi: 10.1111/j.1741-3737.2010.00722.x
  14. Gaudiano, B. A. (2011). Evaluating acceptance and commitment therapy: An analysis of a recent critique. International Journal of Behavioral Consultation and Therapy, 7(1), 55-67. doi: 10.1037/h0100891.
  15. Hayes, S. C., Strosahl, K., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change. New York: Guilford.
  16. Hayes, S. C., Wilson, K. G., Gifford, E. V., Follette, V. M., & Strosahl, K. (1996). Experiential avoidance and behavioral disorders: A functional dimensional approach to diagnosis and treatment. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64(6), 1152-1168. doi: 10.1037/0022-006X.64.6.1152
  17. Hayes, S. C., Strosahl, K., Wilson, K. G., Bissett, R. T., Pistorello, J., Toarmino, D., … & McCurry, S. M. (2004). Measuring experiential avoidance: A preliminary test of a working model. The Psychological Record, 54(4), 553–578. doi: 10.1007/BF03395492
  18. Hendrick, S. S. (1988). A generic measure of relationship satisfaction. Journal of Marriage and the Family, 50(1), 93-98. doi: 10.2307/352430
  19. Hou, Y., Jiang, F., & Wang, X. (2019). Marital commitment, communication and marital satisfaction: An analysis based on actor–partner interdependence model. International Journal of Psychology, 54(3), 369-376. doi:10.1002/ijop.12473
  20. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. doi: 10.1080/10705519909540118
  21. IBM Corp. Released. (2013). IBM SPSS statistics for Windows, Version 22.0. IBM Corp.
  22. Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (2020). Research on marital satisfaction and stability in the 2010s: Challenging conventional wisdom. Journal of Marriage and Family, 82(1), 100-116. doi: 10.1111/jomf.12635
  23. Keizer, R., Dykstra, P. A., & Poortman, A. R. (2010). The transition to parenthood and well-being: The impact of partner status and work hour transitions. Journal of Family Psychology, 24(4), 429. doi: 10.1037/a0020414
  24. Kenny, D. A., Kaniskan, B., & McCoach, D. B. (2015). The performance of RMSEA in models with small degrees of freedom. Sociological Methods & Research, 44(3), 486-507. doi: 10.1177/0049124114543236
  25. Kerr, M. E., & Bowen, M. (1988). Family evaluation: An approach based on Bowen theory. New York: W. W. Norton & Co.
  26. Klever, P. (2001). The nuclear family functioning scale: Initial development and preliminary validity. Families, Systems & Health, 19(4), 397-410. doi: 10.1037/h0089468
  27. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York: The Guilford Press.
  28. Kohler, H. P., Behrman, J. R., & Skytthe, A. (2005). Partner+ children= happiness? The effects of partnerships and fertility on well‐being. Population and Development Review, 31(3), 407-445. doi: 10.1111/j.1728-4457.2005.00078.x
  29. Kurşuncu, M. A. (2020). Nuclear family emotional processes and marital satisfaction: The mediator roles of interrelational and self-developmental orientations. (Unpublished doctoral dissertation). Middle East Technical University, Ankara, Turkey.
  30. Kurşuncu, M. A., & Sümer, Z. H. (2021). Nuclear family emotional functioning and marital satisfaction: The cultural lens of self-construal. The American Journal of Family Therapy, 1-20. doi: 10.1080/01926187.2021.1992804
  31. Lavner, J. A., Karney, B. R., & Bradbury, T. N. (2016). Does couples' communication predict marital satisfaction, or does marital satisfaction predict communication? Journal of Marriage and Family, 78(3), 680-694. doi: 10.1111/jomf.12301
  32. Ledermann, T., & Kenny, D. A. (2012). The common fate model for dyadic data: Variations of a theoretically important but underutilized model. Journal of Family Psychology, 26(1), 140-148. doi: 10.1037/a0026624
  33. Ledermann, T., & Macho, S. (2009). Mediation in dyadic data at the level of the dyads: A structural equation modeling approach. Journal of Family Psychology, 23(5), 661. doi: 10.1037/a0016197
  34. MacCallum, R. C., Browne, M. W., & Sugawara, H. M. (1996). Power analysis and determination of sample size for covariance structure modeling. Psychological Methods, 1(2), 130-149. doi: 10.1037/1082-989X.1.2.130
  35. Mirgain, S. A., & Cordova, J. V. (2007). Emotion skills and marital health: The association between observed and self–reported emotion skills, intimacy, and marital satisfaction. Journal of Social and Clinical Psychology, 26(9), 983-1009. doi: 10.1521/jscp.2007.26.9.983
  36. Papero, D. V. (2014). Assisting the two‐person system: An approach based on the Bowen theory. Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 35(4), 386-397. doi: 10.1002/anzf.1079
  37. Peterson, B. D., Eifert, G. H., Feingold, T., & Davidson, S. (2009). Using acceptance and commitment therapy to treat distressed couples: A case study with two couples. Cognitive and Behavioral Practice, 16(4), 430-442. doi: 10.1016/j.cbpra.2008.12.009
  38. Platt, L., & Skowron, E. (2013). The family genogram ınterview: Reliability and validity. The Family Journal, 21(1), 35-45. doi: 10.1177/1066480712456817
  39. Rodríguez-González, M., Martins, M. V., Bell, C. A., Lafontaine, M. F., & Costa, M. E. (2019). Differentiation of self, psychological distress, and dyadic adjustment: Exploring an integrative model through an actor–partner analysis. Contemporary Family Therapy, 41(3), 293-303. doi: 10.1007/s10591-019-09493-x
  40. Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2nd ed.). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
  41. Shea, S. E., & Coyne, L. W. (2011). Maternal dysphoric mood, stress, and parenting practices in mothers of Head Start preschoolers: The role of experiential avoidance. Child & Family Behavior Therapy, 33(3), 231-247. doi: 10.1080/07317107.2011.596004
  42. Sunar, D., & Fişek, G. (2005). Contemporary Turkish families. In U. Gielen & J. Roopnarine (Eds.), Families in global perspective (pp. 169-183). Boston, MA: Allyn & Bacon.
  43. Titelman, P. (2008). The concept of the triangle in Bowen theory: An overview. In P. Titelman (Ed.), Triangles: Bowen Family Systems Theory Perspectives (pp. 3-63). New York: The Haworth Press.
  44. Tiwari, S., Podell, J. C., Martin, E. D., Mychailyszyn, M. P., Furr, J. M., & Kendall, P. C. (2008). Experiential avoidance in the parenting of anxious youth: Theory, research, and future directions. Cognition and Emotion, 22(3), 480-496. doi: 10.1080/02699930801886599
  45. Ünal, Ö., & Akgün, S. (2022). Conflict resolution styles as predictors of marital adjustment and marital satisfaction: An actor–partner interdependence model. Journal of Family Studies, 28(3), 898-913. doi: 10.1080/13229400.2020.1766542
  46. Yavuz, F., Ulusoy, S., Iskin, M., Esen, F. B., Burhan, H. S., Karadere, M. E., & Yavuz, N. (2016). Turkish version of acceptance and action questionnaire-II (AAQ-II): A reliability and validity analysis in clinical and non-clinical samples. Bulletin of Clinical Psychopharmacology, 26(4), 397-408. doi: 10.5455/bcp.20160223124107
  47. Yu, Q., Zhang, J., Zhang, L., Zhang, Q., Guo, Y., Jin, S., & Chen, J. (2019). Who gains more? The relationship between parenthood and well-being. Evolutionary Psychology, 17(3), doi: 1474704919860467