KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 30 Sayı: 2

Hatunköy (Hazar Gölü’nün Doğusu, Elazığ) Civarindaki Denizel Sedimanter ve Volkanosedimanter Kayaçların Jeokimyasal Özellikleri

Dicle Bal Akkoca
Burhan Daş
Sayfa
49–61
Yayın Tarihi
2018-09-19
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

La / Sc ve Th / Co oranları iki grubunun benzer, çoğunlukla asidik ve bazik kaya türleri arasında ortaç bileşimde olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Elazığ İli’nin yaklaşık 30 km güneydoğusunda Hatunköy civarında Hazar Grubu ve Maden Grubu’na ait örneklerin jeokimyasal özellikleri çalışılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hatunköy’e ait Maden Grubu ve Hazar Grubu örneklerinin major oksit elementleri, iz elementler, nadir toprak elementleri (NTE) önemli oranda benzerlik sunmaktadır.  Log (SiO 2 /Al 2 O 3 )’ e karşı log (Fe 2 O 3 /K 2 O) oranına göre her iki grupta örneklerin  çoğunluğu Fe’ ce zengin  şeyl   özelliğini götermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:La / Sc ve Th / Co oranları iki grubunun benzer, çoğunlukla asidik ve bazik kaya türleri arasında ortaç bileşimde olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çamurtaşı · Jeokimya · Maden Grubu

Özet

Bu çalışmada Elazığ İli’nin yaklaşık 30 km güneydoğusunda Hatunköy civarında Hazar Grubu ve Maden Grubu’na ait örneklerin jeokimyasal özellikleri çalışılmıştır. Hatunköy’e ait Maden Grubu ve Hazar Grubu örneklerinin major oksit elementleri, iz elementler, nadir toprak elementleri (NTE) önemli oranda benzerlik sunmaktadır.  Log (SiO 2 /Al 2 O 3 )’ e karşı log (Fe 2 O 3 /K 2 O) oranına göre her iki grupta örneklerin  çoğunluğu Fe’ ce zengin  şeyl   özelliğini götermektedir. Örneklerin Th, Cs, Zr, Ba, Rb, Hf, Nb, U, Th içerikleri Arkean sonrası kıtasal karaterli felsik özelliği temsil eden Avustralya Şeylleri’ne (PAAS) göre daha düşük, Sc, Ni, V ve Co değerleri  daha yüksektir. La / Sc ve Th / Co oranları iki grubunun benzer, çoğunlukla asidik ve bazik kaya türleri arasında ortaç bileşimde olduğunu göstermektedir. Hf elementine karşı La/Th diyagramında, her iki grup örneğin benzerliği ve andezitik adayayı alanına düştüğünü görülmektedir. La/Sc, Ti/Zr oranları örneklerin okyanus adayayı ortamında depolanmış kayaçlardan türediğini göstermektedir. Si’ a karşı Na/K diyagramında örnekler okyanusal adayayı alanına düşmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akkoca, D. B., Daş, B. (2018). Hatunköy (Hazar Gölü’nün Doğusu, Elazığ) Civarindaki Denizel Sedimanter ve Volkanosedimanter Kayaçların Jeokimyasal Özellikleri. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt: 30 Sayı: 2, 49–61. https://ajindex.com/articles/1268199

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (78)

  1. Erdem, E. (1987). Petrological investigation of magmatic rocks around Elazıg Kartaldere-Gölardı (NE of Hazar Lake). Master Thesis, Firat Univ., 1-72
  2. Kaya, A. (1993). Gezin-Maden (Elazığ) çevresinde jeolojik araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, F.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ. Çelik, H. (2003). Mastar Dağı (Elazığ GD' su) çevresinin stratigrafik ve tektonik özellikleri. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
  3. Akkoca, D.B., Kürüm S., Huff, D. (2013). W. W. Geochemistry of volcanogenic clayey marine sediments from the Hazar-Maden Basib (Eastern Turkey), Geologica Carpathca, 64 (6):467-482
  4. Bingöl, A.F. (1988). Petrographical and petrological features of the intrusive rocks of Yüksekova Complex in the Elazığ region (Eastern Taurus-Turkey). Journal of Fırat University, 3(2):1-17
  5. Yazgan ve Chessex, (1991). Geology and tectonic evolution of the Southeastern Taurides in the Region of Malatya. Turkish Association of Petroleum Geologists, 3:1-42
  6. Hempton, M. (1984). “Results of detailed mapping near lake Hazar Eastern Taurus mountains” in Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. (eds) Geology of the Taurus Belt, Proceedings of International Symposium. Mineral research and Exploration Institute of Turkey (MTA), Ankara, 223-228
  7. Robertson A. H. F. (2002). Overview of the genesis and emplacement of Mesozoic ophiolites in the Eastern Mediterranean Tethyan region. Lithos, 65: 1–67
  8. Rigo de Righi, M. ve Cortesini, A. (1964). Gravity tectonics in foothills structure belt of southeast Turkey, Am. Assoc. Petroleum Geologists Bull, 48(12): 1911-1937
  9. Yazgan, E. (1984). “Geodynamics Evolution of the Eastern Taurus Region” in Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. (eds.), Geology of the Taurus Belt; International Symposıum Proceedings, 199-208, Mineral research and Exploration Institute of Turkey (MTA), Ankara
  10. MTA 1/500 000 Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürülüğü, 2002, 1:500000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları, Diyarbakır Paftası, MTA Genel Müdürülüğü, Ankara
  11. Yiğitbaş, E., Yılmaz, Y. (1996). New evidence and solution to the Maden complex controversy of the the Southeast Anatolian orogenic belt (Turkey). International Geology Review, 38(9): 818-831
  12. Erdoğan, B. (1982). Ergani-Maden Yöresindeki Güneydoğu Anadolu Ofiyolit kuşağının jeolojisi ve volkanik kayaçları. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 25: 49-50
  13. Tanyıldızı, Ö. (2014). Elazığ Güneyi Yemişlik-Dereboynu köyleri arasındaki magmatik kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleri, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Fenbilimleri Enstitüsü, 81s
  14. Ertürk, M.A. and Beyarslan, M. (2015). Geochemical and Geotectonical Features of maden Complex (Eastern Taurus-Turkey), 4th Annual International Conference on Geological and earth Sciences, sayfa 62
  15. Ma, L., Jin, L. ve Brantley S.L. (2011). Geochemical behaviors of different element groups during shale weathering at the Susquehanna/Shale Hills Critical Zone Observatory. Applied Geochemistry, 26: 89-93
  16. Herron, M. (1988). Geochemical classification of terrigenous sands and shales from core or log data. Journal of Sedimentary Research, 58:820-829
  17. Taylor, S.R., McLennan, S.M. (1985). The Continental Crust; Its composition and evolution; an examination of the geochemical record preserved in sedimentary rocks. Blackwell, UK,328 p
  18. Winchester, J.A. and P.A. Floyd, (1977). Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements. Chemical Geology, 20: 325-343
  19. Hayashi, K.I., Fujisawa, H., Holland, H.D., Ohmoto, H. (1997). Geochemistry of ~1.9 Ga sedimentary rocks from northeastern Labrador, Canada. Geochimica et Cosmochimica Acta, 61: 4115-4137
  20. Yıldız, A., Kuşcu, M., (2006). Başören (Kütahya) bentonit yataklarının jeokimyasal özellikleri, Kibited,, 1(1): 27-41
  21. Fanti, F. (2009). Bentonite chemical features as proxy of late Cretaceous provenance changes: A case study from the Western Interior Basin of Canada, Sedimentary Geology, 217:112–127
  22. Özdamar, Ş., Ece, Ö.İ., Uz, B., (2014). Element mobility during the formation of the Uzunisa-Ordu bentonite, NE Turkey, and potential applications, Clay Minerals, 49(5): 609-633
  23. Salomon, W. ve Forstner, U. ( 1984). Metals in the hydrocycle, Springer Verlag, Berlin-Heidelberg, 349 pp
  24. Ali, S., Stattegger, K., Garbe-Schönberg, D., Frank, M., Kraft, S., Kuhn, W. (2014). the provenance of cretaceous to quaternary sediments in the Tarfaya basin The provenance of Cretaceous to Quaternary sediments in the Tarfaya basin, SW Morocco: Evidence from trace element geochemistry and radiogenic Nd–Sr isotopes, Journal of African Earth Sciences, 90: 64-76
  25. Bhatia, M.R., Taylor, S.R. (1981). Trace-element geochemistry and sedimentary provinces: a study from the Tasman geosyncline, Australia. Chemical Geology, 33:115–125
  26. Saydam Eker, Ç., Korkmaz S. (2011). Mineralogy and whole Rock geochemistry of Late Cretaceous sandstones from the Eastern Pontides (Ne Turkey). Neues Jahrbuch Fur Mıneralogıe-Abhandlungen, 188: 235-256
  27. Saydam Eker, Ç. (2012). Petrography and geochemistry of Eocene sandstones from Eastern Pontides (NE Turkey): Implications for source area weathering, provenance and tectonic setting. Geochemistry International, 50( 8):683–701
  28. Yalçın, H., Bozkaya, Ö. (1995a). Sepiolite-palygorskite from the Hekimhan region (Turkey). Clays and Clay Minerals, 43(6): 705-717
  29. Yalçın, H., Bozkaya, Ö. (1995b). Kangal-Çetinkaya alt baseni (Sivas baseni) gölsel paligorskitlerinin mineralojisi ve jeokimyası. VII. Ulusal Kil Sempozyumu, MTA, Ankara, 27-30
  30. Bozkaya, O., Yalçın, H., Kozlu, H. (2011). Clay mineralogy of the Paleozoic–Lower Mesozoic sedimentary sequence from the northern part of the Arabian Platform, Hazro (Diyarbakır), Southeast Anatolia”. Geologica Carpathica, 62: 489-500
  31. Cullers, R.L. (2000). The geochemistry of shales, siltstones and sandstones of Pennsylvanian-Permian age, Colorado, USA: Implications for provenance and metamorphic studies. Lithos, 51: 181–203
  32. Roser B.P, Korsch R.J. (1988). Provenance signatures of sandstone-mudstone suites determined using discriminant function analysis of major-element data. Chemical Geology, 67: 119-139
  33. Floyd, P.A., Leveridge, B.E., (1987). Tectonic environment of the Devonian Gramscatho basin south Cornwall: framework mode and geochemical evidence from turbiditic sandstones. Journal of the Geological Society. London 144: 531-542 34. Bhatia M. R., Crook K. A. W. (1986). Trace element characteristics of graywackes and tectonic setting of sedimentary basins. Contrib. Mineral.Petrol, 92: 181–193
  34. Mohamed, F.H., Hassanen, M.A. (1996). Geochemical evolution of arc-related mafic plutonism in the Umm Naggat district, Eastern Desert of Egypt. Journal of African Earth Science, 22(3): 269-283
  35. Dönmez, C. (2006). Geology, petrography and geochemistry of the Elazığ magmatics outcroping between Soğanlı-Uyandık (Elazığ)], Çukurova Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana
  36. Miladowsky, A.E., Zalasiewicz, J.A. (1991). Redistribution of rare-earth elements during diagenesis of turbidite/hemipelagite mudrock sequences of Llandovery age from central Wales. Geological Society Special Publication, 57: 101-124
  37. Coppin, F., Berger, G., Bauer, A., Castet, S., Loubet, M. (2002). Sorption of lanthanides on smectite and kaolinite. Chemical Geology, 182: 57-68
  38. Sun, S.S. and McDonough, W.F. (1989). “Chemical and Isotopic Systematics of Oceanic Basalts: Implications for Mantle Composition and Processes” in: Saunders, A.D., Norry, M.J., Eds., Magmatism in the Ocean Basins, Geological Society, London, Special Publications, 42: 313-345
  39. Cullers, R. L. and Graf, J. (1983). Rare earth elements in igneous rocks of the continental crust: intermediate and silicic rocks, Kore petrogenesis. Rare-Earth Geochemistry, Elsevier, Amsterdam, 275–312pp
  40. Erdem, E. (1987). Petrological investigation of magmatic rocks around Elazıg Kartaldere-Gölardı (NE of Hazar Lake). Master Thesis, Firat Univ., 1-72
  41. Kaya, A. (1993). Gezin-Maden (Elazığ) çevresinde jeolojik araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, F.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Elazığ. Çelik, H. (2003). Mastar Dağı (Elazığ GD' su) çevresinin stratigrafik ve tektonik özellikleri. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü
  42. Akkoca, D.B., Kürüm S., Huff, D. (2013). W. W. Geochemistry of volcanogenic clayey marine sediments from the Hazar-Maden Basib (Eastern Turkey), Geologica Carpathca, 64 (6):467-482
  43. Bingöl, A.F. (1988). Petrographical and petrological features of the intrusive rocks of Yüksekova Complex in the Elazığ region (Eastern Taurus-Turkey). Journal of Fırat University, 3(2):1-17
  44. Yazgan ve Chessex, (1991). Geology and tectonic evolution of the Southeastern Taurides in the Region of Malatya. Turkish Association of Petroleum Geologists, 3:1-42
  45. Hempton, M. (1984). “Results of detailed mapping near lake Hazar Eastern Taurus mountains” in Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. (eds) Geology of the Taurus Belt, Proceedings of International Symposium. Mineral research and Exploration Institute of Turkey (MTA), Ankara, 223-228
  46. Robertson A. H. F. (2002). Overview of the genesis and emplacement of Mesozoic ophiolites in the Eastern Mediterranean Tethyan region. Lithos, 65: 1–67
  47. Rigo de Righi, M. ve Cortesini, A. (1964). Gravity tectonics in foothills structure belt of southeast Turkey, Am. Assoc. Petroleum Geologists Bull, 48(12): 1911-1937
  48. Yazgan, E. (1984). “Geodynamics Evolution of the Eastern Taurus Region” in Tekeli, O. and Göncüoğlu, M.C. (eds.), Geology of the Taurus Belt; International Symposıum Proceedings, 199-208, Mineral research and Exploration Institute of Turkey (MTA), Ankara
  49. MTA 1/500 000 Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürülüğü, 2002, 1:500000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları, Diyarbakır Paftası, MTA Genel Müdürülüğü, Ankara
  50. Yiğitbaş, E., Yılmaz, Y. (1996). New evidence and solution to the Maden complex controversy of the the Southeast Anatolian orogenic belt (Turkey). International Geology Review, 38(9): 818-831
  51. Erdoğan, B. (1982). Ergani-Maden Yöresindeki Güneydoğu Anadolu Ofiyolit kuşağının jeolojisi ve volkanik kayaçları. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 25: 49-50
  52. Tanyıldızı, Ö. (2014). Elazığ Güneyi Yemişlik-Dereboynu köyleri arasındaki magmatik kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleri, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi Fenbilimleri Enstitüsü, 81s
  53. Ertürk, M.A. and Beyarslan, M. (2015). Geochemical and Geotectonical Features of maden Complex (Eastern Taurus-Turkey), 4th Annual International Conference on Geological and earth Sciences, sayfa 62
  54. Ma, L., Jin, L. ve Brantley S.L. (2011). Geochemical behaviors of different element groups during shale weathering at the Susquehanna/Shale Hills Critical Zone Observatory. Applied Geochemistry, 26: 89-93
  55. Herron, M. (1988). Geochemical classification of terrigenous sands and shales from core or log data. Journal of Sedimentary Research, 58:820-829
  56. Taylor, S.R., McLennan, S.M. (1985). The Continental Crust; Its composition and evolution; an examination of the geochemical record preserved in sedimentary rocks. Blackwell, UK,328 p
  57. Winchester, J.A. and P.A. Floyd, (1977). Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements. Chemical Geology, 20: 325-343
  58. Hayashi, K.I., Fujisawa, H., Holland, H.D., Ohmoto, H. (1997). Geochemistry of ~1.9 Ga sedimentary rocks from northeastern Labrador, Canada. Geochimica et Cosmochimica Acta, 61: 4115-4137
  59. Yıldız, A., Kuşcu, M., (2006). Başören (Kütahya) bentonit yataklarının jeokimyasal özellikleri, Kibited,, 1(1): 27-41
  60. Fanti, F. (2009). Bentonite chemical features as proxy of late Cretaceous provenance changes: A case study from the Western Interior Basin of Canada, Sedimentary Geology, 217:112–127
  61. Özdamar, Ş., Ece, Ö.İ., Uz, B., (2014). Element mobility during the formation of the Uzunisa-Ordu bentonite, NE Turkey, and potential applications, Clay Minerals, 49(5): 609-633
  62. Salomon, W. ve Forstner, U. ( 1984). Metals in the hydrocycle, Springer Verlag, Berlin-Heidelberg, 349 pp
  63. Ali, S., Stattegger, K., Garbe-Schönberg, D., Frank, M., Kraft, S., Kuhn, W. (2014). the provenance of cretaceous to quaternary sediments in the Tarfaya basin The provenance of Cretaceous to Quaternary sediments in the Tarfaya basin, SW Morocco: Evidence from trace element geochemistry and radiogenic Nd–Sr isotopes, Journal of African Earth Sciences, 90: 64-76
  64. Bhatia, M.R., Taylor, S.R. (1981). Trace-element geochemistry and sedimentary provinces: a study from the Tasman geosyncline, Australia. Chemical Geology, 33:115–125
  65. Saydam Eker, Ç., Korkmaz S. (2011). Mineralogy and whole Rock geochemistry of Late Cretaceous sandstones from the Eastern Pontides (Ne Turkey). Neues Jahrbuch Fur Mıneralogıe-Abhandlungen, 188: 235-256
  66. Saydam Eker, Ç. (2012). Petrography and geochemistry of Eocene sandstones from Eastern Pontides (NE Turkey): Implications for source area weathering, provenance and tectonic setting. Geochemistry International, 50( 8):683–701
  67. Yalçın, H., Bozkaya, Ö. (1995a). Sepiolite-palygorskite from the Hekimhan region (Turkey). Clays and Clay Minerals, 43(6): 705-717
  68. Yalçın, H., Bozkaya, Ö. (1995b). Kangal-Çetinkaya alt baseni (Sivas baseni) gölsel paligorskitlerinin mineralojisi ve jeokimyası. VII. Ulusal Kil Sempozyumu, MTA, Ankara, 27-30
  69. Bozkaya, O., Yalçın, H., Kozlu, H. (2011). Clay mineralogy of the Paleozoic–Lower Mesozoic sedimentary sequence from the northern part of the Arabian Platform, Hazro (Diyarbakır), Southeast Anatolia”. Geologica Carpathica, 62: 489-500
  70. Cullers, R.L. (2000). The geochemistry of shales, siltstones and sandstones of Pennsylvanian-Permian age, Colorado, USA: Implications for provenance and metamorphic studies. Lithos, 51: 181–203
  71. Roser B.P, Korsch R.J. (1988). Provenance signatures of sandstone-mudstone suites determined using discriminant function analysis of major-element data. Chemical Geology, 67: 119-139
  72. Floyd, P.A., Leveridge, B.E., (1987). Tectonic environment of the Devonian Gramscatho basin south Cornwall: framework mode and geochemical evidence from turbiditic sandstones. Journal of the Geological Society. London 144: 531-542 34. Bhatia M. R., Crook K. A. W. (1986). Trace element characteristics of graywackes and tectonic setting of sedimentary basins. Contrib. Mineral.Petrol, 92: 181–193
  73. Mohamed, F.H., Hassanen, M.A. (1996). Geochemical evolution of arc-related mafic plutonism in the Umm Naggat district, Eastern Desert of Egypt. Journal of African Earth Science, 22(3): 269-283
  74. Dönmez, C. (2006). Geology, petrography and geochemistry of the Elazığ magmatics outcroping between Soğanlı-Uyandık (Elazığ)], Çukurova Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana
  75. Miladowsky, A.E., Zalasiewicz, J.A. (1991). Redistribution of rare-earth elements during diagenesis of turbidite/hemipelagite mudrock sequences of Llandovery age from central Wales. Geological Society Special Publication, 57: 101-124
  76. Coppin, F., Berger, G., Bauer, A., Castet, S., Loubet, M. (2002). Sorption of lanthanides on smectite and kaolinite. Chemical Geology, 182: 57-68
  77. Sun, S.S. and McDonough, W.F. (1989). “Chemical and Isotopic Systematics of Oceanic Basalts: Implications for Mantle Composition and Processes” in: Saunders, A.D., Norry, M.J., Eds., Magmatism in the Ocean Basins, Geological Society, London, Special Publications, 42: 313-345
  78. Cullers, R. L. and Graf, J. (1983). Rare earth elements in igneous rocks of the continental crust: intermediate and silicic rocks, Kore petrogenesis. Rare-Earth Geochemistry, Elsevier, Amsterdam, 275–312pp.