Dergiler / Bilişim Teknolojileri Dergisi / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 1

Dijital Vatandaşlık Konusunun Tematik Haritalandırılması ve Eğilimleri

Thematic Mapping and Trends of Digital Citizenship

Serpil Kır Elitaş(Hatay Mustafa Kemal University)0000-0002-6653-6102
Türker Elitaş(Hatay Mustafa Kemal University)0000-0001-8018-1208
Murat Yüksel(HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9517-6241
Sayfa
1–9
Yayın Tarihi
2026-01-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, dijital vatandaşlık konusundaki bilimsel üretimin 1997 yılından bu yana sürekli artış gösterdiğini ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, dijital vatandaşlık konusuna yönelik olarak WOS (Web of Science) ve Scopus veri tabanlarında yayımlanmış bilimsel literatürü haritalandırma, literatürdeki eğilimleri, üretim düzeylerini ve tematik yönelimleri öne çıkarma gayesi ile hazırlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Uygun bulunan 5222 makale, R programlama dili üzerinde çalışan Biblioshiny arayüzü aracılığıyla analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, dijital vatandaşlık konusundaki bilimsel üretimin 1997 yılından bu yana sürekli artış gösterdiğini ortaya koymuştur.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:dijital vatandaşlık · bibliyometrik analiz · biblioshiny

Özet

Bu çalışma, dijital vatandaşlık konusuna yönelik olarak WOS (Web of Science) ve Scopus veri tabanlarında yayımlanmış bilimsel literatürü haritalandırma, literatürdeki eğilimleri, üretim düzeylerini ve tematik yönelimleri öne çıkarma gayesi ile hazırlanmıştır. Çalışma, metodolojik odak noktası itibarıyla bibliyometrik analiz yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda çalışmada, WOS ve Scopus veri tabanlarında "digital citizenship" anahtar terimiyle taranan İngilizce makaleler seçilmiştir. Uygun bulunan 5222 makale, R programlama dili üzerinde çalışan Biblioshiny arayüzü aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu bağlamda temel olarak yıllara göre dağılım, yıllık atıf sayıları, kaynakların yerel etkisi, en çok atıf alan yayınlar, tematik kümeler ve uluslararası iş birliği düzeyleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, dijital vatandaşlık konusundaki bilimsel üretimin 1997 yılından bu yana sürekli artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Eğitim bilimleri ve sosyal bilimlerin ağırlıkta olduğu söz konusu üretim süreçlerinde bilhassa, dijital okuryazarlık, medya etiği, uzaktan eğitim ve siyasal katılım temalarının öne çıktığı tespit edilmiştir. Konuya dair yayınların ekseriyetle ortak yazarlı olduğu görülmüş; uluslararası iş birliği oranının ise sınırlı düzeyde kaldığı anlaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda dijital vatandaşlık kavramının akademik mecrada güncelliğini koruyan, disiplinler arası ve geniş etki alanına sahip bir konu olduğu belirlenmiştir. Nitekim pandemi sonrası dijitalleşme süreçleri, konunun hem teorik hem uygulamalı olarak ele alınmasını daha da elzem hale getirmiştir.

Abstract

This study aims to map the scientific literature on digital citizenship published in WOS and Scopus databases, and to identify trends, production levels and thematic orientations in the literature. The study was conducted based on bibliometric analysis method with a methodological focus. In this context, English articles searched in WOS and Scopus databases with the key term “digital citizenship” were selected. The 5222 eligible articles were analyzed through the Biblioshiny interface running on the R programming language. In this context, the distribution by years, annual citation counts, local impact of sources, most cited publications, thematic clusters and levels of international collaboration were analyzed. The findings revealed that scientific production on digital citizenship has been increasing continuously since 1997. It was found that the themes of digital literacy, media ethics, distance education and political participation were particularly prominent in these production processes in which educational sciences and social sciences were predominant. It was seen that the publications on the subject were mostly co-authored, and the rate of international cooperation was limited. As a result of the study, it has been determined that the concept of digital citizenship is an interdisciplinary and wide-ranging subject that remains up-to-date in the academic environment. As a matter of fact, post-pandemic digitalization processes have made it even more essential to address the issue both theoretically and practically.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Elitaş, S. K., Elitaş, T., Yüksel, M. (2026). Dijital Vatandaşlık Konusunun Tematik Haritalandırılması ve Eğilimleri. Bilişim Teknolojileri Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 1, 1–9. https://doi.org/10.17671/gazibtd.1708763

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (26)

  1. E. Isin, E. Ruppert, Being digital citizens, Rowman and Littlefield, London, 2015.
  2. M. Ragnedda, G. W. Muschert, Theorizing digital divides, Routledge, London, 2018.
  3. H. Karaduman, C. Öztürk, “Sosyal bilgiler dersinde dijital vatandaşlığa dayalı etkinliklerin dijital vatandaşlık tutumlarına etkisi ve dijital vatandaşlık anlayışlarına yansımaları”, Sosyal Bilgiler Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 38–78, 2014.
  4. M. Ribble, G. Bailey, Digital citizenship in schools, International Society for Technology in Education, Washington, 2007.
  5. A. Aşkım-Kurt, F. Odabaşı (Ed.), Pandemi döneminde sınanan dijital vatandaşlık, Anı Yayıncılık, Ankara, 2020.
  6. K. Mossberger, C. J. Tolbert, R. S. McNeal, Digital citizenship: The internet, society, and participation, MIT Press, Cambridge, 2008.
  7. J. B. Ohler, “Digital citizenship means character education for the digital age”, Kappa Delta Pi Record, 47, 25–27, 2011.
  8. M. Choi, “A concept analysis of digital citizenship for democratic citizenship education in the internet age”, Theory & Research in Social Education, 44(4), 565–607, 2016.
  9. A. McCosker, S. Vivienne, A. Johns (Ed.), Negotiating digital citizenship: Control, contest and culture, Rowman & Littlefield International, London, 2016.
  10. J. Richardson, E. Milovidov, Digital citizenship education handbook: Being online, well-being online, rights online, Council of Europe Publishing, Strasbourg Cedex, 2019.
  11. Internet: International Society for Technology in Education, Digital citizenship in education, https://iste.org/digital-citizenship 15.05.2025.
  12. Internet: Council of Europe, Digital citizenship education, https://www.coe.int/en/web/education/digital-citizenship-education 15.05.2025.
  13. P. Dunleavy, H. Margetts, S. Bastow, J. Tinkler, Digital era governance: IT corporations, the state, and e-government, Oxford University Press, Oxford, 2006.
  14. P. Henman, Governing electronically: E- government and the reconfiguration of public administration, policy and power, Palgrave Macmillan, Basingstoke, 2010.
  15. M. S. Ribble, G. D. Bailey, T. W. Ross, “Digital citizenship: Addressing appropriate technology behavior”, Learning and Leading with Technology, 32, 1, 2004.
  16. M. Prensky, “Digital natives, digital immigrants part 1”, On the Horizon, 9(5), 1–6, 2001.
  17. S. Bennett, K. Maton, L. Kervin, “The ‘digital natives’ debate: A critical review of the evidence”, British Journal of Educational Technology, 39(5), 775–786, 2008.
  18. Internet: L. Farmer, Teaching digital citizenship, https://www.learntechlib.org/p/37093/ 15.05.2025.
  19. A. Aydın, “Dijital vatandaşlık”, Türk Kütüphaneciliği, 29(1), 142–146, 2015.
  20. A. Çubukçu, Ş. Bayzan, “Türkiye’de dijital vatandaşlık algısı ve bu algıyı internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı ile artırma yöntemleri”, Middle Eastern and African Journal of Educational Research, 5, 148–174, 2013.
  21. Internet: M. Aria, C. Cuccurullo, Science mapping analysis with bibliometrix R-package: An example, https://bibliometrix.org/documents/bibliometrix_ Report.html 15.05.2025.
  22. M. K. McBurney, P. L. Novak, “What is bibliometrics and why should you care”, IEEE International Professional Communication Conference, IEEE, 108–114, Eylül 2002.
  23. Y. L. Huang, Y. S. Ho, K. Y. Chuang, “Bibliometric analysis of nursing research in Taiwan 1991–2004”, Journal of Nursing Research, 14, 75–81, 2006. E. Yeşiltaş, A. Gez, “Eğitimde dijital vatandaşlık ile ilgili araştırmalara yönelik bibliyometrik bir analiz”, Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 46(1), 149–158, 2022.
  24. Sel, B., Demi̇rci̇, N. “The global trends in digital citizenship research: A bibliometric analysis with R program and Vosviewer” A. Educ Inf Technol 30, 13011–13039 (2025). https://doi.org/10.1007/s10639-025-13332-y
  25. C. Taşkıran, “Bibliometric analysis of researches on digital citizenship in Web of Science database”, International Online Journal of Educational Sciences, 2021.
  26. T. Palaz, B. Kılcan, O. Çepni, “Science mapping research on digital citizenship research in education”, Participatory Educational Research, 9(6), 248–267, 2022. https://doi.org/10.17275/per.22.138.9.6