KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 1

İklim Değişikliği ve Bitki Mikrobiyotası Etkileşimi: Buğday (Triticum aestivum L.) Örneği

Climate Change and Plant Microbiota Interaction: The Case of Wheat (Triticum aestivum L.)

Çağdaş Can Toprak(SIIRT UNIVERSITY, FACULTY OF AGRICULTURE)0000-0002-0951-7458
Zeki Erden(SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARLA BİTKİLERİ BÖLÜMÜ)0000-0003-1613-7768
Sayfa
312–319
Yayın Tarihi
2026-05-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu kapsamda çalışmada, iklim değişikliğine duyarlılığı ve mikrobiyota ile olan etkileşimleri bakımından stratejik öneme sahip olan buğday ( Triticum aestivum L.) ile rizosfer mikrobiyotası arasındaki etkileşim incelenmiş ve mikrobiyota temelli adaptasyon stratejileri değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İklim değişikliği, dünya genelinde tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini tehdit eden başlıca çevresel sorunlardan biri olarak öne çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Artan sıcaklıklar, değişken yağış rejimleri ve yükselen atmosferik CO₂ düzeyleri gibi iklimsel faktörler, rizosfer mikrobiyotasının bileşimini ve işlevselliğini önemli ölçüde etkileyerek simbiyotik ilişkilerin zayıflamasına, patojen yoğunluğunun artmasına ve mikrobiyal çeşitliliğin azalmasına neden olmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu kapsamda çalışmada, iklim değişikliğine duyarlılığı ve mikrobiyota ile olan etkileşimleri bakımından stratejik öneme sahip olan buğday ( Triticum aestivum L.) ile rizosfer mikrobiyotası arasındaki etkileşim incelenmiş ve mikrobiyota temelli adaptasyon stratejileri değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Derleme
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İklim · Buğday · Mikrobiyota

Özet

İklim değişikliği, dünya genelinde tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini tehdit eden başlıca çevresel sorunlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Artan sıcaklıklar, değişken yağış rejimleri ve yükselen atmosferik CO₂ düzeyleri gibi iklimsel faktörler, rizosfer mikrobiyotasının bileşimini ve işlevselliğini önemli ölçüde etkileyerek simbiyotik ilişkilerin zayıflamasına, patojen yoğunluğunun artmasına ve mikrobiyal çeşitliliğin azalmasına neden olmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmada Pseudomonas, Bacillus, Azospirillum ve Trichoderma gibi bitki büyümesini teşvik eden mikroorganizmaların rizosferdeki işlevleri ile tarımsal stres koşullarındaki rolleri ele alınmıştır. Mikrobiyal inokulantların, özellikle kuraklık ve sıcaklık stresi altındaki buğday üretiminde bitki performansını artırma açısından önemli bir potansiyele sahip olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca kontrollü çevre koşullarında yürütülen deneysel çalışmalar ve çoklu-omik teknolojiler, mikrobiyota yapılarının ve işlevsel profillerinin iklim değişikliğine karşı duyarlılığını ve olası adaptasyon mekanizmalarını ortaya koymada önemli katkılar sağlamaktadır. İklim değişikliğine dayanıklı tarım sistemlerinin geliştirilmesinde rizosfer mikrobiyotası stratejik bir biyolojik unsur olarak değerlendirilmeli; yerel mikroorganizma-toprak-bitki etkileşimlerine dayalı mikrobiyom temelli yaklaşımlar sürdürülebilirlik ve verimlilik hedefleri doğrultusunda yaygınlaştırılmalıdır. Bu kapsamda çalışmada, iklim değişikliğine duyarlılığı ve mikrobiyota ile olan etkileşimleri bakımından stratejik öneme sahip olan buğday ( Triticum aestivum L.) ile rizosfer mikrobiyotası arasındaki etkileşim incelenmiş ve mikrobiyota temelli adaptasyon stratejileri değerlendirilmiştir.

Abstract

Climate change has emerged as one of the major environmental challenges threatening agricultural production and global food security. Climatic factors, such as rising temperatures, variable precipitation regimes, and elevated atmospheric CO₂ levels, significantly influence the composition and functionality of the rhizosphere microbiota, leading to weakened symbiotic interactions, increased pathogen prevalence, and reduced microbial diversity. Accordingly, this study focuses on the functions of plant growth-promoting microorganisms, including Pseudomonas, Bacillus, Azospirillum, and Trichoderma, within the rhizosphere, as well as their roles under agricultural stress conditions. Microbial inoculants hold considerable potential to enhance plant performance, particularly under drought and heat stress in wheat cultivation. Moreover, multi-omics technologies and experimental studies conducted under controlled environmental conditions provide valuable insights into the sensitivity of microbiota composition and functional profiles to climate change, as well as their potential adaptation pathways. In building climate-resilient agricultural systems, the rhizosphere microbiota should be considered a strategic biological lever, and microbiome-based approaches grounded in local microorganism-soil-plant interactions should be scaled to support sustainability and productivity goals. In this context, this research examines the interaction between wheat ( Triticum aestivum L.), a crop of strategic importance due to its sensitivity to climate change and its central role in microbiota interactions, and the rhizosphere microbiota, while also evaluating microbiota-based adaptation strategies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Toprak, Ç. C., Erden, Z. (2026). İklim Değişikliği ve Bitki Mikrobiyotası Etkileşimi: Buğday (Triticum aestivum L.) Örneği. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 1, 312–319. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1734711

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Backer, R., Rokem, J. S., Ilangumaran, G., Lamont, J., Praslickova, D., Ricci, E.,. & Smith, D. L. (2018). Plant growth-promoting rhizobacteria: Context, mechanisms of action, and roadmap to commercialization of biostimulants for sustainable agriculture. Frontiers in Plant Science, 9, 1473.
  2. Berg, G., Rybakova, D., Fischer, D., & Cernava, T. (2020). Microbiome-based strategies for improving plant health and stress tolerance under climate change. Annual Review of Phytopathology, 58, 1–23.
  3. Bhattacharyya, P. N., & Jha, D. K. (2012). Plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR): Emergence in agriculture. World Journal of Microbiology and Biotechnology, 28(4), 1327–1350.
  4. Compant, S., Cambon, M. C., Vacher, C., Mitter, B., Samad, A., & Sessitsch, A. (2021). The plant endosphere world – bacterial life within plants. Environmental Microbiology, 23(4), 1812–1829.
  5. Compant, S., Samad, A., Faist, H., & Sessitsch, A. (2019). A review on the plant microbiome: ecology, functions, and emerging trends in microbial application. Journal of advanced research, 19, 29-37.
  6. de Vries, F. T., & Wallenstein, M. D. (2017). Below-ground connections underlying above-ground food production: A framework for optimising ecological connections in the rhizosphere. Journal of Ecology, 105(4), 913–920.
  7. Glick, B. R. (2014). Bacteria with ACC deaminase can promote plant growth and help to feed the world. Microbiological Research, 169(1), 30–39.
  8. Gu, S., Zhao, S., Sun, Y., Wang, C., & Ding, W. (2022). Effects of elevated CO₂ and warming on wheat rhizosphere microbiomes in a controlled environment. Applied Soil Ecology, 176, 104474.
  9. Harman, G. E., Howell, C. R., Viterbo, A., Chet, I., & Lorito, M. (2004). Trichoderma species—opportunistic, avirulent plant symbionts. Nature reviews microbiology, 2(1), 43-56.
  10. IPCC. (2023). Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr
  11. Jansson, J. K., & Hofmockel, K. S. (2020). Soil microbiomes and climate change. Nature Reviews Microbiology, 18(1), 35–46.
  12. Liang, C., Schimel, J. P., & Jastrow, J. D. (2017). The importance of anabolism in microbial control over soil carbon storage. Nature microbiology, 2(8), 1-6.
  13. Liu, H., Carvalhais, L. C., Crawford, M., Singh, E., Dennis, P. G., Pieterse, C. M. J., & Schenk, P. M. (2023). Inner plant microbiome and its role in plant health and stress tolerance. Plant Science, 331, 111573.
  14. Jin, J., Wang, L., Wang, Y., Li, Y., Yang, H., Zhang, Q., … Guo, J. (2022). Elevated atmospheric CO₂ alters the microbial community in the wheat rhizosphere under controlled conditions. Microbiome, 10(1), 22.
  15. Yue, H., Yue, W., Jiao, S., Kim, H., Lee, Y. H., Wei, G.,. & Shu, D. (2023). Plant domestication shapes rhizosphere microbiome assembly and metabolic functions. Microbiome, 11(1), 70.
  16. Mitter, B., Pfaffenbichler, N., & Sessitsch, A. (2021). Plant–microbe partnerships in 2020: Microbiome applications for sustainable agriculture. Applied Microbiology and Biotechnology, 105(6), 2537–2547.
  17. Nadeem, S. M., Ahmad, M., Zahir, Z. A., Javaid, A., & Ashraf, M. (2021). The role of plant growth promoting rhizobacteria in enhancing agricultural productivity under stressful environments. Soil Biology and Biochemistry, 160, 108352.
  18. Naylor, D., & Coleman-Derr, D. (2018). Drought stress and root-associated bacterial communities. Frontiers in Plant Science, 8, 2223.
  19. Phillips, R. P., Meier, I. C., Bernhardt, E. S., Grandy, A. S., Wickings, K., & Finzi, A. C. (2011). Roots and fungi accelerate carbon and nitrogen cycling in forests exposed to elevated CO₂. Ecology Letters, 14(6), 556–566.
  20. Philippot, L., Raaijmakers, J. M., Lemanceau, P., & van der Putten, W. H. (2013). Going back to the roots: The microbial ecology of the rhizosphere. Nature Reviews Microbiology, 11(11), 789–799.
  21. Preece, C., Peñuelas, J., & Liu, L. (2022). The response of rhizosphere microbial communities to climate change stressors in agroecosystems. Soil Biology and Biochemistry, 169, 108641.
  22. Sasse, J., Martinoia, E., & Northen, T. (2018). Feed your friends: Do plant exudates shape the root microbiome? Trends in Plant Science, 23(1), 25–41.
  23. Sessitsch, A., & Mitter, B. (2015). 21st century agriculture: Integration of plant microbiomes for improved crop production and food security. Microbial Biotechnology, 8(1), 32–33.
  24. Veach, A. M., Stokes, C. E., & Shade, A. (2022). The plant holobiont and climate change: Insights into adaptation and resilience mechanisms. Trends in Ecology & Evolution, 37(11), 971–983.
  25. Vurukonda, S. S. K. P., Vardharajula, S., Shrivastava, M., & SkZ, A. (2016). Enhancement of drought stress tolerance in crops by plant growth promoting rhizobacteria. Microbiological Research, 184, 13–24.
  26. Junker, R. R., He, X., Otto, J. C., Ruiz-Hernández, V., & Hanusch, M. (2021). Divergent assembly processes? A comparison of the plant and soil microbiome with plant communities in a glacier forefield. FEMS Microbiology Ecology, 97(10), fiab135.
  27. Usyskin-Tonne, A., Hadar, Y., Yermiyahu, U., & Minz, D. (2021). Elevated CO2 and nitrate levels increase wheat root-associated bacterial abundance and impact rhizosphere microbial community composition and function. The ISME Journal, 15(4), 1073-1084.
  28. Zhang, J., Liu, Y. X., Zhang, N., Hu, B., Jin, T., Xu, H.,. & Bai, Y. (2019). NRT1. 1B is associated with root microbiota composition and nitrogen use in field-grown rice. Nature biotechnology, 37(6), 676-684.
  29. World Meteorological Organization (WMO). (2023). WMO State of the Global Climate 2023. WMO. Retrieved from https://public.wmo.int
  30. National Oceanic and Atmospheric Administration – Global Monitoring Laboratory (NOAA GML). (2024). Trends in atmospheric carbon dioxide: Mauna Loa monthly mean CO₂. NOAA. Retrieved from https://gml.noaa.gov/ccgg/trends/
  31. Met Office. (2025). Annual forecast of global atmospheric CO₂ concentrations for 2025. UK Met Office. Retrieved from https://www.metoffice.gov.uk
  32. Xu, M., Liu, X., Chen, T., Zhao, Y., Ma, L., Shi, X.,. & Adams, J. M. (2025). Dynamics of wheat rhizosphere microbiome and its impact on grain production across growth stages. Science of the Total Environment, 964, 178524.
  33. Garrido-Sanz, D., & Keel, C. (2025). Seed-borne bacteria drive wheat rhizosphere microbiome assembly via niche partitioning and facilitation. Nature microbiology, 1-15.
  34. Knight, C. G., Karhu, K., Birch, A. N. E., Richter, A., & Bahn, M. (2024). Soil microbiomes show consistent and predictable functional responses to climate extremes. Nature, 630(8030), 603–610.
  35. Du, J., Gao, Q., Sun, F., Liu, B., Jiao, Y., & Liu, Q. (2025). Agricultural soil microbiomes at the climate frontier: Nutrient-mediated adaptation strategies for sustainable farming. Ecotoxicology and Environmental Safety, 295, 118161.
  36. Peñuelas-Rubio, O., Argentel-Martínez, L., Leyva Ponce, J. A., García-Urías, J. C., Garatuza-Payán, J., Yepez, E., Hasanuzzaman, M., & González Aguilera, J. (2022). Warming reduces the root density and wheat colonization by arbuscular mycorrhizal fungi in the Yaqui Valley, Mexico. Agronomía Colombiana, 40(3), 440-446.
  37. Metze, D., Schindlbacher, A., Schnecker, J., Kaiser, C., & Richter, A. (2024). Fifty years of soil warming persistently increased microbial growth but not soil carbon. Science Advances, 10(6), eadk6295.
  38. Delgado-Baquerizo, M., Guerra, C.A., Cano-Díaz, C., Egidi, E., Wang, J.-T., Eisenhauer, N., Singh, B.K., & Maestre, F.T. (2020). The proportion of soil-borne pathogens increases with warming at the global scale. Nature Climate Change, 10(6), 550–554.
  39. Mathur, S., Agnihotri, R., Sharma, M. P., Reddy, V. R., & Jajoo, A. (2018). Improved photosynthetic efficacy of maize (Zea mays) plants with arbuscular mycorrhizal fungi under high temperature stress. Journal of Photochemistry and Photobiology Biology, 180, 149–154.
  40. Philippot, L., Raaijmakers, J. M., Lemanceau, P., & van der Putten, W. H. (2013). Going back to the roots: The microbial ecology of the rhizosphere. Nature Reviews Microbiology, 11, 789–799.
  41. Schlaeppi, K., & Bulgarelli, D. (2015). The plant microbiome at work. Molecular Plant-Microbe Interactions, 28(3), 212–217.
  42. Naylor, D., & Coleman-Derr, D. (2018). Drought stress and root-associated bacterial communities. Frontiers in Plant Science, 9, 944.
  43. Compant, S., Samad, A., Faist, H., & Sessitsch, A. (2019). A review on the plant microbiome: Ecology, functions, and emerging trends in microbial application. Journal of Advanced Research, 19, 29–37.
  44. Harman, G. E., Doni, F., Khadka, R. B., & Uphoff, N. (2021). Trichoderma: Changing the face of agriculture. Frontiers in Plant Science, 12, 676386.
  45. Backer, R., Rokem, J. S., Ilangumaran, G., Lamont, J., Praslickova, D., Ricci, E.,. & Smith, D. L. (2018). Plant growth-promoting rhizobacteria: Context, mechanisms of action, and roadmap to commercialization of biostimulants for sustainable agriculture. Frontiers in Plant Science, 9, 1473.
  46. Yue, H., Yue, W., Jiao, S., Kim, H., Lee, Y. H., Wei, G.,. & Shu, D. (2023). Plant domestication shapes rhizosphere microbiome assembly and metabolic functions. Microbiome, 11(1), 70.
  47. Zhang, J., Liu, Y. X., Zhang, N., Hu, B., Jin, T., Xu, H.,. & Bai, Y. (2019). NRT1. 1B is associated with root microbiota composition and nitrogen use in field-grown rice. Nature biotechnology, 37(6), 676-684.
  48. Xu, M., Liu, X., Chen, T., Zhao, Y., Ma, L., Shi, X.,. & Adams, J. M. (2025). Dynamics of wheat rhizosphere microbiome and its impact on grain production across growth stages. Science of the Total Environment, 964, 178524.