Dergiler / PEYZAJ / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

TÜRKİYE İÇİN AÇIK VE YEŞİL ALANLARIN BELGELENDİRİLMESİNE İLİŞKİN BİR ÖNERİ

A PROPOSAL FOR THE CERTIFICATION OF OPEN AND GREEN SPACES IN TURKEY

Dergi
PEYZAJ
Sayfa
53–77
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada da, açık ve yeşil alanları ele alan SITES ve Türkiye’ye özgü YeS-TR belgelendirme dizgeleri irdelenerek, bu tür alanların belgelendirilmesinde kullanılabilecek ulusal yeni bir dizgenin, yapılandırılmasına ve bunun ulamlarına ilişkin özgün bir çerçeve önerisi ortaya koyulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yapıların çevreye verdiği olumsuzlukları azaltarak, sürdürülebilirliği sağlamak için öncelikle yapılara ve yerleşmelere yönelik oluşturulan belgelendirme (sertifika) dizgeleri, daha sonra ekodizge (ekosistem) yararlarının iyileştirilmesi ve canlı çeşitliliğin korunması bağlamında, açık ve yeşil alanların belgelendirilmesini de ele alacak biçimde genişletilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak bunlar yapılara ve yerleşim alanlarına ilişkin olup, doğrudan açık ve yeşil alanların değerlendirilmesini ve belgelendirilmesini kapsamadığından, Türkiye’ye özgü bir dizgenin oluşturulması önem taşımaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada da, açık ve yeşil alanları ele alan SITES ve Türkiye’ye özgü YeS-TR belgelendirme dizgeleri irdelenerek, bu tür alanların belgelendirilmesinde kullanılabilecek ulusal yeni bir dizgenin, yapılandırılmasına ve bunun ulamlarına ilişkin özgün bir çerçeve önerisi ortaya koyulmaktadır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yeşil sertifika · SITES · sürdürülebilirlik

Özet

Yapıların çevreye verdiği olumsuzlukları azaltarak, sürdürülebilirliği sağlamak için öncelikle yapılara ve yerleşmelere yönelik oluşturulan belgelendirme (sertifika) dizgeleri, daha sonra ekodizge (ekosistem) yararlarının iyileştirilmesi ve canlı çeşitliliğin korunması bağlamında, açık ve yeşil alanların belgelendirilmesini de ele alacak biçimde genişletilmiştir. Ancak bu dizgeler, geliştirildikleri ülkenin koşul ve yasalarına göre hazırlanmış olduğundan; diğer ülkelerde doğrudan uygulanmasında güçlükler ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle pek çok ülke var olan uluslararası belgelendirme dizgelerini kendi koşullarına uyumlaştırma ya da ulusal koşullarına özgü yeni dizgeler geliştirme yönünde girişimlerde bulunmaktadır. Türkiye’de de çeşitli belgelendirme dizgeleri geliştirilmiştir. Ancak bunlar yapılara ve yerleşim alanlarına ilişkin olup, doğrudan açık ve yeşil alanların değerlendirilmesini ve belgelendirilmesini kapsamadığından, Türkiye’ye özgü bir dizgenin oluşturulması önem taşımaktadır. Bu çalışmada da, açık ve yeşil alanları ele alan SITES ve Türkiye’ye özgü YeS-TR belgelendirme dizgeleri irdelenerek, bu tür alanların belgelendirilmesinde kullanılabilecek ulusal yeni bir dizgenin, yapılandırılmasına ve bunun ulamlarına ilişkin özgün bir çerçeve önerisi ortaya koyulmaktadır.

Abstract

In order to ensure sustainability by reducing the negative environmental impacts of structures, certification systems—initially developed for buildings and settlements—have been expanded to include the certification of open and green spaces, aiming to enhance ecosystem services and preserve biodiversity. However, as these have been developed according to the conditions and laws of the country in which they were developed, their direct application in other countries presents difficulties. Hence, many countries have been undertaking initiatives to adapt existing international certification systems to their own conditions or have been developing new systems specific to their national conditions. Various certification systems have also been developed in Turkey. However, as these relate to buildings and settlements and do not directly cover the assessment and certification of open and green spaces, it becomes important to generate a system specific to Turkey. Accordingly, by examining the SITES and the YeS-TR certification systems, which address open and green spaces, this study proposes an original framework for a new national certification for these areas.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Köylü, P., Yılmaz, O. (2026). TÜRKİYE İÇİN AÇIK VE YEŞİL ALANLARIN BELGELENDİRİLMESİNE İLİŞKİN BİR ÖNERİ. PEYZAJ, Cilt: 8 Sayı: 1, 53–77. https://doi.org/10.53784/peyzaj.1904272

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Andersen, I. (2021). UNEP Executive Director’s foreword. In: Making peace with nature: A scientific blueprint to tackle the climate, biodiversity and pollution emergencies. United Nations Environment Programme (UNEP). https://www.unep.org/resources/making-peace-nature
  2. Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği (ÇEDBİK). (2019). B.E.S.T Konut Sertifika Kılavuzu Yeni Konutlar. 2019 Ağustos Versiyon 2.0. ÇEDBİK.
  3. Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği (ÇEDBİK). (2020). B.E.S.T Sertifika Kılavuzu Ticari Binalar. 2020. Versiyon 1.0. ÇEDBİK.
  4. Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği ÇEDBİK. (2023). Binalarda Ekolojik Ve Sürdürülebilir Tasarım B.E.S.T Konut ve Ticari Sertifikası. Erişim Tarihi: 26.10.2025, https://www.cedbik.org/best
  5. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü. (2024). Yeşil Sertifikalı Yapılar Uygulaması. Ankara: ÇŞİDB.
  6. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM). (2025a). 2024 İklim Değerlendirmesi. Ankara: ÇŞİDB.
  7. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM). (2025b). 2025 Su Yılı Alansal Yağış Değerlendirmesi. Ankara: ÇŞİDB.
  8. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) (02.03.2026). Kamu Binaları İçin Yeşil Sertifika Uygulama Rehberi Yayınlandı [Basın Bülteni]. https://meslekihizmetler.csb.gov.tr/haberler/kamu-binalari-icin-yesil-sertifika-uygulama-rehberi-yayinlandi-304019
  9. Deutsche Gesellschaft für Nachhaltiges Bauen (DGNB). (n.d.). DGNB System for Biodiversity-promoting exterior spaces. Erişim Tarihi: 14.11.2025, https://www.dgnb.de/en/certification/districts/biodiversity-promoting-exterior-spaces
  10. Erten, D. (t.y.). Yeşil Binalar. Sürdürülebilir Üretim ve Tüketim Yayınları-V. REC Türkiye.
  11. European Environment Agency (EEA). (2024). Road transport. (11.10.2024 modified). Erişim Tarihi. 30.01.2026, https://www.eea.europa.eu/en/topics/in-depth/road-transport?activeTab=fa515f0c-9ab0-493c-b4cd-58a32dfaae0a
  12. Food and Agriculture Organization (FAO). 2022. Soils for nutrition: state of the art. Rome., doi:10.4060/cc0900en
  13. Green Business Certification, Inc. (GBCI). (2014). SITES v2 Green Building Rating System for sustainable land design and development.
  14. Green Business Certification, Inc. (GBCI). (2025a). About the Sustainable SITES Initiative. Erişim Tarihi: 23.20.2025, https://www.sustainablesites.org/about
  15. Green Business Certification, Inc. (GBCI). (2025b). SITES rating system. Erişim Tarihi: 23.10.2025, https://www.sustainablesites.org/certification-guide
  16. Horvat, M., & Fazio, P. (2005). Comparative review of existing certification programs and performance assessment tools for residential buildings. Architectural Science Review, 48(1), 69-80. doi: 10.3763/asre.2005.4810
  17. Indian Green Building Council (IGBC). (2008). IGBC Green Landscape Rating System Pilot Version. Hyderabad.
  18. Murphy, D.M. (2016). Landscape Architecture Theory. An Ecological Approach. Washington: Island Press.
  19. Özçevik, Ö.; Ertekin, Ö.; Eyüboğlu, E.; Oğuz, M.; Akbulut, A.; Çelik, Ö.; Sandıkçı, N.; & Kantemir, M. (2018). Sürdürülebilirlik, kentsel form, kentsel dönüşüm ve yeşil sertifika sistemleri ilişkisi üzerine bir değerlendirme: Ulusal Yeşil Sertifika YeS_TR deneyimi. A.S. Kubat, E. Kürkçüoğlu, E. Küçük, İ. Kurtuluş, K. Eskidemir, M. Akay (Ed.), Türkiye Kentsel Morfoloji Araştırma Ağı II. Kentsel Morfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı. (pp. 797-809). Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları. https://tnum.com.tr/index.php/tnum/issue/view/2/4
  20. Reed, R.; Bilos, A.; Wilkinson, S.; & Schulte, K. (2009). International comparison of sustainable rating tools. Journal of Sustainable Real Estate, 1(1), 1-22, doi: 10.1080/10835547.2009.12091787
  21. Resmî Gazete (8 Aralık 2014, Sayı: 29199). Sürdürülebilir Yeşil Binalar ile Sürdürülebilir Yerleşmelerin Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik. Erişim Tarihi: 23.11.2025,https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/12/20141208-2.htm
  22. Resmî Gazete (23 Aralık 2017, Sayı: 30279). Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği. Erişim Tarihi: 23.11.2025,https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/12/20171223.htm
  23. Resmî Gazete (12 Haziran 2022, Sayı: 31864). Binalar ile Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliği. Erişim Tarihi: 23.11.2025,https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220612-1.htm
  24. Resmî Gazete (21 Ekim 2024, Sayı: 32699) Binalar İle Yerleşmeler İçin Yeşil Sertifika Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Erişim Tarihi: 23.11.2025, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241021-1.htm
  25. Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB) Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü. (2019). DSİ 2018 Yılı Faaliyet Raporu. Ankara: Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.
  26. Tarım ve Orman Bakanlığı (TOB). (2021). Sürdürülebilir gıda sistemleri ülke raporu - Türkiye 2021, https://www.tarimorman.gov.tr/ABDGM/Belgeler/Uluslararas%C4%B1%20Kurulu%C5%9Flar/Su%CC%88rdu%CC%88ru%CC%88lebilir%20G%C4%B1da%20Sistemleri%20U%CC%88lke%20Raporu%20-%20T%C3%BCrkiye%202021.pdf
  27. The World Bank. (n.d.). Trends in solid waste. https://datatopics.worldbank.org/what-a-waste/trends_in_solid_waste_management.html
  28. Türk Standartları Enstitüsü (TSE). (2025). Yeşil Bina (GYB)/Yeşil Sanayi Kuruluşu (YSK) Belgesi/Yeşil Sanayi Sitesi (YSS) Belgesi. Erişim Tarihi: 18.11.2025, https://www.tse.org.tr/yesil-bina-gyb-yesil-sanayi-kurulusu-ysk-belgesi-yesil-sanayi-sitesi-yss-belgesi/
  29. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA). (2024). Yeşil Sertifika. Erişim Tarihi: 23.22.2025, https://www.tuca.gov.tr/yesil-sertifika/
  30. United Nations (UN). (n.d.). Make cities and human settlements inclusive, safe, resilient and sustainable, https://sdgs.un.org/goals/goal11#targets_and_indicators
  31. United Nations Development Programme (UNDP). (n.d.) The SDGs in action. Goal 11. Sustainable cities and communities, https://www.undp.org/sustainable-development-goals/sustainable-cities-and-communities
  32. Vierra, S. (2016). Green building standards and certification systems. https://www.wbdg.org/resources/green-building-standards-and-certification-systems
  33. World Health Organization (WHO). (2011). Burden of disease from environmental noise. Quantification of healthy life years lost in Europe. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.
  34. World Health Organization (WHO). (2016). Urban green spaces and health. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.
  35. World Health Organization (WHO). (28.05.2024). Heat and health. [Fact sheet]. WHO. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/climate-change-heat-and-health
  36. World Health Organization (WHO). (18.02.2025). Biodiversity. [Fact sheet]. WHO. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/biodiversity
  37. World Health Organization (WHO). (n.d.). Air pollution. Erişim Tarihi: 28.12.2025, https://www.who.int/health-topics/air-pollution#tab=tab_1
  38. World Meteorological Organization (WMO). (n.d1). Greenhouse gases. Erişim Tarihi: 12.01.2026. https://wmo.int/topics/greenhouse-gases
  39. World Meteorological Organization (WMO). (n.d2). Water. Erişim Tarihi: 12.01.2026. https://wmo.int/topics/water