KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 29

BOTEH MOTİFİNİN KÖKENİNE KISA BİR BAKIŞ VE ANADOLU TÜRK HALI SANATINDA BOTEH TASVİRLERİ

Çiğdem Karaçay(HİTİT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0218-4785
Sayfa
128–148
Yayın Tarihi
2022-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, evrensel bir motif olarak yüzyıllardır farklı toplumların kültür ve sanatlarında, 18. yüzyıldan itibaren ise özellikle İran ve Azerbaycan halı sanatlarında sıklıkla betimlenen boteh motifinin, Anadolu Türk halı sanatında tasvir edildiği örnekler tanıtılmakta ve gösterge bilimsel açıdan ifade ettiği anlam üzerinde durulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Boteh motifi, binlerce yıldır farklı kültürlerde çok çeşitli biçimlerde tasvir edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmacılar tarafından motifin menşei ve sembolizmi ile ilgili çok farklı görüşler öne sürülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, evrensel bir motif olarak yüzyıllardır farklı toplumların kültür ve sanatlarında, 18. yüzyıldan itibaren ise özellikle İran ve Azerbaycan halı sanatlarında sıklıkla betimlenen boteh motifinin, Anadolu Türk halı sanatında tasvir edildiği örnekler tanıtılmakta ve gösterge bilimsel açıdan ifade ettiği anlam üzerinde durulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Boteh · Buta · Servi

Özet

Boteh motifi, binlerce yıldır farklı kültürlerde çok çeşitli biçimlerde tasvir edilmiştir. Kelime olarak Farsçada “çalılık”, “yaprak demeti” veya “çalı yığını” gibi anlamlara gelmektedir. En genel formuyla soyut bir yaprağı andırmaktadır. Araştırmacılar tarafından motifin menşei ve sembolizmi ile ilgili çok farklı görüşler öne sürülmektedir. Ancak İslam öncesi ve İslam sonrası İran sanatında çok sayıda seçkin örneğine ulaşılan motifin İran kökenli olduğu ve servi ağacından köklendiği ortak kanı olarak görülmektedir. Bu çalışmada, evrensel bir motif olarak yüzyıllardır farklı toplumların kültür ve sanatlarında, 18. yüzyıldan itibaren ise özellikle İran ve Azerbaycan halı sanatlarında sıklıkla betimlenen boteh motifinin, Anadolu Türk halı sanatında tasvir edildiği örnekler tanıtılmakta ve gösterge bilimsel açıdan ifade ettiği anlam üzerinde durulmaktadır.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karaçay, Ç. (2022). BOTEH MOTİFİNİN KÖKENİNE KISA BİR BAKIŞ VE ANADOLU TÜRK HALI SANATINDA BOTEH TASVİRLERİ. Art-e Sanat Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 29, 128–148. https://doi.org/10.21602/sduarte.1059623

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Arseven, C., E. (1975). Sanat Ansiklopedisi, İstanbul: MEB.
  2. Ateş, M. (2001). Mitolojiler ve Semboller “Ana Tanrıça ve Doğurganlık”, İstanbul: Aksiseda Matbaası.
  3. Beardsley, G. ve Sinopoli, M., C. (2005). Wrapped in Beauty: The Koelz Collection of Kashmiri Shawls. University of Michigan Press.
  4. Chwalkowski, F. (2016). Symbol in Arts, Religion and Culture: The Soul of Nature. London: Cambridge Scholar Publishing.
  5. Formenton, F. (1972). Oriental Rugs and Carpets. England: The Hamlyn Publishing Group Limited.
  6. Kerimov, L. (1961). Azerbaycan Halısı I, Bakü-Leningrad.
  7. Mammadova, A. (2018). Azerbaycan’ın Kültürel Miraslarından El Dokuması-Kelağayı. Ankara: 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Maddi Kültür. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü Yayınları: 391. Seminer, Kongre, Bildiriler Dizisi: 85, s. 345-350.
  8. Nabiyeva, A. (2016). Azerbaycan Resimli Halılarının Kompozisyon Özellikleri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Antalya: Akdeniz Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı.
  9. Nematzade, S. (2018). Azerbaycan Halı Sanatında Ulusal Kimlik ve Türkçülük Öğeleri. Ankara: 9. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Maddi Kültür. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü Yayınları: 391. Seminer, Kongre, Bildiriler Dizisi: 85, s. 351-355.
  10. Vaghefi, A.(1998). Tarihsel Süreç İçinde Tekstil Sanatında “Şal Motifi”. Yayımlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları Anasanat Dalı Halı, Kilim, Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı.
  11. Yıldırım, N. (2015). İran Mitolojisi, Kökenleri, Kaynakları, Ana Temaları. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.