KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 33

Sazyolu Üslubunda "Yaprak Motifi"

Menekşe Meço(SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ, GELENEKSEL TÜRK SANATLARI BÖLÜMÜ, TEZHİP SANATI PR.)0000-0002-6887-5300
Yusuf Bilen(SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ, GELENEKSEL TÜRK SANATLARI BÖLÜMÜ, HAT SANATI PR.)0000-0003-2485-5823
Sayfa
288–305
Yayın Tarihi
2024-07-04
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Şah Kulu’nun saz yolu üslûbunda yaprak motiflerini farklı şekilde kullanması kendinden sonra gelen birçok sanatkâra da ilham kaynağı teşkil etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:16. yüzyıl Osmanlı Dönemi tezhip sanatının en ihtişamlı yüzyılı olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sarayın sanata ve sanatçıya vermiş olduğu değerle birlikte Şah Kulu’nun sernakkaşlığı öncülüğünde ortaya çıkan bu yeni üslûbun en hâkim motifi yapraklardır.
💡
Sonuç & Katkı:Şah Kulu’nun saz yolu üslûbunda yaprak motiflerini farklı şekilde kullanması kendinden sonra gelen birçok sanatkâra da ilham kaynağı teşkil etmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Saz Yolu · Şah Kulu · Yaprak Motifi

Özet

16. yüzyıl Osmanlı Dönemi tezhip sanatının en ihtişamlı yüzyılı olmuştur. Sarayın sanata ve sanatçıya vermiş olduğu değerle birlikte Şah Kulu’nun sernakkaşlığı öncülüğünde ortaya çıkan bu yeni üslûbun en hâkim motifi yapraklardır. Tezhip sanatının en temel motifleri arasında yer alan yapraklar, saz yolu üslûbunda da farklı kompozisyon düzenlemeleri ile göze çarpmaktadır. Bu çalışma saz yolu üslûbunda kullanılan yaprak motiflerini ve eserlerde kullanılan örneklerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde bulunan envanter no. H.2168, y. 15a, envanter no. H.2147, y.20a ve envanter no. H.2135, y.14a’da yer alan saz yolu örnekleri ele alınmaktadır. Saz yolu üslûbunda yapılmış üç eserde kullanılmış olan yaprakların kompozisyon düzenlemeleri biçimsel olarak incelenerek dönemin sanat ve zevk anlayışı ele alınmaktadır. Bu eserler saz yolu yapraklarının şematik yapılarını muhteşem detay ve inceliklerini gözler önüne sermektedir. Şah Kulu’nun saz yolu üslûbunda yaprak motiflerini farklı şekilde kullanması kendinden sonra gelen birçok sanatkâra da ilham kaynağı teşkil etmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Meço, M., Bilen, Y. (2024). Sazyolu Üslubunda "Yaprak Motifi". Art-e Sanat Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 33, 288–305. https://doi.org/10.21602/sduarte.1462677

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Elkıran, A. G. (2021). “DİB Yazma Eserler Kütüphanesinde Bulunan 000598 Envanter Numaralı Kur’an-ı Kerim’in Tezhip Sanatı Açısından Değerlendirilmesi”, Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 57. 304–312. Atila, K. O. (2003). Şahkulu’nun Motif ve Desen Üslubu; 16. Yüzyılda Saray Nakkaşhanesinin Sernakkaşı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
  2. Bağcı, S.; Çağman, F.; Renda, G.; Tanındı, Z. (2009). Osmanlı Resim Sanatı, İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  3. Birol, İ. ve Derman, Ç. (2018). Türk Sanatında Motifler, İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.
  4. Çiftçi, V. (2018). Türk Tezhip Sanatında Sazyolu Üslubu ve Günümüzdeki Kullanımından Örnekler, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı.
  5. Keskiner, C. (2020). Çizim ve Teknikleri ile Türk Tezhib Sanatı, İstanbul: İlke Kitap.
  6. Mahir, B. (2005). Osmanlı Minyatür Sanatı, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  7. Mahir, B. (2022). Osmanlı Resim Sanatında Saz Üslûbu, İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
  8. Mahir, B. (2015). Hat ve Tezhip Sanatı (ed.Ali Rıza Özcan), İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s:392.
  9. Özkeçeci, İ. ve Özkeçeci, Ş. (2007). Türk Sanatında Tezhip Sanatı, İstanbul: İlhan Özkeçeci Yayınları.
  10. Pekpelvan, B. (1998). Saz Üslubundaki Formsal Diyalektiğin Çağdaş Anlayıştaki Sentezine Dönük Bir Yöntem Araştırması, Yayınlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları.
  11. Rona, Z. (1997). Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, “Üslûp”, İstanbul: Yem Yayınları, 3. Cilt, s.1857.
  12. Sünnetçiler, N. (2011). Klasik Dönem Osmanlı Kumaş Sanatında Sazyolu Üslubu, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı.
  13. Üçer, M. ve Üçer, K. (2020). “Somut Olmayan Kültürel Miras Ögesi Olarak Tezhib Sanatı”, Art-e Sanat Dergisi, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları, Sayı 1, s.22-31.
  14. Yılmaz, A. (2004). Türk Kitap Sanatları Tabir ve Istılahları, İstanbul: Damla Yayınevi.