KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2026 / Sayı: 38

Sürdürülebilir Moda Tasarım Stratejileri ve Kavramlarına Yönelik Algı Değişimleri

Shifts in Perceptions of Sustainable Fashion Design Strategies and Concepts

Sevgi Gaye Ayanoğlu Örs(ATILIM ÜNİVERSİTESİ, GÜZEL SANATLAR TASARIM VE MİMARLIK FAKÜLTESİ, TEKSTİL VE MODA TASARIMI BÖLÜMÜ)0000-0002-1256-8352
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-10-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, öğrencilerin dönem başında kavramlara ilişkin bilgi eksikliğinin, stratejilere kıyasla daha belirgin olduğunu göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sürdürülebilirlik, tasarım alanlarında ve özellikle moda sektöründe giderek öncelik kazanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu artan ilgi, çok sayıda sürdürülebilir tasarım stratejisinin gelişmesine yol açmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, öğrencilerin dönem başında kavramlara ilişkin bilgi eksikliğinin, stratejilere kıyasla daha belirgin olduğunu göstermiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:sürdürülebilir moda · sürdürülebilir moda tasarım stratejileri · sürdürülebilir tasarım

Özet

Sürdürülebilirlik, tasarım alanlarında ve özellikle moda sektöründe giderek öncelik kazanmaktadır. Bu artan ilgi, çok sayıda sürdürülebilir tasarım stratejisinin gelişmesine yol açmıştır. Moda tasarımında sürdürülebilirlik sınırlı yaklaşımlarla ele alınmakta, stratejilerin çeşitliliği yeterince tanınmamaktadır. Moda eğitimi, sürdürülebilirlik bilincinin erken aşamada kazandırılmasında kritik bir role sahiptir. Bu araştırma, alan öğrencilerinin sürdürülebilir moda tasarım strateji ve kavramlarını, eğitim öncesi ve sonrası süreçte ne ölçüde önemli ve ilgi çekici bulduklarını incelemeyi; bilgi aktarımının algı ve tercih üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nicel ağırlıklı pilot çalışma, kart gruplama uygulanarak dört aşamada yürütülmüştür: (1) Literatür tarama, (2) Planlama/hazırlık, (3) Veri toplama, (4) Veri analizi/tartışma. Toplamda 24 sürdürülebilir modaya yönelik strateji ve kavram kartı hazırlanmıştır. Öğrenciler, akademik dönem başı ve sonunda, hazırlanan kartları önem ve ilgi çekicilik/tercih edilebilirlik eksenleri içinde değerlendirmiştir. Bulgular, öğrencilerin dönem başında kavramlara ilişkin bilgi eksikliğinin, stratejilere kıyasla daha belirgin olduğunu göstermiştir. Dönem sonunda ise öğrencilerin özellikle strateji kartlarını hem daha önemli hem de tasarım süreçlerinde daha tercih edilebilir buldukları görülmüştür. Burada, doğal boyama, bireyselleştirme, uzun ömürlü ve doğal malzeme kullanımı stratejileri öne çıkmıştır. Kavram kartları ise öğrencilerin farkındalık geliştirmelerine katkı sağlamış; ancak stratejiler kadar doğrudan ilgi çekici bulunmamıştır. Araştırma, sürdürülebilir moda eğitiminde çeşitli somut tasarım stratejilerinin kavramsal bilgilere kıyasla öğrencilerin tasarım uygulama süreçlerinde daha etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract

Sustainability has increasingly become a priority across design disciplines, particularly in the fashion sector, leading to the development of numerous sustainable design strategies. However, sustainability in fashion design is often addressed through limited approaches, and the diversity of strategies remains insufficiently recognized. Fashion education plays a critical role in developing sustainability awareness at an early stage. This study investigates how fashion design students perceive sustainable fashion design strategies and concepts in terms of importance/interest before and after instruction, and examines the impact of knowledge transfer on perception and preference. The quantitatively oriented pilot study was conducted in four phases: (1) literature review, (2) planning/preparation, (3) data collection, (4) data analysis/discussion. A total of 24 cards representing sustainable fashion strategies and concepts were developed. Students evaluated the cards at the beginning and end of the academic term, based on importance and interest/preferability. Findings show that students initially demonstrated greater knowledge gaps regarding conceptual cards than strategy cards. By the end of the term, strategy cards-particularly natural dyeing, customization, long-lasting and natural materials- were perceived as more important and preferable for design processes. Conceptual cards primarily contributed to awareness development. Overall, the results indicate that concrete design strategies are more effective than conceptual knowledge in supporting practical engagement in sustainable fashion education.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Örs, S. G. A. (2026). Sürdürülebilir Moda Tasarım Stratejileri ve Kavramlarına Yönelik Algı Değişimleri. Art-e Sanat Dergisi, Sayı: 38. https://doi.org/10.21602/sduarte.1889854

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Adams, W. M. (2006). The Future of Sustainability: Re-thinking Environment and Development in the Twenty-first Century. The World Conservation Union.
  2. Alias, M. ve Suradi, Z. (2008). Concept Mapping: A tool for creating a literature review. Third Int. Conference on Concept Mapping. Tallinn.
  3. Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. BEÜ SBE Derg., 7(1), 231-274
  4. Baxter, K., Courage, C., Caine, K. (2015). Understanding Your Users: A Practical Guide to User Research Methods. Amsterdam: Elsevier.
  5. Bierhals, C. (2008). Green Designed: Fashion. Avedition.
  6. Black, S. (2008). Eco-chic: the fashion paradox. London: Black Dog Pub.
  7. Blum, P. (2021). Circular Fashion: Making the Fashion Industry Sustainable. London: Laurence King Student & Professional.
  8. Carrico, M. ve Kim, V. (2014). Expanding zero-waste design practices: A discussion paper. International Journal of Fashion Design Technology and Education, 7(1). doi:10.1080/17543266.2013.837967
  9. Castagna, A. C., Duarte, M., Pinto, D. C. (2022). Slow fashion or self-signaling? Sustainability in the fashion industry. Sustainable Production and Consumption, 31, 582-590. doi:10.1016/j.spc.2022.03.024
  10. Ceshin, F. ve Gaziulusoy, İ. (2019). Design for Sustainability: A Multi-level Framework from Products to Socio-technical Systems. London: Routledge. doi:10.4324/9780429456510
  11. Chan, T. Y. ve Wong, C. W. (2012). The consumption side of sustainable fashion supply chain. Journal of Fashion Marketing and Management: An International Journal, 16(2), 193-215. doi:10.1108/13612021211222824
  12. Elkington, J. (1994). Towards the sustainable corporation: Win-win-win business strategies for sustainable development. California Management Review, 36(2), 90-100.
  13. Fan, H. ve Fan, L. (2024). Role of education and awareness programs in fostering energy conservation behavior in cities: Empowering urban sustainability using deep learning approach. Sustainable Cities and Society, 112(105505). doi:https://doi.org/10.1016/j.scs.2024.105505
  14. Fletcher, K. (2008). Sustainable Fashion and Textiles: Design journey. London: Earthscan.
  15. Fletcher, K. (2010). Slow Fashion: An Invitation for Systems Change. The Journal of Design, Creative Process & the Fashion Industry, 2(2), 259-265. doi:10.2752/175693810X12774625387594
  16. Fletcher, K. (2013). Design for Sustainability in Fashion and Textiles. A. d. Sandy Black içinde, The Handbook of Fashion Studies (s. 557-574). Bloomsburry Academic.
  17. Fletcher, K. ve Grose, L. (2012). Fashion & Sustainability: Design for Change. Londra: Laurence King.
  18. Fogg, M. (2014). Modanın Tüm Öyküsü. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
  19. Gwilt, A. (2012). Integrating sustainable strategies in the fashion design process: A conceptual model of the fashion designer in haute couture. Melbourne: RMIT University.
  20. Gwilt, A. (2020). A Practical Guide to Sustainable Fashion (2nd ed.). Bloomsbury Publishing. doi:10.5040/9781350067059
  21. Hart, C. (1998). Doing a Literature Review: Releasing the Social Science Research Imagination. London: SAGE Publications.
  22. Hethorn, J. ve Ulasewicz, C. (2015). Sustainable Fashion What's Next? A Conversation about Issues, Practices & Possibilities (2. b.). New York: Bloomsburry.
  23. IDEO. (2015). The Field Guide to Human-Centered Design. San Francisco: Design Kit. Joergens, C. (2006). Ethical fashion: myth or future trend? Journal of Fashion Marketing and Management, 10(3), 360-371.
  24. Joshi, K., Venkatachalam, A., Jawahir, I. S. (2006). A new methodology for transforming 3R concept into 6R concept for improved product sustainability:: Analysis and Case Studies in Product Design and Manufacturing. IV Global Conf. Sustainable Product Development and Life Cycle Engineering: Sustainable Manufacturing. Sao Paulo.
  25. Joy, A., Sherry Jr, J. F., Venkatesh, A., Wang, J., Chan, R. (2012). Fast fashion, sustainability, and the ethical appeal of luxury brands. Fash. Theory, 16(3), 273-295. doi:10.2752/175174112X13340749707123
  26. Jung, S. ve Jin, B. (2014). A theoretical investigation of slow fashion: sustainable future of the apparel industry. International Journal of Consumer Studies, 38(5), 510-519. doi:10.1111/ijcs.12127
  27. Kim, J. (2017). Pilot study. The sage encyclopedia of communication research methods (Vol. 4, s. 1254-1255). SAGE Publications, Inc, https://doi.org/10.4135/9781483381411.n435
  28. Mathew, M. ve Spinelli, R. (2025). Decoding sustainable drivers: A systematic literature review on sustainability-induced consumer behaviour in the fast fashion industry. Sustainable Production and Consumption(55), 132-145. doi:10.1016/j.spc.2025.02.011
  29. McDonough, W. ve Braungart, M. (2002). Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things. New York: North Point Press.
  30. Minney, S. (2016). Slow fashion: aesthetics meets ethics. New Internationalist.
  31. Odabaşı, S. (2022). Sürdürülebilir Moda Tasarımı: Kavramlar ve Uygulamalar. Nobel Akademik Yayıncılık.
  32. Odabaşı, S. ve Şahin, Y. (2019). Moda Tasarımı Eğitiminde Sürdürülebilirlik Üzerine Yaklaşımlar. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 12(23), 1-25. doi:https://doi.org/10.21602/sduarte.514273
  33. Pan, Y., Roedi, D., Blevis, E., Thomas, J. C. (2015). Fashion Thinking: Fashion Practices and Sustainable Interaction Design. International Journal of Design, 9(1), 53-66.
  34. Prugh, T. ve Assadourian, E. (2003). What is Sustainability, Anyway? World Watch: Vision for s Austainable World, 16(5), 10-21.
  35. Raebild, U. ve Hasling, K. M. (2019). Experiences of the Sustainable Design Cards: Evaluation of Applications, Potentials and Limitations. The Journal of Design, Creative Process & the Fashion Industry, 11(3), 417-442. doi:10.1080/17569370.2019.1664026 Ramirez, S. A. (2014). Slow Fashion: Developing a Conceptual Apparel Design Process. Louisiana State University.
  36. Rissanen, T. ve Mcquillan, H. (2023). Zero Waste Fashion Design (2. b.). London: Bloomsburry Visual Arts.
  37. Sapir, E. (2020). Fashion. M. Barnard içinde, Fashion Theory: A Reader (s. 59-65). London: Routledge.
  38. Sartori, S., Latronico, F., Campos, L. M. (2014). Sustainability and sustainable development: a taxonomy in the field of literature. Ambiente&Sociedade, 17(1), 1-22.
  39. Sathatip, P., Senachai, P., Leruksa, C., Fakfare, P. (2025). Cultivating ethical culinary practices and sustainability awareness in culinary education: Fostering responsible future chefs. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 36(100531). doi:https://doi.org/10.1016/j.jhlste.2024.100531
  40. Solt Kırca, A., Dağlı, E. (2025). Evaluation of the effectiveness of education given to midwifery students with The Pecha Kucha Method on climate change awareness: A randomized controlled experimental study. Nurse Education Today, 153(106809). doi:https://doi.org/10.1016/j.nedt.2025.106809 The World Commission on Environment and Development. (1987). Our Common Future. Oslo: Oxford University Press.
  41. Thomas, S. (2018). Fashion Ethics. London: Routledge.
  42. van den Heuvel, D. (2023). Sew What?!? How to Design Sustainable Fashion: Vol1 Basics. d'andt.
  43. van Hemel, C. G. (1998). Ecodesign Empirically Explored: Design for Environment in Dutch Small and Medium Sized Enterprises. Delft University of Technology.
  44. Wang, M., Murphy, R., ve Christie, I. (2025). Bringing Sustainable Practices, Fashion Shows, and Sociological Insights Together to Reinvigorate Sustainable Fashion Education. Sustainability, 17(631). doi:10.3390/su17020631
  45. White, P., Belletire, S., St. Pierre, L. (2007). OKALA Ecodesign Guide. Pheoneix: AZ: Industrial Designers Society of America.
  46. Joshi, K., Venkatachalam, A., Jawahir, I. S. (2006). A new methodology for transforming 3R concept into 6R concept for improved product sustainability:: Analysis and Case Studies in Product Design and Manufacturing. IV Global Conf. Sustainable Product Development and Life Cycle Engineering: Sustainable Manufacturing. Sao Paulo.