Dergiler / Sanat Tarihi Yıllığı / 2026 / Sayı: 35

Sürrealist Bir Mekân Olarak Hayalet Banliyö: Resim ve Sinemanın Metinlerarası İlişkisi Bağlamında Vivarium (2019) Filminin Hauntolojik Analizi

The Ghost Suburb as Surreal Space: A Hauntological Analysis of Vivarium (2019) Through Painting–Cinema Intertextuality

E. Begüm Savçın(KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5305-2267
İrem Çoban(İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8319-1356
Sayfa
307–328
Yayın Tarihi
2026-07-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Konuyla ilgili yapılan literatür taramasında Vivarium filminin metinlerarası ilişki ve hauntolojik analizinin yapılmadığı gözlemlenmiş olup, araştırmanın mevcut literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, René Magritte’in sürrealist resimlerinde merkezi bir rol oynayan zamansızlık, tekrar ve temsilin bozulması gibi görsel stratejilerin, çağdaş sinemada Lorcan Finnegan’ın Vivarium (2019) filmi üzerinden nasıl yeniden üretildiğini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Film, kompozisyon, ışık kullanımı, mekân kurgusu ve görsel süreklilik eksenlerinde çözümlenmekte ve filmdeki tekrar eden görsel düzenekler Magritte’in sürrealist imge stratejileriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Konuyla ilgili yapılan literatür taramasında Vivarium filminin metinlerarası ilişki ve hauntolojik analizinin yapılmadığı gözlemlenmiş olup, araştırmanın mevcut literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2019 Verileri
⚙️Değişkenler:Metinlerarasılık · sinema · René Magritte

Özet

Bu çalışma, René Magritte’in sürrealist resimlerinde merkezi bir rol oynayan zamansızlık, tekrar ve temsilin bozulması gibi görsel stratejilerin, çağdaş sinemada Lorcan Finnegan’ın Vivarium (2019) filmi üzerinden nasıl yeniden üretildiğini incelemektedir. Çalışmanın sorunsalı, Magritte’in eserlerinde görülen varyasyon ve gece–gündüz paradoksuna dayalı görsel mantığın, filmde “ideal ev/aile” söylemini hauntolojik bir mekân kurgusuna nasıl dönüştüğünü ortaya koymaktır. Araştırmanın temel varsayımı, Vivarium’daki Yonder banliyösünün distopik bir dekor olmanın ötesinde, Magritte’in resimlerinde görülen döngüsel tekrarlar mantığıyla yakınlık kuran, çıkış olmayan mekân yoluyla işleyen bir hauntolojik “musallat olma rejimi” olarak tasarlandığıdır. Çalışmada yöntem olarak sinema–resim metinlerarasılığı ve Jacques Derrida’nın hauntoloji analizi kullanılmaktadır. Film, kompozisyon, ışık kullanımı, mekân kurgusu ve görsel süreklilik eksenlerinde çözümlenmekte ve filmdeki tekrar eden görsel düzenekler Magritte’in sürrealist imge stratejileriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Bu bağlamda filmde, tıpkı Magritte’in resimlerinde olduğu gibi, sürrealist bir mekân olarak sunulan Yonder’in de hayalet bir banliyö olduğu tespit edilmektedir. Yönetmen izleyiciyi hayalet bir mekâna götürmenin yanında, aynı zamanda Magritte’in 1940 ile 1960’lı yıllarda tamamlanan resimlerine de hapsetmektedir. Yonder banliyösünün ideal ev/aile söylemini bugüne musallat olan ideolojik bir hayalet olarak yeniden ürettiği tespit edilmektedir. Konuyla ilgili yapılan literatür taramasında Vivarium filminin metinlerarası ilişki ve hauntolojik analizinin yapılmadığı gözlemlenmiş olup, araştırmanın mevcut literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract

This study examines how visual strategies such as timelessness, repetition, and the disruption of representation, which play a key role in René Magritte’s surrealist paintings, are reproduced in contemporary cinema through Lorcan Finnegan’s film Vivarium (2019). The study’s problem is to reveal how the visual logic based on variation and the night-day paradox seen in Magritte’s works transforms the discourse of “ideal house/family” into a hauntological spatial construct in the film. The basic assumption of the research is that the Yonder suburb in Vivarium is not merely a dystopian setting but is designed as a hauntological regime that operates through a space with no exit, establishing a closeness to the cyclical logic of repetitions seen in Magritte’s paintings. The study uses cinema- painting intertextuality and Jacques Derrida’s hauntology analysis in the axes of composition, use of light, spatial arrangement, and visual continuity as methods. It is determined that the Yonder suburb reproduces the ideal home/family discourse as an ideological ghost haunting in the present. The director not only takes the spectator to a ghostly place but also imprisons them in Magritte’s paintings completed between the 1940s and 1960s. As the literature review on the subject revealed, an intertextual relationship and hauntological analysis of the film Vivarium (2019) have not been explored; this research aims to contribute to the existing literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Savçın, E. B., Çoban, İ. (2026). Sürrealist Bir Mekân Olarak Hayalet Banliyö: Resim ve Sinemanın Metinlerarası İlişkisi Bağlamında Vivarium (2019) Filminin Hauntolojik Analizi. Sanat Tarihi Yıllığı, Sayı: 35, 307–328. https://doi.org/10.26650/sty.2025.1863659

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Aktulum, Kubilay. Metinlerarası İlişkiler. Ankara: Kanguru Yayınları, 2014. google scholar
  2. Ancestry. “Martin: Meaning of the First Name.” Erişim 12 Ocak 2026. https://www.ancestry.com/first-name-meaning/martin?geo-lang=en. google scholar
  3. Antmen, Ahu. 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar. İstanbul: Sel Yayınları, 2013. google scholar
  4. Arınç, Cihat. “Mucid-i Perde de Bir Zıll-i Hayaldir Şimdi: Ahmet Uluçay’ın Hayalet Perdesi.” Yönetmen Sineması: Ahmet Uluçay içinde, Hazırlayan Ayşe Pay, 75–81. İstanbul: Küre Yayınları, 2010. google scholar
  5. Arnason, H. Harvard, ve Marla F. Prather. A History of Modern Art. London: Thames & Hudson, 1998. google scholar
  6. Binay Kurultay, Ayşe, ve Burcu Peksevgen. “Markalı Güvenlikli Site Reklamlarında Türk Orta Sınıf Hayali.” İdealKent 6 (2012): 190–207. Erişim 12 Haziran 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/idealkent/article/417161. google scholar
  7. Breton, André. Manifesto of Surrealism. Çeviren Richard Seaver ve Helen R. Lane. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1972. google scholar
  8. Bulut, Feyza. “Metinlerarasılık Kavramının Kuramsal Çerçevesi.” Edebi Eleştiri Dergisi 1 (2018): 1–19. Erişim 5 Ocak 2026. https://doi.org/ 10.31465/eeder.397704. google scholar
  9. Buñuel, Luis. My Last Breath. Çeviren Abigail Israel. London: Fontana Paperbacks, 1985. google scholar
  10. Butler, Christopher. Modernizm. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2013. google scholar
  11. Cole, Bruce. “The Brancacci Chapel.” Masaccio maddesi içinde. Encyclopædia Britannica. Editörler: Britannica Editors. Son güncelleme 1 Ocak 2026. Erişim 11 Ocak 2026. https://www.britannica.com/biography/Masaccio/TheBrancacciChapel. google scholar
  12. Davis, Colin. “État Présent Hauntology, Spectres and Phantoms.” French Studies 59, no. 3 (2005): 373–379. Erişim 20 Ağustos 2025. https:// doi.org/10.1093/fs/kni143. google scholar
  13. Derrida, Jacques. Marx’ın Hayaletleri: Borç Durumu, Yas Çalışması ve Yeni Enternasyonal. Çeviren Alp Tümertekin. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2001. google scholar
  14. Derrida, Jacques ve Bernard Stiegler. Echographies of Television: Filmed Interviews. Çeviren Jennifer Bajorek. Cambridge: Polity Press, 2002. google scholar
  15. Divine, Robert A. Eisenhower and the Cold War. Oxford: Oxford University Press, 1981. google scholar
  16. Encyclopædia Britannica. “Möbius Strip.” Erişim 14 Ocak 2026. https://www.britannica.com/science/Mobiusstrip. google scholar
  17. Fisher, Mark. Ghosts of My Life: Writings on Depression, Hauntology and Lost Futures. Winchester: Zero Books, 2014. google scholar
  18. Fisher, Mark. “What Is Hauntology?” Film Quarterly 66, no. 1 (2012): 16–24. Erişim 13 Ağustos 2025. https://doi.org/10.1525/fq.2012.66.1.16. google scholar
  19. Forceville, Charles. “Zagovor Slikovne Metafore: René Magritte in Drugi Nadrealisti.” Filozofski Vestnik 9 (1988): 150–160. Çevrim içi sürüm yayımlanma tarihi 14 Ocak 2016. Erişim 10 Ocak 2026. https://ojs.zrcsazu.si/filozofski vestnik/article/view/3615. google scholar
  20. Foucault, Michel. This Is Not a Pipe. Çeviren James Harkness. Berkeley: University of California Press, 1983. google scholar
  21. Gablik, Suzi. Magritte. London: Thames & Hudson, 1970. google scholar
  22. Geçgin, Ercan, ve Emrah Doğan. “Do Not Disturb Filmine Metinlerarasılıkla ve İlişkisel Estetikle Bakmak.” Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 47 (2024): 40–60. Erişim 5 Eylül 2025. https://doi.org/10.31123/akil.1558944. google scholar
  23. Gezer, Eda Evlioğlu. “Kendinden Önceki Metinleri Bir Arşiv Olarak Kullanan Postmodern Anlatılar: Metinlerarasılık, Göstergelerarasılık, Resimlerarasılık.” İstanbul Aydın Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi 7, no. 14 (2021): 141–154. Erişim 20 Ağustos 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aydinsanat/article/797603#article_cite. google scholar
  24. Good, Byron J., Andrea Chiovenda ve Sadeq Rahimi. “The Anthropology of Being Haunted: On the Emergence of an Anthropological Hauntology.” Annual Review of Anthropology 51 (2022): 437–453. Erişim 12 Temmuz 2025. https://doi.org/10.1146/annurevanthro 101819110224. google scholar
  25. Hammond, Paul. The Shadow and Its Shadow: Surrealist Writings on the Cinema. 3. bs. San Francisco: City Lights Books, 2000. google scholar
  26. IMDb. “Lorcan Finnegan.” Erişim 11 Ocak 2026. https://www.imdb.com/name/nm2705923/. google scholar
  27. IMDb. “Vivarium (2019) Awards.” Erişim 11 Ocak 2026. https://www.imdb.com/title/tt8368406/awards/. google scholar
  28. Irwin, William. “Against Intertextuality.” Philosophy and Literature 28, no. 2 (2004): 227–242. Erişim 15 Temmuz 2025. https://doi.org/10. 1353/phl.2004.0030. google scholar
  29. Knopf, Robert. The Theater and Cinema of Buster Keaton. New Jersey: Princeton University Press, 1999. google scholar
  30. Kocatürk, Gündüz Aksu, ve Aylin Kaya. “Endüstri Devrimi’nin Sosyokültürel Etkileri ile Ortaya Çıkan Yeni Yapı Türlerinden ABD Levittown Banliyöleri Örneği.” Journal of International Management Educational and Economics Perspectives 12, no.1 (2024): 1–17. Erişim 6 Haziran 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jimeep/article/1464335. google scholar
  31. Kristeva, Julia. “Word, Dialogue and Novel.” Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art içinde, hazırlayan Leon S. Roudiez, 62–91. New York: Columbia University Press, 1980. google scholar
  32. Loughead, Flora Haines. Dictionary of Given Names: With Their Origins and Meanings. Glendale, CA: The Arthur H. Clark Company, 1934. Internet Archive. Erişim 2 Ocak 2025. https://archive.org/details/dictionaryofgive00loug_0. google scholar
  33. Magritte, René. René Magritte: Selected Writings. Hazırlayan Kathleen Rooney ve Eric Plattner. Çeviren Jo Levy ve Adam Elgar. Minneapo lis: University of Minnesota Press, 2016. google scholar
  34. Moran, Berna. Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013. google scholar
  35. Moreau, Vazh. “Review: Hauntology by Merlin Coverley.” Taskerland, 18 April 2023. Erişim 21 Ağustos 2025. https://tasker.land/2023/04/ 18/reviewhauntologybymerlincoverley/. google scholar
  36. Nishimura, Kinya. “Kleptoparasitism and Cannibalism.” Encyclopedia of Animal Behavior, 253–258. Elsevier, 2010. Erişim 15 Kasım 2025. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-045337-8.00279-5. google scholar
  37. Oxford English Dictionary. “Metaphor.” Erişim 18 Ağustos 2025. https://www.oed.com/dictionary/metaphor_n. google scholar
  38. Oxford Learner’s Dictionaries. “Vivarium.” Erişim 18 Ağustos 2025. https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/vivarium. google scholar
  39. Richardson, Michael. Surrealism and Cinema. Oxford, NY: Berg, 2006. google scholar
  40. Sadıkoğlu, Zehra Zeynep. “1920–1960 Yılları Arasında Amerika’da Aile ve Aile Sosyolojisi.” Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2021. google scholar
  41. Saybaşılı, Nermin. Sınırlar ve Hayaletler: Görsel Kültürde Göç Hareketleri. Çeviren Bülent Doğan. Hazırlayan Semih Sökmen. İstanbul: Metis Yayınları, 2011. google scholar
  42. Sweeting, James. “Hauntological Form: Where We Might Find the New in Contemporary Videogames.” Cinephile 18, no.1 (2024): 32–37. Erişim 22 Aralık 2025. https://ojs.library.ubc.ca/index.php/cinephile/article/view/199657. google scholar
  43. The Bump. “Gemma – Baby Name Meaning, Origin and Popularity.” Erişim 2 Ocak 2026. https://www.thebump.com/b/gemma-baby- name. google scholar
  44. Welter, Barbara. “The Cult of True Womanhood: 1820–1860.” American Quarterly 18, no.2 (1966): 151–174. Erişim 2 Ocak 2026. [suspicious link removed]. google scholar
  45. Zivkovic, Alex. “It’s Like Being in the Picture: The Dominion of Light at SFMOMA.” San Francisco Museum of Modern Art, June 2018. Erişim 6 Ocak 2026. https://www.sfmoma.org/read/its-being-picture-dominion-light-sfmoma/. google scholar
  46. G.1-G.2-G.3: Saban Films. “Vivarium.” Erişim 14 Aralık 2025. https://www.sabanfilms.com/films/vivarium/. google scholar
  47. G.4: Royal Museums of Fine Arts of Belgium. “René Magritte: Empire of Light.” Erişim 14 Ocak 2026. https://musee-magritte-museum.be/en/about-the-museum/collections-mmm/art-collection. google scholar