Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightNüshanın resim ve tezhip özellikleri, üslup bakımından Karakoyunlu dönemi kitap sanatlarıyla uyum göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makale, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin tasavvuf düşüncesinin temel metinlerinden biri olan Mesnevî-i Manevî’nin, Topkapı Sarayı Kütüphanesi’nde R. 432 numara ile kayıtlı resimli bir nüshasını ayrıntılı biçimde incelemektedir. Mesnevî’nin gerek Anadolu gerek İran coğrafyasında hazırlanmış pek çok sanatlı nüshası bulunmakla birlikte, resimli örneklerinin son derece sınırlı olması, R. 432 nüshasını özel kılmaktadır. Yazmada yer alan dokuz resmin, eserin ilk üretiminden sonra gerçekleştirilen bir müdahale sırasında insan ve hayvan figürleri kapatılmak üzere boya tabakalarıyla örtüldüğü görülür. Bu çalışmada, tarihsiz olan söz konusu nüshanın hangi tarihsel ve sanatsal bağlamda, nerede ve nasıl bir hamilik sistemi içinde hazırlandığı sorularına cevap aranmış; resimlerin ikonografik analizleri, resim–metin ilişkisi esas alınarak yapılmıştır. Nüshanın resim ve tezhip özellikleri, üslup bakımından Karakoyunlu dönemi kitap sanatlarıyla uyum göstermektedir. Ayrıca kâtibin diğer imzalı eserlerinin tespit edilmesi, onun aynı dönemde faal olduğunu ve muhtemelen bir tarikat çevresi içinde çalıştığını düşündürmektedir. 15. yüzyıl ortalarında üretilmiş olan R. 432 numaralı Mesnevî nüshası bu eserin bilinen en erken resimli örneği olmalıdır.
Abstract
This article offers a comprehensive examination of the Mesnevī-yi Maʿnavī —one of the principal texts reflecting the mystical thought of Jalāl al-Dīn Rūmī—focusing on the manuscript preserved in the Topkapı Palace Library Ms. R. 432. Although numerous illuminated copies of the Mesnevī were produced in both Anatolia and Iran, illustrated examples are exceedingly rare, which makes the R. 432 manuscript particularly significant. The volume contains nine illustrations subjected to a later intervention, during which human and animal figures were concealed beneath layers of overpaint. This study investigates when, where, and within what patronage system this undated manuscript was produced and identifies the iconographic features of its illustrations through a close analysis of the image – text relationship. The stylistic characteristics of the illumination and illustration suggest a strong affinity with the book arts of the Qara-Qoyunlu period. Furthermore, the identification of other signed manuscripts by the same scribe indicates that he was active during the same era and likely worked within a Sufi institutional milieu. Produced in 15th-century Iran, manuscript R. 432 appears to be the earliest known illustrated copy of the Masnavī-yi Maʿnavī to have survived to this day.