Dergiler / Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 1

Oryantalizm ve Batı Sineması: Midnight Express (1978) Filmi Örneği

Orientalism and Western Cinema: Midnight Express (1978) Film

Sayfa
1–30
Yayın Tarihi
2021-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analiz sonucunda elde edilen bulgular; filmdeki söylem, sahne seçimi, hikaye akışı ve karakter seçimleri ile Türkiye özelinde Doğu’yu oryantalize eden ötekileştirici bir üslup kullanılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Batı’nın aklındaki Doğu imgesi olarak tanımlanan oryantalizm, birçok kültür ürününe olduğu gibi sinemaya da yansımıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yüzyıllardır etkisi görülen, Edward Said tarafından kavramsallaştırılan oryantalist bakış açısı, Batılı gözün Doğuyu algılama ve yeniden anlamlandırma pratiklerini, söylem ve ön yargılarından oluşan hayalini, imgelerini ifade etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Analiz sonucunda elde edilen bulgular; filmdeki söylem, sahne seçimi, hikaye akışı ve karakter seçimleri ile Türkiye özelinde Doğu’yu oryantalize eden ötekileştirici bir üslup kullanılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:oryantalizm · sinema · midnigth express

Özet

Batı’nın aklındaki Doğu imgesi olarak tanımlanan oryantalizm, birçok kültür ürününe olduğu gibi sinemaya da yansımıştır. Kültür taşıyıcı bir sanatsal araç olan sinema, yalnızca belirli bir kültürü veya anlatıyı ifade etmek, tanıtmak, geniş kitlelerin beğenisine sunmak için değil aynı zamanda kültürel bir hegemonyanın inşası ve bu hegemonyanın sürdürülmesinde de kullanılır. Yüzyıllardır etkisi görülen, Edward Said tarafından kavramsallaştırılan oryantalist bakış açısı, Batılı gözün Doğuyu algılama ve yeniden anlamlandırma pratiklerini, söylem ve ön yargılarından oluşan hayalini, imgelerini ifade etmektedir. Yönetmenliğini Alan Parker’ın yaptığı 1978 yapımı Midnight Express (Geceyarısı Ekspresi) filmi, Amerikalı bir turist olan ve uyuşturucu kaçakçılığı nedeniyle İstanbul'da tutuklanan Billy Hayes'in gerçek yaşam öyküsünden uyarlanan bir yapımdır. Gerçekliği yeniden kurgulayarak çarpıtan film, Doğu’ya ve Türklere karşı çok sayıda oryantalist öge ve söylemi barındırması itibariyle dikkat çekmektedir. Birçok sanat eseri, politik söylem ya da günlük hayat pratiğine yansıyan oryantalist bakış açısı, kapsamı daraltmak adına sinema filmi özelinde alınmıştır. Çalışmanın amacı, dönemin siyasal koşullarıyla birlikte ele alınan filmi içerik analizi yöntemiyle ele alarak oryantalist söylemini ortaya çıkarmaktır. Analiz sonucunda elde edilen bulgular; filmdeki söylem, sahne seçimi, hikaye akışı ve karakter seçimleri ile Türkiye özelinde Doğu’yu oryantalize eden ötekileştirici bir üslup kullanılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Fidan, M. (2021). Oryantalizm ve Batı Sineması: Midnight Express (1978) Filmi Örneği. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 1, 1–30. https://doi.org/10.53495/e-kiad.825627

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Enver, A. (2014) Krizdeki Oryantalizm, Yıldız, A. (edt), Oryantalizm Tartışma Metinleri, (s.39-78) Ankara: Doğu Batı Yayınları
  2. Althusser, L. (2002) İdeoloji, (Yusuf Alp; Mahmut Özışık, trans), İstanbul: İletişim Yayınları
  3. Andrew, J. D. (2000) Sinema Kuramları, (İbrahim Şener, trans.) İstanbul: İzdüşüm Yayınları
  4. Arlı, A. (2004) Oryantalizm Oksidentalizm ve Şerif Mardin, İstanbul: Küre Yayınları
  5. Achcar, G. (2019) Marksizm, Oryantalizm, Kozmopolitanizm, (Engin Abat, trans) İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  6. Barthes, R. (1989) Yazının Sıfır Derecesi, (Tahsin Yücel, İstanbul: Metis Yayınları
  7. Clifford, J. (1998) Oryantalizm Üzerine, Yıldız, A.(edt.), Oryantalizm Tartışma Metinleri, (s.134-159), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  8. Erkan, H. (2009) Hollywood Sinemasında Oryantalizm, İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınları
  9. Hungtington, S. P. (2018) Medeniyetler Çatışması, (Murat Yılmaz, Trans.), İstanbul: Vadi Yayınları
  10. Halliday, F. (1993) Oryantalizm ve Eleştirmenleri, Yıldız, A. (edt.), Oryantalizm Tartışma Metinleri, (s.78-107) Ankara: Doğu Batı Yayınları
  11. Kellner, D. (1995) Media Culture, New York: publish by Routledge
  12. Keyman, F. (2002) Globalleşme, Oryantalizm ve Öteki Sorunu: 11 Eylül Sonrası Dünya ve Adalet, Oryantalizm II, (s.11-33), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  13. Krippendorf, K. (1980) Content Analysis and Its Methodology, London: Sega Publications
  14. Kömeçoğlu, U. (2002) Oryantalizm, Belirsizlik, Tahayyül, 11 Eylül, Oryantalizm II, (s.33-51), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  15. Lewis, B. (1993) Oryantalizm Sorunu, Yıldız, A. (edt.), Oryantalizm Tartışma Metinleri, (s.217-246), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  16. Mutman, M. (2002) Şarkiyatçılık/Oryantalizm, Modernleşme ve Batıcılık, İstanbul: İletişim Yayınları
  17. Onaran, Alim Şerif (1999) Sinemaya Giriş, İstanbul: Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları
  18. Racevskis, K. (2005) Said ve Foucault, Yıldız A. (edt), Oryantalizm Tartışma Metinleri, (s.177-199), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  19. Rubin, A. N. (2004) Edward W. Said (1935-2003), Yıldız A. (edt.), Oryantalizm Tartışma Metinleri, (s.17-39), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  20. Said, E. (1995) Oryantalizm, (Nezih Uzel, trans.) İstanbul, Türkiye: İrfan Yayınevi
  21. Sokolov, A. (2006) Sinema ve Televizyonda Görüntü Kurgusu, İstanbul: Agora Kitaplığı
  22. Turner, S. B. (2002) Oryantalizm, Postmodernizm ve Globalizm (İbrahim Kapaklıkaya, Trans.) İstanbul: Anka Yayınları
  23. Türer, C. (2002) Raplh Waldo Emerson’un Oryantalizmi, Oryantalizm II, (s.150-171) Ankara: Doğu Batı Yayınları
  24. Titscher, S., Michael, M., Wodak, R. and Vetter, E. (2005) Methods of Text and Discourse Analysis, London: Sega Publications
  25. Weber, M. (1999) Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu (Zeynep Gürata, Trans.) İstanbul, Türkiye: Ayraç Yayınları
  26. Yıldırım, A. K. (2002) Edward Said’in Şarkiyatçılık Düşüncesine Eleştirel Bir Bakış, Oryantalizm II, (s.135-150), Ankara: Doğu Batı Yayınları
  27. Midnight Express (1978), sinema filmi, yönetmen: Alan Parker, senaryo: Oliver Stone, Billy Hayes ve William Hoffer’ın kitabından, yapımcı: Casablanca Film Works/Columbia, İngiltere
  28. Dijital kaynakça: Oxford Üniversitesi, Orientalism Stadies/Oryantalizm çalışmaları, www.ox.ac.uk/admissions/undergraduate/courses-listing/oriental-studies, 6 Haziran 2002
  29. Yavuz, H. (2012) Anlamak İçin - Oryantalizm 2. Bölüm (belgesel) Dk. 12:55-19.55, https://www.youtube.com/watch?v=5V1eP-PVJbQ, Erişim: 22 Haziran 2020
  30. Onaran, Alim Şerif (1999) Sinemaya Giriş, İstanbul: Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları