Dergiler / Kent Akademisi / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 6

Kentsel Yön Bulma Deneyiminde Tipografinin Rolü: Bilgilendirme Tasarımı Üzerine Analitik Bir İnceleme

The Role of Typography in Urban Wayfinding Experience: An Analytical Study on Information Design

Göknur Sözüneri(İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ, SANAT VE TASARIM FAKÜLTESİ)0000-0002-2927-9768
Sayfa
1–16
Yayın Tarihi
2026-08-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, yönlendirme sistemlerinde tipografinin kullanıcı algısını doğrudan yönlendiren stratejik bir tasarım unsur olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, kentsel yön bulma sistemlerinde tipografinin rolünü bilgilendirme tasarımı perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Günümüz kentlerinde artan mekânsal karmaşıklık, kullanıcıların yön bulma süreçlerini zorlaştırmakta; bu durum, görsel iletişim sistemlerinin etkinliğini kritik hâle getirmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, yönlendirme sistemlerinde tipografinin kullanıcı algısını doğrudan yönlendiren stratejik bir tasarım unsur olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tipografi · Yön Bulma · Bilgilendirme Tasarımı

Özet

Bu çalışma, kentsel yön bulma sistemlerinde tipografinin rolünü bilgilendirme tasarımı perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüz kentlerinde artan mekânsal karmaşıklık, kullanıcıların yön bulma süreçlerini zorlaştırmakta; bu durum, görsel iletişim sistemlerinin etkinliğini kritik hâle getirmektedir. Bu bağlamda tipografi, bilginin düzenlenmesi, önceliklendirilmesi ve kullanıcıya aktarılması sürecinde temel bir tasarım bileşeni olarak öne çıkmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmış olup, görsel analiz ve örnek olay incelemesi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini İstanbul Gayrettepe Metro İstasyonu (M11 hattı) oluşturmakta ve istasyonda yer alan beş yönlendirme tabelası analiz edilmiştir. Analiz sürecinde tipografik unsurlar; okunabilirlik, görsel hiyerarşi, kontrast ve ölçek kriterleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, yönlendirme sistemlerinde tipografinin kullanıcı algısını doğrudan yönlendiren stratejik bir tasarım unsur olduğunu göstermektedir. Sans-serif karakter kullanımı ve yüksek kontrastlı tasarım yaklaşımı okunabilirliği artırırken, hiyerarşik düzen kullanıcıların bilgiye hızlı erişimini desteklemektedir. Bununla birlikte, bilgi yoğunluğu ve bazı alanlarda gözlemlenen tipografik sıkışmaların algısal yükü artırdığı ve yön bulma sürecini kısmen zorlaştırdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, tipografinin yönlendirme sistemlerinde yalnızca estetik bir unsur değil, kullanıcı davranışını yönlendiren işlevsel bir iletişim aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, tipografik parametreler üzerinden yönlendirme sistemlerini analiz eden sistematik bir değerlendirme çerçevesi sunarak bilgilendirme tasarımı literatürüne katkı sağlamaktadır.

Abstract

This study aims to examine the role of typography in urban wayfinding systems from an information design perspective. Increasing spatial complexity in contemporary cities makes navigation processes more challenging, thereby highlighting the importance of effective visual communication systems. In this context, typography emerges as a fundamental design component in organizing, prioritizing, and conveying information to users. The research is designed within a qualitative framework, employing visual analysis and case study methods. The sample consists of Gayrettepe Metro Station (M11 line) in Istanbul, where five wayfinding signs were selected for analysis. Typographic elements were evaluated based on legibility, visual hierarchy, contrast, and scale. The findings indicate that typography functions as a strategic element that directly influences user perception in wayfinding systems. The use of sans-serif typefaces and high-contrast design enhances readability, while hierarchical structuring supports rapid information processing. However, excessive information density and typographic congestion in certain areas increase cognitive load and partially hinder navigation. In conclusion, the study demonstrates that typography is not merely an aesthetic component but a functional communication tool that shapes user behavior in urban navigation. By proposing a systematic evaluation framework based on typographic parameters, this study contributes to the information design literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sözüneri, G. (2026). Kentsel Yön Bulma Deneyiminde Tipografinin Rolü: Bilgilendirme Tasarımı Üzerine Analitik Bir İnceleme. Kent Akademisi, Cilt: 19 Sayı: 6, 1–16. https://doi.org/10.35674/kent.1925836

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Akdağ Satır, D. (2023). Tarihî kent dokusunun korunmasında grafik tasarımın rolü. İdil, 12(105), 673–682. https://doi.org/10.7816/idil-12-105-10
  2. Ambrose, G., & Harris, P. (2011). Basic design 02: Layout. AVA Publishing.
  3. Ateşman, E. (1997). Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi. TÖMER Dil Dergisi, (58), 71–74.
  4. Becer, E. (2013). İletişim ve grafik tasarım. Dost Kitabevi.
  5. Bringhurst, R. (2013). The elements of typographic style (4th ed.). Hartley & Marks.
  6. Calori, C., & Vanden-Eynden, D. (2015). Signage and wayfinding design: A complete guide to creating environmental graphic design systems (2nd ed.). Wiley.
  7. Craveiro, R. P. C. dos A. (2017). The influence of graffiti writing in contemporary typography. SAUC – Street Art and Urban Creativity, 3(2), 65–83. https://doi.org/10.25765/sauc.v3i2.82
  8. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage.
  9. Frascara, J. (2004). Communication design: Principles, methods, and practice. Allworth Press.
  10. Garland, K. (1994). Mr Beck's underground map. Capital Transport.
  11. Gibson, D. (2009). The wayfinding handbook: Information design for public places. Princeton Architectural Press.
  12. Goldstein, E. B. (2014). Sensation and perception (9th ed.). Cengage Learning.
  13. Güngör Öztürk, B. (2021). Yönlendirme grafikleri açısından tipografi ve iletişimin önemi. Uluslararası Sanat Kültür ve İletişim Dergisi, 3, 66–77.
  14. Heitlinger, P. (2006). Tipografia: Origens, formas e uso das letras. Dinalivro.
  15. Kress, G., & van Leeuwen, T. (2001). Multimodal discourse: The modes and media of contemporary communication. Arnold.
  16. Lidwell, W., Holden, K., & Butler, J. (2010). Universal principles of design (2nd ed.). Rockport Publishers.
  17. Lupton, E. (2010). Thinking with type: A critical guide for designers, writers, editors, and students (2nd ed.). Princeton Architectural Press.
  18. Lynch, K. (1960). The image of the city. MIT Press.
  19. Meggs, P. B., & Purvis, A. W. (2016). Meggs' history of graphic design (6th ed.). Wiley.
  20. Mollerup, P. (2013). Wayshowing > wayfinding: Basic & interactive. BIS Publishers.
  21. Norman, D. A. (2013). The design of everyday things (Revised and expanded ed.). Basic Books.
  22. Passini, R. (1992). Wayfinding in architecture. Van Nostrand Reinhold.
  23. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Sage.
  24. Rose, G. (2016). Visual methodologies: An introduction to researching with visual materials (4th ed.). Sage.
  25. Sarıkavak, N. (2014). Çağdaş tipografinin temelleri. Seçkin Yayıncılık.
  26. Temur, T. (2003). Okunabilirlik (readability) kavramı. Türkoloji Araştırmaları (TÜBAR), (13), 169–186.
  27. Uyan Dur, B. İ. (2010). Yeni bir uzmanlık alanı: Bilgilendirme tasarımı. Sanat Yazıları, (23), 7–22.
  28. Ware, C. (2013). Information visualization: Perception for design (3rd ed.). Morgan Kaufmann.
  29. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
  30. Yum, M. S. (2021). Yönlendirme tasarımının disiplinlerarası özelliklerinin belirlenmesi ve incelenmesi: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Küçükyalı Kampüsü örneği. Journal of Advanced Research in Natural and Applied Sciences, 7(2), 182–200. https://doi.org/10.28979/jarnas.957042
  31. Bridgewater Studio. (2026, Mart 8). Wayfinding graphics and signage examples. https://www.bridgewaterstudio.net
  32. God Shape Design. (2026, Mart 8). Wayfinding advertising display. https://godshapesign.en.made-in-china.com
  33. Metro İstanbul. (2026, Mart 3). İstanbul metro hatları haritası. https://www.metro.istanbul
  34. Reddit. (2026, Mart 9). M2–M11 Gayrettepe metro istasyonu yönlendirmesi [Forum gönderisi]. https://www.reddit.com
  35. Skift. (2026, Mart 21). London Heathrow’s closure… https://skift.com
  36. Wikimedia Commons. (2026, Mart 5). Turkey road sign metro (İstanbul). https://upload.wikimedia.org