Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightTürkiye’de ise bu planlar kurumlar arası veri teminine dayalı iş birliğiyle hazırlanmakla birlikte, ilgili tüm aktörlerin planlama sürecine dahil edilmesi, yönetişimin geliştirilmesi, sürecin dinamik izleme ve geri besleme mekanizmalarıyla desteklenmesi ve çalışmaların mekânsal planlama kararlarına entegre edilmesi gerekmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Tarihin en eski medeniyetlerine ev sahipliği yapmış olan Türkiye kıyıları; jeopolitik konumu ve barındırdığı doğal, kültürel, sosyal ve ekonomik potansiyeller sayesinde her dönemde yerleşmeler açısından birer cazibe merkezi haline gelmiştir. Günümüzde hızlı nüfus artışı ve kıyılardan yararlanma taleplerinin çeşitlenmesi ile birlikte kıyılar üzerindeki baskılar artmıştır. Kıyı alanları üzerindeki bir diğer baskı da IPCC raporlarına göre iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesinin artmasıdır. Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi-NASA verilerine göre, Türkiye genelinde deniz seviyesi 1993'ten 2025 yılı temmuz ayına kadar 10 santimetre yükselmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye’de iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesi tehdidi altındaki kıyı alanlarında oluşabilecek riskleri vurgulamak ve kıyı alanlarının sosyal, ekonomik ve ekolojik sürdürülebilirliği ile dirençliliğini artıracak bütünleşik çalışmalara duyulan ihtiyaca dikkat çekmektir. 1992 Rio Konferansı’ndan bu yana, kıyı alanlarının sürdürülebilir ve iklim değişikliğine dirençli bir şekilde gelişimi açısından, küresel bir politika olan “Bütünleşik Kıyı Alanları Yönetimi” yaklaşımlarının benimsenmesi gerekliliği üzerinde durulmaktadır. Türkiye’de 14.06.2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği “ile mevzuata dahil olan “Bütünleşik Kıyı Alanı Yönetim Planları” önemli bir planlama aracı niteliği taşımaktadır. Çalışmada Türkiye’de iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesinin yükselmesi kapsamında kıyı yerleşmelerinin dirençliliğini artırmaya yönelik bütünleşik kıyı yönetim planlarının içeriği ve rolü incelenmektedir. Bu bağlamda kapsamlı bir literatür araştırması yapılmış; ulusal ve uluslararası sözleşmeler, kurum ve araştırma raporları ile ilgili mevzuat incelenerek değerlendirilmiştir. Nitel belge analizi yöntemiyle yürütülen bu araştırmada; uluslararası gelişmeler ile Hollanda ve Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülke uygulamalarındaki bütünleşik planlama ve yönetim yaklaşımları temel alınarak, Türkiye’de onaylı 11 adet bütünleşik kıyı yönetim planı ile ek belgeleri incelenmiş, mevcut durum ortaya konmuş ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Başarılı dünya örnekleri incelendiğinde; yerel aktörlerin katılımının, çok düzeyli yönetişimin, geri besleme süreçlerinin ve mekânsal uyumun yasal güvenceye kavuşturulduğu görülmektedir. Türkiye’de ise bu planlar kurumlar arası veri teminine dayalı iş birliğiyle hazırlanmakla birlikte, ilgili tüm aktörlerin planlama sürecine dahil edilmesi, yönetişimin geliştirilmesi, sürecin dinamik izleme ve geri besleme mekanizmalarıyla desteklenmesi ve çalışmaların mekânsal planlama kararlarına entegre edilmesi gerekmektedir.
Abstract
The Turkish coastlines, which have played host to the earliest civilization in history, have consistently served as a focal point for human settlement throughout history, owing to their strategic geopolitical positioning and rich natural, cultural, socio-economic potential.” Today, rapid population growth and the diversification of demands for coastal development have increased pressure on these areas. According to IPCC reports, another pressure on coastal areas is the rise in sea level due to climate change. According to data from the National Aeronautics and Space Administration (NASA), sea level across Türkiye has risen by 10 centimeters from 1993 to July 2025. The primary objective of this study is to highlight the potential risks that may arise in coastal areas threatened by sea-level rise due to climate change in Türkiye, and to draw attention to the need for integrated studies that will enhance the socio-economic and ecological sustainability, as well as the resilience, of these areas. Since the 1992 Rio Conference, the adoption of Integrated Coastal Zone Management (ICZM) approaches has been emphasized as a necessity for the sustainable and climate-resilient development of coastal areas. Integrated Coastal Zone Management Plans, which were incorporated into the legislation through the Regulation on the Preparation of Spatial Plans published in the Official Gazette dated 14.06.2014 and numbered 29030 in Türkiye, constitute a significant planning tool. This study investigates the content and role of integrated coastal management plans aimed at enhancing the resilience of coastal settlements against climate change-induced sea level rise in Türkiye. In this context, this study conducts a comprehensive literature review, examining and evaluating national and international conventions, institutional and research reports, and relevant legislation. In this study, conducted using the qualitative document analysis method, eleven approved integrated coastal management plans and their supplementary documents from Türkiye were examined—drawing upon international developments and integrated planning and management approaches implemented in developed nations such as the Netherlands and the United States—to outline the current situation and provide an assessment. An examination of successful global practices reveals that local stakeholder participation, multi-level governance, feedback mechanisms, and spatial adaptation are legally safeguarded. In Türkiye, while these plans are prepared through inter-institutional cooperation based on data sharing, it is also necessary to involve all actors in the planning process, improve governance, support the process with dynamic monitoring and feedback mechanisms, and integrate the efforts into spatial planning decisions.