Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBetimsel araştırma yönteminin verilerinden faydalanılan çalışmada, elde edilen bulgular hiyerarşinin en alt aynı zamanda en somut basamağı olan Dil katmanından başlayarak en üst aynı zamanda en soyut olan Senaryo Karşıtlığı parametresine kadar incelenmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Mevcut çalışma, Türk kültürünün önemli mizahi figürlerinden olan Nasreddin Hoca’nın Doğuran Kazan, Ye Kürküm Ye ve Parayı Veren Düdüğü Çalar adlı fıkralarını, Salvatore Attardo’nun Genel Sözlü Mizah Kuramı’nı (GSMK) temel alarak mizah çevirisine yönelik geliştirdiği mikro çeviri modeli doğrultusunda incelemektedir. Çalışmanın asıl amacı, söz konusu fıkraların Müjdat Kayayerli tarafından gerçekleştirilen Almanca çevirilerinin kuramın altı bilgi kaynağı (Dil, Anlatım Stratejisi, Durum, Hedef, Mantıksal Mekanizma, Senaryo Karşıtlığı) hiyerarşisi üzerinden incelenmesi ve kültürlerarası mizah aktarımında ortaya çıkan anlamsal, edimsel eş değerlikleri saptamaktır. Betimsel araştırma yönteminin verilerinden faydalanılan çalışmada, elde edilen bulgular hiyerarşinin en alt aynı zamanda en somut basamağı olan Dil katmanından başlayarak en üst aynı zamanda en soyut olan Senaryo Karşıtlığı parametresine kadar incelenmektedir. Analiz sonucunda, hiyerarşinin en alt katmanlarını oluşturan Dil ve Durum parametrelerinde çevirmenin erek dilin fıkra retoriğine ve Alman kültürel yaşamına uygun olacak şekilde mikro düzeyde değişiklikler yaptığı; Anlatı Stratejisi ve Hedef parametrelerinde ise fıkraların biçimsel kronolojisi ile evrensel insani yönlerin eleştirisinin aynı şekilde aktarıldığı görülmektedir. Kuramın en üst aynı zamanda soyut basamaklarını oluşturan Mantıksal Mekanizma ve Senaryo Karşıtlığında ise hatalı analoji, şekil-zemin tersine çevrilmesi ve sahte mantık gibi soyut kavramsal yapıların erek dile tam olarak çevrildiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak çevirmenin, üst düzey parametreleri Attardo’nun önerdiği şekilde korumuş olduğu, alt parametrelerde ise edimsel eş değerlik oluşturmak için değişiklikler yapmış olduğu saptanmaktadır.
Abstract
This study examines three anecdotes of Nasreddin Hodja -The Cauldron That Gave Birth, Eat, My Fur Coat, Eat! and He Who Pays the Piper Calls the Tune- which constitute significant examples of the Turkish humorous narrative tradition, within the framework of Salvatore Attardo’s General Theory of Verbal Humor (GTVH) and its application-oriented model for humor translation. The primary aim of the study is to analyze the German translations of these anecdotes, executed by Müjdat Kayayerli, through the hierarchy of six Knowledge Resources posited by the theory, namely Language, Narrative Strategy, Situation, Target, Logical Mechanism, and Script Opposition, thereby evaluting the semantic and pragmatic equivalences that emerge during intercultural humor transfer. Adopting a descriptive research design, the analysis proceeds from the lowest and most concrete level of the hierarchy, Language, to the highest and most abstract level, Script Opposition, in strict accordance with the hieararchical organization of the GTVH framework. The findings indicate that at the lower levels of the hierarchy, particularly Language and Situation, the translator implements micro-level adaptations in line with the rhetorical conventions of the target language and German cultural context. At the levels of Narrative Strategy and Target, it is observed that the structural organization of the anecdotes and the underlying critique of universal human behaviors are largely preserved. At the higher levels of abstraction, namely Logical Mechanism and Script Opposition, key conceptual structures such as false analogy, figure-ground reversal, and pseudo-logic are maintained in the target texts, ensuring the continuity of the humorous effect. In conclusion, the study suggests that while higher-level Knowledge Resources are generally preserved in accordance with Attardo’s hierarchical constraints, lower-level modifications are employed by the translator to achieve pragmatic and culturally appropriate equivalence in the target language.